II CZ 101/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-10-19
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Bogumiła Ustjanicz, Agnieszka Piotrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o alimenty, w której pozwany wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, zachodzą przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c. i odstąpienia od obciążania go tymi kosztami?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, uznając, że nie przedstawił on okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. Sąd podkreślił, że ocena, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, należy do swobodnej decyzji sądu, a zmiana postanowienia o kosztach powinna ograniczać się do sytuacji wyjątkowych.Stan faktyczny
Powódka domagała się alimentów od pozwanego. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego część kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym oraz nakazał ściągnąć od niego opłatę od apelacji. Pozwany wniósł zażalenie na te postanowienia, powołując się na art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego w części zaskarżającej rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego i odrzucił je w pozostałej części, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 101/11 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSA Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa R. M. przeciwko R. H. o alimenty, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 października 2011 r., zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte w pkt III i IV wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5 kwietnia 2011 r., 1. oddala zażalenie w części zaskarżającej rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5 kwietnia 2011 r. oraz odrzuca zażalenie w pozostałej części, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
2 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem zawartym w punktach III I IV wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego R. H. na rzecz powódki R. M. kwotę 240 zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w P. kwotę 120 zł tytułem części nieuiszczonej opłaty od apelacji. W zażaleniu pełnomocnik pozwanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego. Podniósł, że w konkretnym przypadku pozwanego zachodzą przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c., Sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. W orzecznictwie precyzuje się pojęcie „wypadku szczególnie uzasadnionego”, tym niemniej ocena, czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony należy do swobodnej decyzji sądu ze względu na konieczność zapewnienia poczucia sprawiedliwości oraz realizacji zasady słuszności. Chociaż kwestia trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia podlega, co do zasady, kontroli Sądu wyższego rzędu, to jednak ewentualna zmiana zaskarżonego postanowienia o kosztach powinna ograniczać się do sytuacji wyjątkowych (zob. m. in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 nie publ. i z dnia 1 października 2010, I CZ 142/10 nie publ.). W uzasadnieniu wniesionego zażalenia nie zostały przedstawione okoliczności i argumenty, które usprawiedliwiałyby żądanie zastosowania art.102 k.p.c. Wobec powyższego zażalenie należało oddalić (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).
3 W części odnoszącej się do nakazania przez Sąd Okręgowy ściągnięcia od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 120 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od apelacji, zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne (art. 373 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). Przyjąć bowiem należy, że regulacja zawarta w art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. dotyczy jedynie kosztów rozliczanych między stronami. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 108 § 1 w zw. z art. 98 § 3 i art. 99 w zw. z art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 204/10 2011-04-08Czy sąd drugiej instancji prawidłowo obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego, odmawiając zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy powód podniósł zarzut naruszenia tego przepisu ze względu na okoliczności s…
- II CZ 151/11 2012-02-02Czy sąd drugiej instancji prawidłowo obciążył powoda całością kosztów postępowania apelacyjnego, mimo jego trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, a jeśli nie, to czy Sąd Najwyższy powinien zastosować art. 102 k.p.c.?
- I CZ 92/09 2009-12-02Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c., odstępując od obciążenia powódek kosztami postępowania apelacyjnego, pomimo uwzględnienia apelacji pozwanego w przeważającej części?
- II CZ 93/12 2012-08-23Czy w okolicznościach sprawy, w szczególności biorąc pod uwagę sytuację majątkową powoda, można zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążać go kosztami postępowania apelacyjnego?
- II CZ 105/12 2012-10-03Czy Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. nie obciążając powoda kosztami postępowania apelacyjnego?
Powołane przepisy
art. 102 KPCart.102 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPCart. 373art. 39821art. 3941 § 1 pkt 2 KPCart. 108 § 1art. 98 § 3art. 99art. 3941 § 3art. 391 § 1 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy