II CZ 92/13

Sygn. akt II CZ 92/13 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa I. S. przeciwko Gminie G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2013 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 5 czerwca 2013 r. uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. 2 UZASADNIENIE Sąd odwoławczy wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r. wydanym na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający powództwo o zwrot nienależnego świadczenia. W zażaleniu strony pozwanej wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 kpc. żaląca zarzuca Sądowi drugiej instancji naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez nieuzasadnione przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. W ocenie pozwanej Gminy Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, ponieważ zbadał materialną podstawę powództwa i odniósł się merytorycznie do przedmiotu żądania, a zatem nie wystąpiła - w ocenie żalącej - przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. Strona powodowa w odpowiedzi na zażalenie wniosła o oddalenie zażalenia w całości i o zasądzenie kosztów postępowania, wywodząc, że Sąd I instancji nie skoncentrował się na kluczowej kwestii wyłączenia możliwości żądania zwrotu nienależnego świadczenia (art. 411 k.c.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie dowodzi wystąpienia przesłanki z art. 386 § 4 k.p.c., a mianowicie nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy. Przeciwnie, Sąd odwoławczy wskazał argumenty dowodzące, że Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, jednakże ocena prawna Sądu II instancji dowodzi, że nie zaaprobował on rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego uznając je za wadliwe. W ocenie Sądu odwoławczego, negatywna przesłanka sprzeciwiająca się żądaniu zwrotu nienależnego świadczenia nie została spełniona, co rodzi po stronie pozwanego inwestora obowiązek zapłaty, a zatem powództwo oparte na art. 410 § 2 k.c. zasługuje na uwzględnienie co do zasady. Powyższe stanowisko Sądu odwoławczego dowodzi, że Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, bo o wystąpieniu przesłanki z art. 386 § 4 k.p.c. nie przesądza okoliczność niezaaprobowania przez Sąd odwoławczy wyniku rozstrzygnięcia, przy jednoznacznym wskazaniu na potrzebę odmiennego 3 rozstrzygnięcia w niekwestionowanym i będącym podstawą orzekania ustalonym stanie faktycznym. Innymi słowy, Sąd drugiej instancji uchylił się od wydania orzeczenia reformatoryjnego, które zastąpił orzeczeniem kasatoryjnym w sytuacji braku przesłanki uzasadniającej jego wydanie. Sąd drugiej instancji, będąc sądem merytorycznym, był uprawniony do ustalenia wartości wzbogacenia się strony pozwanej kosztem powódki i z tej przyczyny nie był uprawniony do uchylania zaskarżonego wyroku, ponieważ ustalenie wartości wzbogacenia pozwanej i wydanie wyroku nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.