II CZ 172/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Przybylski, L. Fijałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ryszarda G. przeciwko Przedsiębiorstwu Geofizyki Górnictwa Naftowego w K. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 24 czerwca 1968 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi, że na skutek wybuchów podziemnych spowodowanych w dniach od 9 do 11 maja 1966 r. przez pozwane Przedsiębiorstwo w toku prac poszukiwawczych złóż ropy naftowej i gazu ziemnego poniósł szkodę w fermie lisiej. Podenerwowane bowiem samice lisów zagryzły 85 lisów nowo narodzonych, a część samic poroniła 35 sztuk młodych. Z tej przyczyny powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 191.100 zł.Sąd Wojewódzki odrzucił pozew uznawszy, że sąd z mocy art. 66 prawa górniczego w związku z art. 16 ustawy z dnia 16 listopada 1960 r. o prawie geologicznym (Dz. U. Nr 52, poz. 301) nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o odszkodowanie szkód górniczych.Powód w zażaleniu domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w celu merytorycznego rozpoznania zarzucając, że Sąd ten błędnie przyjął, iż szkoda powoda jest szkodą górniczą w rozumieniu prawa górniczego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Odpowiedzialność przedsiębiorstw geologicznych za szkody wyrządzone pracami geologicznymi została uregulowana nie w dekrecie z dnia 6 maja 1953 r. o prawie górniczym (jednol. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 23, poz. 113), lecz w ustawie z dnia 16 listopada 1960 r. o prawie geologicznym (Dz. U. Nr 52, poz. 303).Stosownie do art. 16 ustawy o prawie geologicznym, w sprawach spornych o odszkodowanie i naprawę szkód powstałych w związku z prowadzeniem prac geologicznych orzeka właściwy organ prezydium powiatowej rady narodowej w trybie określonym w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Z interpretacji jednak tego przepisu (łącznie z przepisami art. 9 do art. 14 ustawy) wynika, że droga sądowa wyłączona została tylko w sprawach, w których przedmiotem roszczenia odszkodowawczego są szkody określone w art. od 10 do 13 prawa geologicznego oraz szkody inne (art. 14), ale takie, co do których dla ustalenia sposobu i rozmiaru odszkodowania należy stosować zasady naprawiania szkód górniczych określonych w prawie górniczym. Z przepisów tych wynika zatem, że droga sądowa nie jest wyłączona w sprawach, w których przedmiotem roszczenia jest szkoda inna nie mająca charakteru szkody górniczej, a więc nie związana z nieruchomością. Za taką interpretacją przemawia również treść art. 16 ustawy o prawie geologicznym, który odsyła do trybu określonego w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Ustawa ta (jednol. tekst: Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94) przewiduje jedynie odszkodowanie za samą wywłaszczoną nieruchomość, jej część składową, zasiewy, uprawy, plony oraz za plantacje kultur rolnych i leśnych, a więc za szkody, które ustawa o prawie górniczym określa jako szkody górnicze.W niniejszej sprawie powód dochodzi odszkodowania za zniszczenie przychówku w farmie lisiej, a więc za szkodę nie objętą przepisami art. 10-14 ustawy o prawie geologicznym. Z tej przyczyny droga sądowa w niniejszej sprawie nie została wyłączona.Za dopuszczalnością drogi sądowej w niniejszej sprawie przemawia nadto fakt, że Wydział Spraw Wewnętrznych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. decyzją z dnia 12 listopada 1966 r. odmówił żądaniu powoda o wyrównanie szkody poniesionej w farmie lisiej, przy czym odesłał powoda na drogę postępowania sądowego, uzasadniając swoje stanowisko brakiem znamion szkody górniczej. Wobec odmowy rozpoznania sprawy odszkodowawczej powoda w drodze postępowania administracyjnego oraz wobec tego, że sprawy o odszkodowanie są sprawami cywilnymi, do rozpoznania których powołane są w zasadzie sądy powszechne - Sąd Wojewódzki jest obowiązany rozpoznać tę sprawę. Nie można bowiem dopuścić do tego, żeby wskutek niemożności rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego sprawa cywilna nie mogła być rozpoznana.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 397 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie w celu merytorycznego rozpoznania sprawy.