II CZ 91/75

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Tadeusza M. przeciwko Państwowemu Przedsiębiorstwu Totalizator Sportowy w K. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 18 marca 1975 r. - oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w Krakowie powód żąda zasądzenia od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa "Totalizator Sportowy" w K. kwoty 579.304 zł z odsetkami.W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy jako miejscowo właściwemu stosownie do regulaminu wzajemnych zakładów pod nazwą "Toto-Lotek". Powód z kolei zgłosił wniosek o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony pozwanej Władysławy P. kolektora.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy.W zażaleniu na to postanowienie powód wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania w innym składzie Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Żalący się zarzuca, że:1)właściwość sądów jest ustalona w k.p.c. i nie może być zmieniona regulaminem gry liczbowej,2)kolektorzy nie uprzedzają swych klientów o właściwości sądowej,3)niesłusznie Sąd Wojewódzki powołał się na art. 46 § 1 k.p.c.,4)błędnie Sąd Wojewódzki nie uwzględnił faktu wezwania do udziału w sprawie w charakterze pozwanej Władysławy P. kolektorki.Według § 27 regulaminu wzajemnych zakładów pod nazwą "Toto Lotek" spory pomiędzy uczestnikami zakładów a Przedsiębiorstwem będą rozpoznawane (rozstrzygane) przez właściwe sądy powszechne w Warszawie. Tego rodzaju postanowienia ma na względzie przepis art. 46 k.p.c. regulujący umowę o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Przepis ten mówi o umowie "na piśmie". Za umowę w tym sensie należy także uważać postanowienie regulaminu, którego postanowieniom strona się poddaje przez fakt zawarcia umowy. Tak ma się rzecz i w niniejszym wypadku dotyczącym zakładów "Toto-Lotka".Przepis art. 46 § 1 k.p.c. postanawia, że w takim wypadku umowy prorogacyjnej sąd umówiony będzie wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Nasuwa się zagadnienie, czy sąd właściwy z mocy art. 46 § 1 k.p.c. jest sądem właściwym w sensie art. 38-42 k.p.c. zatytułowanych "właściwość wyłączna".Otóż nie ma podstaw do wniosku, żeby to samo wyrażenie "właściwość wyłączna" miało co innego znaczyć w art. 38-42 i w art. 46 § 1 k.p.c. Właściwość wyłączna z mocy ustawy i właściwość wyłączna, u której podłoża leży umowa prorogacyjna, muszą być traktowane jednakowo.Stwierdziwszy to, można przejść do art. 43 § 1 k.p.c. i nawiązać do sytuacji występującej w sprawie niniejszej, a polegającej na tym, że poza stroną, która jest związana umową prorogacyjną, występuje inny pozwany. Według art. 43 § 1 k.p.c., jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów albo jeżeli powództwo wytacza się przeciwko kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.Z tego a contrario wynika, że wybór nie należy do powoda, gdy w grę wchodzi jako właściwy miejscowo także sąd właściwy według przepisów o właściwości wyłącznej (art. 38-42 i 46 k.p.c.).W świetle tych przepisów zarzuty zażalenia należy uznać za nieuzasadnione. W konsekwencji zażalenie podlega oddaleniu.