II CZ 14/16

Sygn. akt II CZ 14/16 POSTANOWIENIE Dnia 22 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSA Janusz Kaspryszyn w sprawie z powództwa Międzynarodowej Fundacji Praw Człowieka i Ochrony Konsumentów im. […] z siedzibą w G. działającej na rzecz D. K. przeciwko I. […] Spółce Akcyjnej […] z siedzibą w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2016 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt I ACa […], uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację strony powodowej – Międzynarodowej Fundacji Praw Człowieka im. […], wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 2014 r. Stało się tak dlatego, ponieważ strona powodowa – po zgłoszeniu apelacji – została wezwana do jej opłacenia i nie uiściła odpowiedniej opłaty w terminie. W dłuższym wywodzie prawnym, nawiązującym także do przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o 2 kosztach sądowych (Dz.U. z 1967, nr 24, poz. 110 ze zm.), Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że powodowa Fundacja, mająca status organizacji pozarządowej, nie jest do lege leta zwolniona od ponoszenia kosztów w sprawach cywilnych, w tym od opłaty od apelacji, gdy występuje z procesem na rzecz osób fizycznych. Nie obejmuje jej bowiem zwolnienie określone w art. 96 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm. – dalej – „ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.”). Odpowiedniej podstawy nie tworzy także przepis art. 62 k.p.c. stwierdzający, że do organizacji pozarządowych, wytaczających powództwo na rzecz osób fizycznych, stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz oznaczonej osoby. Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 lipca 2015 r. zostało uzupełnienie przez dodanie do niego pkt 2 o zasądzeniu powódki na rzecz pozwanego ubezpieczyciela kosztów postepowania apelacyjnego (k.608 akt sprawy). W zażaleniu powódki wskazano naruszenie art. 62 § 1 k.p.c. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2005 r. Skarżąca domagała uchylenia zaskarżonego postanowienia i merytorycznego rozpoznania wniesionej apelacji bez konieczności ponoszenia opłaty od apelacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 62 § 1 k.p.c., do organizacji pozarządowych, wytaczających powództwo na rzecz osób fizycznych, stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz wyznaczonej osoby, z wyjątkiem art. 58 zdanie drugie k.p.c. De lege leta brak odpowiednika art. 27 ust. 4 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 88 ze zm.). Przepis ten stanowił, że przepisy tej ustawy, dotyczące kosztów związanych z określonością prokuratora, odnoszą się również do kosztów związanych z działalnością organizacji społecznych wnoszących powództwo na rzecz obywateli lub wstępujących do postępowania wszczętego przez obywateli. W związku z tym pojawia się kwestia, czy de lege leta organizacja pozarządowa, wytaczająca powództwo na rzecz osoby fizycznej lub przystępująca do postepowania sądowego, może być zwolniona 3 od kosztów sądowych na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.dalej - „ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.”) w zw. z art. 62 § 1 k.p.c. Problem, bowiem w tym, jak należałoby rozumieć analogię przewidzianą w art. 62 k.p.c.: czy tylko w zakresie ograniczonym do samych przepisów k.p.c., czy szerzej, a więc przy uwzględnieniu także postanowień ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Należy stwierdzić, że nie przekonuje przyjęta przez Sąd Apelacyjny interpretacja węższego ujęcia analogii przewidzianej w art. 62 k.p.c. Zdaniem tego Sądu, treść tego przepisu należy interpretować w ten sposób, że odsyła on tylko do postanowień art. 55-60 k.p.c., regulujących procedurę i status organizacji pozarządowych w procesie, nie obejmuje natomiast materii ponoszenia kosztów sądowych. Za poprawne należy uznać stanowisko przyjęte w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2016 r., II CZ 3/16 (nie publ.), w którym stwierdzono, że organizacja pozarządowa, wytaczająca powództwo na rzecz osoby fizycznej lub biorąca udział w toczącym się postępowaniu dla ochrony prawa obywateli (art. 8 i art. 61 k.p.c.), jest zwolniona od kosztów sądowych, a podstawy takiego zwolnienia należy dopatrywać się w treści art. 96 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. w zw. z art. 62 § 1 k.p.c. i art. 8 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych. Skoro zgodnie z art. 62 k.p.c. do organizacji pozarządowych stosuje się odpowiednio przepisy o prokuraturze nie tylko zawarte w k.p.c., lecz także umieszczone w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. (art. 8 ust. 1 tej ustawy), to do organizacji pozarządowych będzie też miał na pewno zastosowanie per analogiam art. 96 ust. 1 pkt 6 ustawy (podobnie także – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2016 r., II CZ 95/15, nie publ.). Z przedstawionych względów, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie jako nieuzasadnione (art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). 4 aj jw