II CZ 102/12
PostanowienieIzba Cywilna2012-09-26
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Iwona Koper, Władysław Pawlak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możności działania, wynikające z jej własnego zaniechania (np. nieusprawiedliwionej nieobecności na prawidłowo zawiadomionej rozprawie), może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c. w związku z nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pozbawienie strony możności działania, które nie wynika z naruszenia przepisów prawa, lecz z jej własnego zaniechania (np. nieusprawiedliwionej nieobecności na rozprawie, o której została prawidłowo zawiadomiona), nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c. Brak reprezentacji strony zachodzi w sytuacjach, gdy strona nie ma zdolności procesowej, a działa za nią osoba niebędąca jej przedstawicielem ustawowym, lub gdy działa osoba nienależycie umocowana.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że była pozbawiona możności działania z powodu nienależytej reprezentacji przez pełnomocnika oraz nieważności postępowania. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że wskazane okoliczności nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia. Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących nienależytej reprezentacji i pozbawienia możności działania. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 102/12 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Władysław Pawlak w sprawie ze skargi J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 marca 2011 r., wydanym w sprawie z powództwa J. A. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r., zażalenia powódki (skarżącej) na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., oddala zażalenie; przyznaje adwokatowi T. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł podwyższoną o podatek od towarów i usług; nie obciąża skarżącej kosztami postępowania na rzecz strony przeciwnej. Uzasadnienie
2 Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. odrzucił na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. skargę J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie o zapłatę odszkodowania. Skarżąca jako podstawę skargi wskazała art. 401 pkt 2 k.p.c., powołując się na nieważność postępowania w następstwie nienależytej reprezentacji przez ustanowionego dla niej pełnomocnika, który sporządził „fałszywą opinię" o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego oraz w następstwie pozbawienia jej możności działania. Sąd Apelacyjny uznał, że wniesiona skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, a przywołane w niej okoliczności mające uzasadniać nieważność postępowania nie mieszczą się zarówno w dyspozycji art. 379 k.p.c. jak i nie wyczerpują przesłanek wznowienia określonych w art. 401 pkt 2 k.p.c. Postanowienie odrzucające skargę J. A. zaskarżyła zażaleniem, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 401 pkt 2 w zw. z art. 118 § 5 k.p.c. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do nienależytej reprezentacji i w konsekwencji pozbawienia skarżącej możliwości działania przed Sądem oraz art. 401 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 i art. 214 k.p.c. poprzez pozbawienie powódki możności działania i obrony swoich praw wskutek niedopuszczenia do udziału w rozprawie przed Sądem drugiej instancji. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów wywołanych postępowaniem zażaleniowym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione. Trafnie ocenił Sąd Apelacyjny, że przytoczone w uzasadnieniu skargi okoliczności nie są objęte podstawą wznowienia postępowania określoną w art. 401 pkt 2 k.p.c. Brak reprezentacji strony będącej osobą fizyczną zachodzi bowiem, gdy nie ma ona zdolności procesowej, a w sprawie działa za nią osoba nie będąca
3 jej przedstawicielem ustawowym lub gdy działa za nią osoba, która w świetle prawa materialnego nie mogła reprezentować osoby niemającej zdolności do czynności prawnych. Strona jest nienależycie reprezentowana także, gdy działa za nią nienależycie umocowany pełnomocnik. Skarżąca nie powoływała się we wniosku o wznowienie na takie okoliczności. Nie stanowi podstawy wznowienia objętej art. 401 pkt 2 k.p.c. i określonej tam jako pozbawienie możności działania sytuacja, w której strona pozbawiona była możności działania nie za przyczyną naruszenia przepisów prawa lecz na skutek własnego zaniechania, o czym można mówić w sytuacji jej nieusprawiedliwionej obecności na rozprawie, o której została prawidłowo zawiadomiona, jak miało to miejsce w przypadku skarżącej. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39814 k.p.c., odstępując od obciążania skarżącej kosztami postępowania w oparciu o art. 102 k.p.c. w zw. art. 3941 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I CZ 83/18 2018-09-28Czy pozbawienie strony możności działania po uprawomocnieniu się wyroku może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c.?
- II CZ 134/05 2006-02-02Czy pozbawienie strony możności działania w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. ma miejsce, gdy strona, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy, nie wzięła w niej udziału z powodu nieuwzględnienia jej wniosków o…
- I CZ 44/20 2021-05-12Czy naruszenie przepisów procesowych, które nie uniemożliwiło, a jedynie utrudniło lub ograniczyło stronie dochodzenie lub obronę jej praw, stanowi podstawę do wznowienia postępowania z powodu pozbawienia strony możności…
- IV CZ 155/12 2013-01-18Czy pozbawienie strony możności działania w postępowaniu sądowym, wynikające z naruszenia przepisów prawa procesowego, może stanowić podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c.?
- III CZ 44/19 2019-11-22Czy pozbawienie strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania cywilnego, obejmuje sytuacje, w których brak reprezentacji strony wynika z jej własnych zaniech…
Powołane przepisy
art. 410 § 1 KPCart. 401 pkt 2 KPCart. 379 KPCart. 401 pkt 2art. 118 § 5 KPCart. 379 pkt 5art. 214 KPCart. 3941 § 3 KPCart. 39814 KPCart. 102 KPCart. 3941 § 3art. 39821
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy