II CZ 16/10
PostanowienieIzba Cywilna2010-04-22
Skład orzekający: Zbigniew Kwaśniewski, Dariusz Dończyk, Bogumiła Ustjanicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania zażaleniowego na podstawie art. 102 k.p.c. wyłącznie z powodu tego, że strona działała samodzielnie, zwłaszcza gdy przegrana wynika z jej własnych błędów procesowych, takich jak złożenie apelacji po terminie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że samo działanie strony samodzielnie nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do zastosowania art. 102 k.p.c. w celu odstąpienia od obciążenia jej kosztami postępowania zażaleniowego. Szczególnie w sytuacji, gdy przegrana wynika z własnych błędów procesowych strony, takich jak złożenie apelacji po terminie, brak zainteresowania sprawą przez stronę działającą samodzielnie nie powinien wpływać na rozstrzygnięcie o kosztach wywołanych spóźnionymi czynnościami procesowymi.Stan faktyczny
Powód złożył apelację po terminie, co skutkowało jej odrzuceniem przez Sąd Rejonowy. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie powoda na to postanowienie i odstąpił od obciążenia go kosztami postępowania zażaleniowego. Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w zakresie kosztów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie dotyczącym kosztów postępowania zażaleniowego i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ł., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 16/10 POSTANOWIENIE Dnia 22 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa M. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. Oddziałowi w Ł. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt III Cz (…), uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie 2 (drugim) i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ł., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił zażalenie powoda M. P. wniesione od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. w przedmiocie odrzucenia apelacji złożonej z naruszeniem terminu do jej wniesienia oraz odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania zażaleniowego.
2 Na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego pozwany wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 98 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. nie zawiera omówienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego, co uzasadniałoby uznanie podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c., jednakże zarzut ten dla rozstrzygnięcia o zasadności zażalenia jest bezprzedmiotowy w sytuacji, gdy po wniesieniu zażalenia Sąd Okręgowy sporządził pisemne uzasadnienie dotyczące rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego zawartego w punkcie drugim postanowienia tego Sądu z dnia 8 października 2009 r. Z uzasadnienia tego wynika, że podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego stanowił art. 102 k.p.c., którego zastosowanie uzasadnione było tym, że powód złożył apelację po terminie, gdyż działał w sprawie samodzielnie, a następnie wniósł bezzasadne zażalenie. Rozstrzygając o zażaleniu powoda, wniesionym na postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 16 lipca 2009 r., Sąd Okręgowy w Ł. podzielił argumentację zawartą w postanowieniu Sądu Rejonowego, że apelacja powoda została złożona z uchybieniem terminu. Ocena ta stała się przesłanką rozstrzygnięcia oddalającego zażalenie powoda wniesione od postanowienia Sądu Rejonowego odrzucającego apelację powoda. Takie rozstrzygnięcie co do zasady, wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c., która poprzez art. 391 § 1 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c., ma także zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, uzasadniało obciążenie powoda, jako strony przegrywającej sprawę, kosztami postępowania zażaleniowego poniesionymi przez pozwanego. Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Uzasadnieniem zastosowania powołanego przepisu nie może być wyłącznie okoliczność, że strona (w rozpoznawanej sprawie powód) działała w sprawie samodzielnie. Tym bardziej w sytuacji, gdy postępowanie zażaleniowe dotyczyło rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego odrzucającego apelację powoda z powodu wniesienia
3 jej po terminie. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 327 § 1 k.p.c., strona działająca w sprawie bez pełnomocnika jest pouczana o sposobie i terminie wniesienia apelacji od wyroku, jeżeli stawi się na publikację wyroku. Jak wynika z treści protokołu ogłoszenia wyroku powód zaniechał stawienia się na publikacji wyroku. Brak zainteresowania własną sprawą przez stronę działającą w sprawie samodzielnie nie powinien być okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie o kosztach procesu wywołanych spóźnionymi czynnościami procesowymi tej strony. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 103/12 2013-04-17Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego, naruszył przepisy prawa procesowego, jeśli jego ocena okoliczności uzasadniających odstąpienie od obciążania strony pr…
- V CZ 20/12 2012-06-22Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania zażaleniowego na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona ta nie wykazała oczyistego naruszenia reguł stosowania tego przepisu?
- I CZ 68/11 2011-10-26Czy Sąd Najwyższy może samodzielnie rozpoznać przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c. w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym kosztów postępowania?
- V CZ 115/11 2012-02-23Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy udowodnione zostało bezprawne działanie tej strony, które stanow…
- III CZ 36/10 2010-09-23Czy zwolnienie strony od kosztów sądowych w toku procesu automatycznie stanowi podstawę do zastosowania art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego?
Powołane przepisy
art. 98 KPCart. 328 § 2 KPCart. 361 KPCart. 102 KPCart. 98 § 1 KPCart. 391 § 1 KPCart. 397 § 2 KPCart. 327 § 1 KPCart. 39815 § 1 KPCart. 3941 § 3 KPCart. 108 § 2 KPCart. 39821 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy