II CZ 121/12

PostanowienieIzba Cywilna2013-01-16

Skład orzekający: Jan Górowski, Grzegorz Misiurek, Anna Owczarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona domaga się zwrotu kosztów, mimo że jej żądanie zostało uznane za nieuzasadnione, a zachowanie strony przeciwnej zostało ocenione jako naganne?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił brak szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. Zwolnienie od kosztów nie zwalnia strony z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi procesowemu. Nawet jeśli zachowanie strony przeciwnej zostało ocenione jako naganne, a żądanie powódki uznano za nieuzasadnione, nie stanowi to automatycznie podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. Sąd podkreślił, że termin na złożenie odpowiedzi na apelację jest terminem instrukcyjnym, a jego niedochowanie nie powoduje bezskuteczności wniosków, w tym wniosku o zwrot kosztów.
Stan faktyczny
Powódka wniosła zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego, którym została obciążona kwotą 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka domagała się zastosowania art. 102 k.p.c. ze względu na swoją wyjątkową sytuację majątkową i osobistą. Sąd Apelacyjny uznał, że nie zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu. Powódka podniosła również zarzut bezskuteczności wniosków pozwanego o zwrot kosztów z uwagi na wniesienie odpowiedzi na apelację po terminie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CZ 121/12 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa K. K. przeciwko P.W. o nakazanie złożenia oświadczenia woli, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2013 r., zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem zawartym w wyroku z 24 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Swoje rozstrzygnięcie oparł na treści art. 98 k.p.c. wskazując, że analiza stanu sprawy nie pozwala na zastosowanie art. 102 k.p.c. Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem, w którym wniosła o jego zmianę i odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania. Wskazała, że jej sytuacja majątkowa i osobista jest wyjątkowa, co uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Artykuł 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od - odnoszącej się do obowiązku rozliczania kosztów postępowania - zasady odpowiedzialności za wynik procesu i pozwala na odstąpienie od niej „w szczególnie uzasadnionych wypadkach”. Fakt ich nastąpienia (bądź braku) podlega ocenie sądu orzekającego w jednostkowym przypadku, także na tle całokształtu rozpoznanej sprawy. Z rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie wynika, że Sąd uznał, iż w sprawie nie ma szczególnych okoliczności, które przemawiają za zastosowaniem art. 102 k.p.c. Ocena Sądu w tym zakresie nie narusza art. 102 k.p.c., a przywołane przez powódkę w tym zakresie argumenty są nietrafne. Fakt zwolnienia powódki od kosztów postępowania nie ma w zasadzie wpływu na stosowanie art. 102 k.p.c., albowiem zwolnienie od kosztów nie zwalnia strony z obowiązku zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi procesowemu. Przywołane przez żalącą argumenty odnoszące się do stanu sprawy oraz jej przedmiotu, także nie przemawiają za zastosowaniem w sprawie wyjątku od reguły wyrażonej w art. 98 k.p.c. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że żądanie powódki zostało uznane za nieuzasadnione, mimo iż zachowanie pozwanego sąd ocenił jako naganne. 3 Nietrafny jest także argument, że skoro pozwany wniósł odpowiedź na apelację po upływie dwóch tygodni, wnioski w niej zawarte (w tym żądanie zwrotu kosztów) powinny zostać uznane za bezskuteczne. Termin określony w art. 372 k.p.c. jest terminem instrukcyjnym; ustawodawca nie przewidział żadnych negatywnych skutków związanych z jego niedochowaniem. Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy, wniosek o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego zgłoszony w odpowiedzi na apelację wniesioną po upływie terminu określonego w art. 372 k.p.c. jest skuteczny (por. uchwała Sądu Najwyższego z 16.02.2012 r., III CZP 1/12, OSNC 2012/10/114). Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 98 KPCart. 102 KPCart. 372 KPCart. 39814art. 3941 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy