II KR 294/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: Z. Ziemba (sprawozdawca), J. Żurawski.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Bucholtz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 1976 r. sprawy Aleksandra P., oskarżonego z art. 218 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 1976 r.zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że uchylił orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonego na podstawie art. 363 § 2 k.p.k. odszkodowania na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. oraz o związanych z tym odszkodowaniem opłatach (...).Uzasadnienie faktyczneOskarżony Aleksander P. skazany został przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1976 r. na podstawie art. 218 § 1 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, złagodzoną na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) o 1/3, tj. do 2 lat i 8 miesięcy, z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 1 czerwca 1974 r. do dnia 30 kwietnia 1976 r., za to, że od grudnia 1973 r. do kwietnia 1974 r. w C., jako kierownik sklepu z artykułami gospodarstwo domowego, nie dopełniając swych obowiązków wprowadził w tym sklepie ogólny chaos, nie przestrzegał regulaminu, a w szczególności dopuszczał do sprzedaży i na zaplecze sklepu osoby postronne, nie odprowadzał systematycznie utargów oraz nieregularnie sporządzał raporty sklepowe, w wyniku czego powstał w tym sklepie niedobór towarowo-kasowy w wysokości 122.184 zł.Tymże wyrokiem Sąd Wojewódzki na podstawie art. 363 § 2 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. odszkodowanie w kwocie równej wysokości wymienionego wyżej niedoboru.Od wyroku tego odwołał się oskarżony w części dotyczącej wymiaru kary oraz zasądzenia odszkodowania z urzędu (...).Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności.Wprawdzie kara ta, w wymiarze 4 lat, jest zbliżona do górnej granicy zagrożenia przewidzianego w art. 218 § 1 k.k., jeżeli jednak uwzględni się rażący sposób niedopełnienia przez oskarżonego jego obowiązków jako kierownika sklepu, czego efektem było powstanie w tym sklepie w ciągu zaledwie 4 miesięcy niedoboru w wysokości 122.184 zł, to dojść należy do wniosku, że stopień zawinienia i stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, a także rozmiary szkody, uzasadniały surowy wymiar kary, w związku z czym wymierzona kara 4 lat pozbawienia wolności, choć surowa, nie wykazuje cechy rażącej niewspółmierności.Jak wiadomo, efektywna dolegliwość tej kary została już złagodzona na skutek ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159).Nie jest natomiast pozbawiony podstaw drugi z wniosków rewizyjnych, mianowicie co do zasądzenia od oskarżonego odszkodowania.Zasądzenie w trybie art. 363 § 2 k.p.k. odszkoowania w wysokości równej szkodzie, powstałej w wyniku przestępstwa, nastąpić może tylko wtedy, gdy działanie sprawcy jest wyłączną przyczyną powstania szkody i przyczynienie się do niej innych osób nie wchodzi w rachubę.Jak zaś wiadomo, przyczynienie się innych osób do powstania szkody, mogące zresztą nie mieć charakteru przestępczego, możliwe jest także wtedy, gdy stopień zawinienia sprawcy przestępstwa jest znaczny, zwłaszcza gdy szkoda jest następstwem rażącego niedopełnienia obowiązków służbowych.W niniejszej sprawie na przykład nie można wyłączyć, że jednostka poszkodowana, mianowicie Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w K., przyczyniła się w jakimś stopniu do zaistniałej szkody, po pierwsze dlatego, że powierzyła tak złożoną placówkę, jak sklep wielobranżowy, człowiekowi nie mającemu do tego żadnego przygotowania i kwalifikacji, jakim był oskarżony Aleksander P., co wynika z jego akt osobowych, a po drugie - że mimo sygnałów o złej pracy oskarżonego i wyniku remanentu kontrolnego z grudnia 1973 r. nie zawieszono go niezwłocznie w pełnieniu obowiązków kierownika sklepu, ale pozwolono mu jeszcze przez kilka miesięcy prowadzić ten sklep jednoosobowo, a więc praktycznie biorąc bez żadnej kontroli.Ze względu na to, że Sąd Wojewódzki, zasądzając od oskarżonego odszkodowanie w pełniej wysokości powstałego niedoboru, zupełnie tych problemów nie rozważył, uznać należy, iż wyrok w tej części nie został wydany na podstawie wszchstronnej analizy materiału dowodowego i z tego względu ostać się nie może.Kwestia odszkodowania zatem będzie mogła być rozstrzygnięta jedynie w drodze ewentualnego procesu cywilnego (...).