II CSK 835/14

Sygn. akt II CSK 835/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z wniosku P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przy uczestnictwie Z. D., A. W., R. D. i K. D. o ustanowienie służebności przesyłu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lipca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt VII Ca 157/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 2 Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawczyni P. sp. z o.o. z siedzibą w W. w skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 23 maja 2014 r. wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania oparł na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c. Uzasadniając przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała, że „istnieje istotne zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni art. 3052 k.c., gdyż jego stosowanie budzi w praktyce poważne wątpliwości, a brak jest w dotychczasowym orzecznictwie jasnych wytycznych, co do jego stosowania w zakresie sposobu ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu”. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, różnią się od przesłanek, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Ten sam problem prawny nie może być istotnym zagadnieniem prawnym, które z założenia jest problemem charakteryzującym się „nowością” i stanowić jednocześnie przedmiot rozbieżnej wykładni w orzecznictwie bądź wypowiedziach doktryny (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, nie publ., postanowienie Sądu 3 Najwyższego z dnia 30 września 2014 r., III SK 2/14, nie publ.). Z treści uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że skarżąca obie przesłanki potraktowała zamiennie. Odnosząc się do występowania w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy przypomnieć, że przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem o charakterze prawnym powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozstrzygnięcie stwarza realne i poważne trudności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r. IV CSK 53/2013, nie publ.). Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje - w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych –rozbieżne oceny. Ponadto należy je przytoczyć wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 nie publ.). Zagadnienie sformułowane przez skarżącą nie spełnia powyższych wymagań w odniesieniu do obu przesłanek wskazanych w art.3989 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c. Problem stosowania art. 3052 § 1 k.c. w zakresie sposobu ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu został rozstrzygnięty w orzecznictwie. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że wynagrodzenie należy się właścicielowi nieruchomości obciążonej za samo ustanowienie służebności, ma bowiem rekompensować ograniczenie w korzystaniu z niej, przy uwzględnieniu stopnia ingerencji w prawo własności i jest niezależne od poniesienia szkody. Jeżeli właściciel poniósł szkodę, powinien to udowodnić, a doznany uszczerbek majątkowy musi być wzięto pod uwagę przy ustalaniu „odpowiedniego wynagrodzenia” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2012 r. IV CSK 56/12, nie publ. i powołane w nim orzecznictwo). W orzecznictwie wyjaśniono również relację między odszkodowaniem a wynagrodzeniem, przyjmując, że pojęcie wynagrodzenia jest szersze niż pojęcie odszkodowania. W razie powstania szkody fakt ten musi być brany pod uwagę przy określeniu wysokości należnego wynagrodzenia, choć samo wynagrodzenie należy się 4 właścicielowi nieruchomości obciążonej także wtedy, gdy żadnej szkody nie poniósł (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r. II CSK 401/11). Należy przy tym zaznaczyć, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyjaśnił – zgodnie z poglądami wyrażonymi w powołanych orzeczeniach Sądu Najwyższego – które z okoliczności uwzględnił przy wyliczeniu wynagrodzenia. Drugi z problemów, wskazanych przez skarżącą, również został rozstrzygnięty w orzecznictwie. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2013 r. III CZP 101/12 (OSNC 2013 nr 7-8, poz. 88.) przyjęto, że roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu przewidziane w art. 3052 § 1 k.c. nie ulega przedawnieniu. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).