II CZ 47/08
PostanowienieIzba Cywilna2008-07-16
Skład orzekający: Dariusz Zawistowski, Gerard Bieniek, Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest dopuszczalny, gdy oświadczenie o stanie majątkowym zostało złożone, ale jego treść nie odpowiada wymogom ustawowym, a strona jest reprezentowana przez adwokata?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego, uznając, że art. 102 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie pozwala na zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, gdy oświadczenie o stanie majątkowym zostało złożone, lecz jego treść nie odpowiada wymogom, a jedynie w przypadku, gdy oświadczenie nie zostało złożone w ogóle. Brak podstaw do rozszerzającej wykładni tego przepisu.Stan faktyczny
Skarżący złożyli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Rejonowy zwrócił wniosek o zwolnienie od kosztów, uznając, że załączone oświadczenie o stanie majątkowym nie zawierało żadnej treści. W konsekwencji odrzucił skargę jako nieopłaconą. Skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego, uznając zażalenie skarżących za uzasadnione.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 47/08 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Gerard Bieniek SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie ze skargi R. K. i E. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I Co (…) wydanego w sprawie z powództwa R. K. i E. K. przeciwko Fundacji K.(…) w K. o stwierdzenie wygaśnięcia służebności mieszkania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2008 r., zażalenia skarżących (powodów) na postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt I WSC (…), uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 28 września 2007 r. zwrócił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez R. i E. K. oraz odrzucił ich skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 102 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej – u.k.s.c.), w zw. z art. 4246 § 2 i 3 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
2 Sąd Rejonowy w O. odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jako nieopłaconą, w następstwie dokonanego zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd - ten stwierdził, że oświadczenie o stanie majątkowym - załączone do tego wniosku nie zawierało żadnej treści, co przemawiało za dokonaniem zwrotu wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 u.k.s.c. W zażaleniu skarżący zarzucili zasadnie, że treść tego przepisu nie pozwala traktować jednakowo sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez stronę reprezentowaną przez adwokata został wniesiony bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c. oraz wówczas, gdy oświadczenie zostało złożone, lecz jego treść nie odpowiada wymogom określonym w art. 102 ust. 2 u.k.s.c. Art. 102 ust. 4 rygor zwrotu wniosku przewiduje jedynie w wypadku, gdy oświadczenie nie zostało złożone. Brak zatem podstaw, by rygor ten stosować także w sytuacji, gdy treść oświadczenia nie odpowiada wymogom z art. 102 ust. 2 u.k.s.c. Art. 102 ust. 2 jako zasadę przewiduje wezwanie do złożenia brakującego oświadczenia lub uzupełnienia jego treści. Regulacja szczególna zawarta w art. 102 ust. 4, odnosząca się do kwalifikowanych pełnomocników w zakresie określonym w tym przepisie, nie może być wykładana rozszerzająco i obejmować innych sytuacji. W rozpoznawanej sprawie, w której oświadczenie o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach skarżących zostało załączone do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych brak było podstaw do dokonania zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych bez wezwania o uzupełnienie braków oświadczenia. W konsekwencji nieuzasadnione było także odrzucenie skargi z powodu jej nieopłacenia. Z tego względu zażalenie było uzasadnione i zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 3911 § 3 i 39815 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 4/07 2007-03-07Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez stronę osobiście, która jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, podlega zwrotowi bez wezwania o uzupełnienie braków formalnych na podstawie art. 1…
- IV CZ 27/08 2008-04-24Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony osobiście przez stronę reprezentowaną przez adwokata, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, podlega zwrotowi bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych n…
- II CZ 39/10 2010-07-08Czy zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika wraz z pismem podlegającym opłacie, skutkuje odrzuceniem tego pisma jako nieopłaconego?
- III CZP 133/13 2014-03-27Czy w przypadku zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego przez stronę reprezentowaną przez radcę prawnego po wezwaniu do uiszczenia opłaty od sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciw podlega odrzuceniu?
- III SO 14/05 2005-07-27Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych lub wyznaczenie adwokata z urzędu w celu wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wydanego przez sąd administracyjny podlega odrzuceniu?
Powołane przepisy
art. 102 ust. 4art. 4246 § 2art. 102 ust. 2art. 3911 § 3§ 2§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy