II CSKP 475/23

II CSKP 475/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 30 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Karol Weitz (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2025 r. w Warszawie skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 20 grudnia 2021 r., I ACa 466/21, w sprawie z powództwa M. Z. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie, 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu orzeczenia do dnia zapłaty. Marta Romańska Agnieszka Piotrowska Karol Weitz UZASADNIENIE II CSKP 475/23 2 Powód M.Z., po ostatecznym sprecyzowaniu żądania domagał się w pozwie skierowanym przeciwko Bank Spółce Akcyjnej w W. ustalenia że zawarta przez niego z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, tj. K. Bankiem Spółką Akcyjną w W. umowa kredytu z 25 stycznia 2008 r. jest nieważna z powodu abuzywności zamieszczonych w niej klauzul walutowych, oraz ewentualnie zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego banku kwoty 75 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 października 2008 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem z 19 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekł, że wskazana umowa jest nieważna. Sąd ustalił, że powód 25 stycznia 2008 r. zawarł z Bankiem Spółką Akcyjną w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe indeksowanego kursem CHF, opiewającą na kwotę 227 043,40 zł. na okres 360 miesięcy. Wyrażone w CHF kwoty transz kredytu oraz rat kapitałowo-odsetkowych określane były według kursu waluty z tabeli kursów banku. Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umowy ustalonego przez bank, który nie podlegał negocjacjom. Powód nie był informowany o sposobie ustalenia kursu waluty w tabeli banku i mechanizmie przeliczania kwoty i rat kredytu z CHF na PLN. Nie był również poinformowany o ryzyku walutowym związanym z zawieraną umową. Sąd ocenił, że powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy oraz że był konsumentem w chwili jej zawierania. Wskazał, że kwestionowane przez powoda klauzule walutowe nie były z powodem indywidualnie uzgadniane i nie były jednoznaczne, a wobec wykorzystania przez bank przewagi kontraktowanej naruszały dobre obyczaje. W rezultacie Sąd uznał, że zamieszczona w umowie klauzula indeksacyjna i łączące się z nią klauzule przeliczeniowe mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, co skutkuje tym, że nie wiążą one powoda, a ich upadek oznacza konieczność uznania całej umowy za nieważną. Apelację od wyroku z 19 maja 2021 r. złożył pozwany bank. Wyrokiem z 20 grudnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i przyjął je za własne. Zgodził się również w całości z oceną prawną stanu faktycznego dokonaną II CSKP 475/23 3 przez sąd pierwszej instancji i w konsekwencji uznał wszystkie zarzuty apelacyjne zmierzające do jej podważenia za bezzasadne. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19 maja 2021 r. wywiódł pozwany bank. Zarzucił naruszenie art. 3851 § 1 i 2 oraz art. 65 §1 i 2, a także art. 56 k.c. i art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe, a ponadto także art. 358 § 2 w związku z art. 3851 k.c. oraz art. 189 k.p.c. w związku z art. 68 i z art. 3531 k.c. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący starał się podważyć w zarzutach kasacyjnych stanowisko, że klauzule walutowe przyznające jednej ze stron umowy kredytu uprawnienie do samodzielnego decydowania o kursach waluty waloryzacji lub indeksacji mają charakter abuzywny, i że bez nich kwestionowana umowa kredytu nie może być utrzymana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje jednak stanowisko, że nie jest możliwe utrzymanie umowy kredytowej takiej jak umowa zawarta w rozpatrywanej sprawie, w razie stwierdzenia abuzywności jej postanowień kształtujących mechanizm indeksacji lub waloryzacji świadczenia kursem waluty obcej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., II CSK 282/18, nie publ. i z 13 maja 2022 r., III CSKP 293/22, nie publ. oraz z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 950/22). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie stanowisko to podziela. Gdy chodzi o kwestię abuzywności klauzul umownych rozpatrywanych w niniejszej sprawie, to wszystkie odnośne zarzuty kasacyjne są bezzasadne, albowiem Sądy obu instancji wyczerpująco, rzetelnie i w pełni przekonująco wykazały, że przedmiotowe klauzule mają charakter niedozwolony, a Sąd Najwyższy podziela tę ocenę. Dodać ponadto należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy II CSKP 475/23 4 (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, nie publ., z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, nie publ. i z dnia 6 czerwca 2024 r., II CSKP 1166/22, nie publ.; por. też wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, Provident Polska, pkt 77, gdzie wskazano, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji w której uznaje się, że taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot nienależnego świadczenia. Wobec bezzasadności wszystkich zarzutów kasacyjnych skarga kasacyjna pozwanego banku podlegała oddaleniu. Z tych względów, na podstawie art. 39814 oraz art. 98 § 1 i 11 w związku z art. 391 §1 i z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Marta Romańska Agnieszka Piotrowska Karol Weitz AG [r.g.]