II CZ 132/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-12-15
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek, Teresa Bielska-Sobkowicz, Zbigniew Kwaśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd orzekający może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona przeciwna uważa, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego, a ocena, czy zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, należy do jego wyłącznej kompetencji. Ingerencja w to uprawnienie jest dopuszczalna jedynie w przypadku stwierdzenia, że ocena sądu jest dowolna lub oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw.Stan faktyczny
Powódka wniosła o zadośćuczynienie i zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd Apelacyjny, orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego, nie obciążył powódki tymi kosztami, stosując art. 102 k.p.c. Pozwany wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 98 § 1 w zw. z art. 98 § 3 k.p.c. i domagając się zasądzenia od powódki kosztów zastępstwa adwokackiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 132/11 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Zbigniew Kwaśniewski w sprawie z powództwa W. S. przeciwko R. B. o zadośćuczynienie i bezpodstawne wzbogacenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r., zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lipca 2011 r., oddala zażalenie i zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny orzekając w wyroku z dnia 5 lipca 2011 r. o kosztach postępowania apelacyjnego nie obciążył powódki tymi kosztami uznając, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy zastosować art. 102 k.p.c. W zażaleniu na to postanowienie pozwany zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 98 § 1 w związku z art. 98 § 3 k.p.c. przez nieobciążenie powódki kosztami postępowania apelacyjnego, mimo że powódka jako strona przegrywająca sprawę, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, powinna zwrócić pozwanemu koszty zastępstwa adwokackiego. W konkluzji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie, na jego rzecz od powódki kwoty 2700 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten ustanawia zasadę słuszności, będącej odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 k.p.c. Wedle tej ostatniej reguły, strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, zgodnie z którym sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i od oceny tego sądu zależy uznanie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu. Zakwalifikowanie określonego przypadku jako „szczególnie uzasadnionego” wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to uprawnienie sądu orzekającego, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, może być uzasadniona jedynie w razie stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona
3 uzasadnionych podstaw (por. postanowienie z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, niepubl.). W ocenie Sądu Najwyższego, w sprawie niniejszej nie ma podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z oczywistym naruszeniem zasad przewidzianych przez art. 102 k.p.c. Wniosku przeciwnego nie usprawiedliwiają argumenty przytoczone w zażaleniu, odzwierciedlające jedynie odmienne subiektywne przekonanie skarżącego. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1, art. 108 § 1 k.p.c. i art. 39821 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 3 oraz § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Powiązane orzeczenia
- II CZ 15/12 2012-05-24Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona nie powołała się na okoliczności wyjątkowe?
- II CZ 175/11 2012-03-02Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika, stosując art. 102 k.p.c., gdy okoliczności sprawy wskazują na szczególny wypadek uzasadniający zastosowanie zasady słusznoś…
- IV CZ 140/10 2011-04-07Czy uzasadnienie postanowienia o nieobciążeniu strony kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. ograniczone jedynie do sytuacji majątkowej strony i charakteru sprawy jest wystarczające?
- II PZ 13/11 2011-07-12Czy sąd drugiej instancji, zasądzając od strony przegrywającej koszty zastępstwa procesowego strony przeciwnej, narusza art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, jeśli strona przegrywająca nie wykazała istnienia szczeg…
- IV CZ 88/12 2012-10-25Czy naruszenie art. 102 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, polegające na uznaniu, że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu, może być podstawą do uwzględnien…
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 98 § 1art. 98 § 3 KPCart. 98 KPCart. 3941 § 3art. 39814 KPCart. 108 § 1 KPCart. 39821art. 391 § 1 KPC§ 1§ 3§ 6 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy