II PR 188/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman. Sędziowie: J. Knap (sprawozdawca), W. Masewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zygmunta K. przeciwko Polskiemu Towarzystwu Turystyczno-Krajoznawczemu - Zarząd Oddziału w Z. o zmianę opinii i przyjęcie do pracy na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 19 października 1971 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie 18.900 zł odszkodowania i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Zygmunt K. twierdził, że pracował jako przewodnik w Kole Przewodników Tatrzańskich Oddziału PTTK w Z. W dniu 1.IX.1970 r. otrzymał pismo Zarządu Oddziału PTTK w Z. rozwiązujące z nim umowę o pracę z tymże dniem. Na kilkakrotnie nalegania Zarząd Oddziału wyjaśnił mu, że podstawą zwolnienia były "wielokrotne upomnienia, kary pieniężne, wykroczenia dyscyplinarne, jak spóźnianie się na dyżury, do wycieczek, nieodbieranie delegacji itp. Ponadto zarzuca się niewłaściwą postawę wobec obowiązków przewodnickich". W sprawie karnej zaś PTTK wystawiło kwestionariusz, w którym podało (niezgodnie z prawdą), jakoby powód opuścił 14 dni bez usprawiedliwienia.W pozwie skierowanym przeciwko Polskiemu Towarzystwu Turystyczno-Krajoznawczemu powód domagał się usunięcia ze wskazanej opinii przytoczonych sformułowań oraz przywrócenia go do pracy. Żądania te w piśmie z dnia 7.VI.1971 r. uzupełnił żądaniem zasądzenia 18.900 zł odszkodowania za czas 7 miesięcy, licząc po 2.700 zł miesięcznie.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 19.X.1971 r. powództwo oddalił.Według ustaleń tego Sądu, umowa zawarta między powodem i stroną pozwaną nie jest umową o pracę, wobec czego nie mają do niej zastosowania przepisy dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. Nie zmienia charakteru umowy fakt objęcia ubezpieczeniem społecznym osób, które na podstawie umowy zlecenia, zawartej z Oddziałem PTTK, wykonują stale czynności przewodników turystycznych - w myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 maja 1968 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 130). Z tej tylko przyczyny Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do uwzględnienia powództwa.W rewizji od tego wyroku powód żądał uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Zdaniem skarżącego, Sąd Wojewódzki z naruszeniem przepisów prawa procesowego zaniechał zbadania zasadności roszczenia odszkodowawczego powoda na gruncie umowy zlecenia. Poza tym kwestia krzywdzącej powoda opinii powinna być rozważona w aspekcie ochrony dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarta przez strony umowa zlecenia z dnia 1 stycznia 1970 r. w § 6 przewiduje, że może być rozwiązana przez każdą ze stron w drodze jednomiesięcznego wypowiedzenia oraz bez zachowania podanego terminu z ważnych przyczyn. W myśl zaś dyspozycji art. 746 § 1 k.c. jeżeli wypowiedzenie odpłatnego zlecenia nastąpiło bez ważnego powodu, dający zlecenie, które je wypowiedział, obowiązany jest naprawić szkodę wynikłą dla przyjmującego zlecenie z wypowiedzenia.Powództwo odszkodowawcze oparte było na twierdzeniu, że nie było ważnych powodów wypowiedzenia i że na skutek wypowiedzenia powód poniósł szkodę.W przedstawionej sytuacji faktycznej i prawnej Sąd Wojewódzki powinien był poddać sprawdzeniu twierdzenie powoda, któremu zaprzeczało pozwane stowarzyszenie i rozstrzygnąć o roszczeniu odszkodowawczym dopiero po przeprowadzeniu koniecznych wyjaśnień i dowodów. Tymczasem Sąd ten poniechał wskazanego postępowania i tym samym z naruszeniem art. 3 § 2 i art. 316 § 1 k.p.c. w omawianej części wydał wyrok, chociaż sprawa nie została wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego.Rewizja słusznie zarzuca to uchybienie Sądu pierwszej instancji i dlatego zaskarżony wyrok należało uchylić w zakresie, w jakim dotyczy on oddalenia powództwa o odszkodowanie dochodzone w kwocie 18.900 zł.Dalej idące wnioski rewizyjne są bezzasadne.Pismo Zarządu Oddziału PTTK w Z. z dnia 27.VIII.1970 r. nie jest relacją skierowaną na zewnątrz, do trzeciego adresata, informującą go o przebiegu pracy powoda. Jest ono zaadresowane i przeznaczone dla uczestnika stosunku prawnego zlecenia i zawiera - na jego żądanie - podanie przyczyn, które zaważyły na decyzji dającego zlecenie wypowiedzenia umowy bez zachowania miesięcznego terminu. Właśnie od obalenia stanowiska wyrażonego w dokumencie z dnia 27.VIII.1970 r. zależeć będzie los dochodzonego przez powoda roszczenia odszkodowawczego.Jak widać, pismo z tej daty nie stanowi opinii, której sprostowania mógłby żądać adresat. To samo trzeba powiedzieć o "kwestionariuszu" przedstawionym przez Zarząd Koła Przewodników Tatrzańskich - Oddział PTTK w Z. na żądanie organu śledczego do akt śledztwa, które toczyło się przeciwko powodowi i doprowadziło do jego skazania prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Z. z dnia 26.XI.1970 r. za występki z art. 184 § 1 i art. 186 § 1 k.k. Jeżeli podejrzany uważał, że zamieszczona w tej informacji wzmianka o jego 14-krotnym opóźnieniu w odebraniu wycieczek nie odpowiadała prawdzie i że mogła oddziałać na wymiar kary, to mógł w postępowaniu karnym dowodzić jej ewentualnej niezgodności z prawdą. Skoro nie wystąpił z taką obroną, wynikłe stąd ewentualne ujemne konsekwencje słusznie mogły zostać policzone na jego obciążenie w procesie karnym. Na tym zarazem wyczerpał się użytek informacji udzielonej w postępowaniu karnym. A więc i w tym wypadku nie chodzi o opinię, którą można by sprostować na podstawie przepisu art. 23 k.c.Z tych przyczyn i na podstawie art. 388 § 1 i art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.