II CZ 1/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Jodłowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Kościoła Rzymskokatolickiego Parafii św. Pawła w A. przeciwko Skarbowi Państwa (Wydział Finansowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi) o 15.800 zł, po rozpoznaniu zażalenia powoda w przedmiocie zawieszenia postępowania na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 12 listopada 1955 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 12 listopada 1955 r. Sąd Wojewódzki w Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa Kościoła Rzymskokatolickiego Parafii św. Pawła w A. przeciwko Skarbowi Państwa (Wydział Finansowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi) o 15.800 zł, której to sumy strona powodowa dochodzi z tytułu zwrotu nakładów poczynionych przez nią na naprawę budynku dawnego Kościoła Zboru Ewangelicko-Augsburskiego w A., oddanego stronie powodowej w zarząd przez T.Z.P. w 1945 r., a odebranego decyzją Wydziału Finansowego Prezydium M.R.N. w Łodzi z dnia 17 lutego 1955 r.Sąd Wojewódzki miał na względzie, że strona powodowa decyzję z dnia 17 lutego 1955 r. zaskarżyła i że sprawa obecnie jest przedmiotem rozstrzygnięcia w Urzędzie do Spraw Wyznań, co skutkuje zawieszeniem postępowania w sprawie z mocy art. 191 pkt 3) k.p.c. do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy i przekazania nieruchomości przez władze administracyjne.Postanowienie powyższe zaskarżył pełnomocnik strony powodowej, wnosząc w zażaleniu o jego uchylenie i polecenie Sądowi Wojewódzkiemu rozpoznania sprawy.Sąd Najwyższy przed rozstrzygnięciem kwestii zasadności zawieszenia postępowania, rozważył z urzędu zgłoszony przez stronę pozwaną w załączonym do protokołu rozprawy z dnia 8 lipca 1955 r. piśmie procesowym zarzut braku należytego zastępstwa strony powodowej, uzasadniony tym, iż działający za stronę powodową pełnomocnik nie może występować w procesie, nie należąc do osób wymienionych w art. 79 k.p.c. Gdyby bowiem zarzut ten okazał się trafny, zażalenie, jako wniesione przez osobę nie uprawnioną do zastępstwa strony i działania w procesie, nie podlegałoby rozpatrzeniu.Zarzut strony pozwanej opiera się na twierdzeniu, iż pełnomocnik strony powodowej, radca prawny Kurii Biskupiej w Łodzi, nie będąc adwokatem, nie może występować w sprawie. Zdaniem strony pozwanej, podstawy do tego nie stwarza zdanie ostatnie art. 79 k.p.c., dopuszczając możność udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez organizację społeczną swemu pracownikowi. Natomiast rzecznik strony powodowej w odpowiedzi na zarzuty strony pozwanej wskazywał, że właśnie ten ostatni przepis jest podstawą jego działania w imieniu strony powodowej, gdyż Kościół stanowi organizację społeczną.Ponieważ niesporne jest, iż pełnomocnik strony powodowej nie jest adwokatem, pełni natomiast funkcje radcy prawnego Rzymskokatolickiej Kurii Biskupiej w Łodzi, zagadnienie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy podstawą jego działania w procesie jako pełnomocnika strony powodowej może być art. 79 (zdanie drugie) k.p.c., tj. czy Kościół Rzymskokatolicki może być uważany za "organizację społeczną" w rozumieniu tego przepisu.Na pytanie powyższe należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Art. 79 k.p.c. in fine mówi ogólnie o "organizacji społecznej", nie czyniąc żadnych rozróżnień, w szczególności gdy chodzi o charakter takiej organizacji. "Lege non distinguente" brak jest podstaw do ograniczającego rozumienia określenia "organizacja społeczna", a w szczególności do obejmowania nim jedynie zrzeszeń wymienionych w art. 72 ust. 2 Konstytucji, Wyliczenie zawarte w tym przepisie nie jest wyczerpujące, skoro poza tym mogą istnieć i działać na podstawie odpowiednich przepisów prawnych zrzeszenia innego typu, mające inne cele i zadania, jak w szczególności związki wyznaniowe, o których mówi art. 70 ust. 1) Konstytucji.W związku z tym uznać należy, że pojęcie "organizacja społeczna" w rozumieniu art. 79 k.p.c. oznacza wszelkie dopuszczone przez prawo zrzeszenia osób fizycznych, bez względu na ich cele i zadanie oraz formę prawną. Pod pojęcie to podpadają też związki religijne, a w ich liczbie Kościół Rzymskokatolicki, które to związki również stanowią dopuszczoną przez prawo formę zrzeszania się obywateli.Wobec powyższego pełnomocnikiem procesowym związku religijnego może być - zgodnie z art. 79 zdanie drugie k.p.c.- pracownik takiego związku lub jego organu, w szczególności radca prawny, nie będący adwokatem.Zarzut strony pozwanej co do braku należytego zastępstwa strony powodowej uznać przeto należy za chybiony.Również nietrafny jest podniesiony przez stronę pozwaną zarzut, iż pełnomocnictwo podpisała za stronę powodową osoba nieuprawniona, gdyż uprawnienia wikariusza generalnego diecezji do działania zamiast ordynariusza wynikają z prawa kanonicznego.Przechodząc do zażalenia "in merito" uznać je należy za nieuzasadnione. Skarżący w zażaleniu ogranicza się do przedstawienia stanu faktycznego sprawy, natomiast nie przytacza w ogóle żadnych zarzutów co do podstaw decyzji Sądu Wojewódzkiego o zawieszeniu postępowania w sprawie, poza ogólnikowym twierdzeniem, że "Sąd Wojewódzki, bez żadnej zgoła zasady, sprawę zawiesił".Zarzut ten nie jest jednak trafny, gdyż Sąd Wojewódzki wskazał jako podstawę zawieszenia postępowania przepis art. 191 pkt 3) k.p.c. W świetle stanu faktycznego, wynikającego z materiału sprawy, uznać należy, iż przepis powyższy został przez Sąd Wojewódzki trafnie zastosowany.Z protokołu rozprawy w dniu 12 listopada 1955 r. wynika, iż sam pełnomocnik strony powodowej oświadczył, że "Ministerstwo rozpatruje sprawę administracyjną" i że otrzymał on informację z Urzędu do Spraw Wyznań, że "sprawa będzie rozpatrywana w trybie administracyjnym". W świetle tych oświadczeń pełnomocnika strony powodowej miał Sąd Wojewódzki podstawę do przyjęcia, że postępowanie administracyjne dotyczące zarządu budynku Kościoła w A. toczy się i że decyzja Wydziału Finansowego Prezydium W.R.N. w Łodzi nie jest jeszcze prawomocna.Ponieważ pomiędzy postępowaniem administracyjnym a procesem niniejszym zachodzi ścisły związek i ponieważ ostateczne rozstrzygnięcie organów administracyjnych w przedmiocie zarządu budynkiem b. Kościoła Ewangelickiego w A. może mieć wpływ na ocenę zasadności roszczeń powoda i na wynik sprawy, przeto Sąd Wojewódzki słusznie i zasadnie zawiesił postępowanie w sprawie niniejszej w oparciu o art. 191 pkt 3) k.p.c., do czasu uprawomocnienia się orzeczenia administracyjnego.Z tych względów Sąd Najwyższy zażalenie oddalił.