II CZ 110/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-12-07
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Iwona Koper, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, zasądzając od strony przegrywającej koszty postępowania apelacyjnego, narusza art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., jeśli strona ta była zwolniona od kosztów w pierwszej instancji z uwagi na trudną sytuację życiową i materialną, która nie uległa zmianie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zasądzenie od strony przegrywającej kosztów postępowania apelacyjnego, mimo jej zwolnienia od kosztów w pierwszej instancji z powodu trudnej sytuacji życiowej i materialnej, nie stanowi naruszenia art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd podkreślił, że skorzystanie z dyspozycji art. 102 k.p.c. należy do swobodnej oceny sądu, a zmiana takiego postanowienia jest możliwa jedynie w sytuacjach wyjątkowych.Stan faktyczny
Powód Ł. B. zaskarżył zażaleniem postanowienie Sądu Okręgowego o kosztach postępowania apelacyjnego, domagając się zastosowania art. 102 k.p.c. Argumentował, że jego trudna sytuacja życiowa i materialna, która była podstawą zwolnienia go od kosztów w pierwszej instancji, nie uległa zmianie. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda i zasądził od niego koszty postępowania apelacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 110/11 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa Ł. B. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Na Życie - Spółce Akcyjnej w W. Oddział w Ł. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2011 r., na skutek zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 kwietnia 2011 r., oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda Ł. B. od wyroku Sądu Rejonowego i zasądził od powoda na rzecz pozwanego PZU „Na Życie” S.A. w W. Oddział w Ł. kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Przytoczone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżył zażaleniem powód zarzucając naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu zażalenia podnosił, że z uwagi na pozostawanie przez niego w trudnej sytuacji życiowej i materialnej, Sąd Rejonowy pomimo oddalenia powództwa w całości, nie obciążył go kosztami zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądem I instancji. Wskazał, że jego sytuacja życiowa i materialna nie uległa zmianie od momentu złożenia przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania przed Sądem I instancji, dlatego też zasądzenie zwrotu kosztów procesu według zasady odpowiedzialności za wynik procesu nie powinno nastąpić. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c., Sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że o nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy uzasadniających ocenę, że chodzi o „wypadek szczególnie uzasadniony”. Skorzystanie lub nieskorzystanie przez sąd z możliwości zastosowania tego przepisu, ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu. Kwestia trafności i zasadności skorzystania lub nieskorzystania przez sąd z tego uprawnienia podlega, co do zasady, kontroli sądu wyższego rzędu, jednak ewentualna zmiana takiego postanowienia o kosztach powinna ograniczać się do sytuacji wyjątkowych (zob. m. in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 nie publ. i z dnia 1 października 2010, I CZ 142/10 nie publ.). Do takiej
3 oceny na tle motywów zaskarżonego postanowienia oraz uzasadnienia wniesionego zażalenia brak jest jednak podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 89/11 2012-06-22Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c., obciążając powodów częściowo kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę ich trudną sytuację życiową i materialną?
- V CZ 133/12 2013-04-17Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania apelacyjnego, naruszył zasady słuszności i sprawiedliwości, jeśli powód był zwolniony od kosztów sądowych w pierwszej instancji?
- I CZ 155/12 2012-12-05Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy, subiektywne przekonanie strony o zasadności…
- I CZ 165/11 2012-02-15Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona wygrywająca jest podmiotem profesjonalnym, a strona przeg…
- II CZ 43/10 2010-06-23Czy sąd drugiej instancji może zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążyć strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, jeśli jej sytuacja materialna nie jest wyjątkowo ciężka, a argumentacja opiera się na oce…
Powołane przepisy
art. 98 § 1 KPCart. 391 § 1 KPCart. 102 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy