II PR 234/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: M. Piekarski, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Banku Spółdzielczego w D. przeciwko Mieczysławowi R. i Mieczysławowi S. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanego R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 1965 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePozwany Mieczysław R. był zatrudniony w powodowym Banku na stanowisku kasjera punktu kasowego Nr 3 w S. Do jego obowiązków należało odprowadzenie nadwyżek kasowych do Banku Spółdzielczego w D.W kasie prowadzonej przez pozwanego ujawniono niedobór w wysokości 115.773,19 zł. W związku z tym toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne, zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym z mocy art. 286 § 1 k.k. za to, że przekraczając swoje uprawnienia przekazywał gotówkę do kasy spółdzielczej w D. za pośrednictwem Mieczysława S. bez pobierania jakiegokolwiek pokwitowania, co w konsekwencji doprowadziło do powstania niedoboru w wysokości około 118.000 zł.Na podstawie opinii biegłego zostało ustalone, że pozwany sporządził w dniu 11 lutego 1959 r. raport nr 34, w którym wykazał wpłatę do Banku Spółdzielczego D. na sumę 199.560 zł, mimo że w rzeczywistości odprowadził w tym dniu tylko 83.500 zł. Strona powodowa w niniejszym procesie domaga się zasądzenia od pozwanego kwoty 100.100 zł, gdyż co do pozostałej kwoty toczyło się już postępowanie cywilne, zakończone prawomocnym wyrokiem.Sąd Wojewódzki - opierając się na przytoczonym wyżej stanie faktycznym - uwzględnił powództwo i powołał się na art. 134 i 239 k.z. W postępowaniu pozwanego Sąd dopatrzył się znamion przestępstwa w postaci przywłaszczenia sobie gotówki, za czym przemawia m.in. fakt, że pozwany w czasie rewizji kasy kłamliwie zapewniał, iż całą kwotę przekazał do Banku za pośrednictwem swego ojca. Pozwany nie twierdził natomiast, żeby brakujące pieniądze zagarnął S., korzystając z otrzymania ich bez potwierdzenia odbioru.Nie uwzględnił też Sąd I instancji zarzutu 3-letniego przedawnienia, powołując się w tym względzie na art. 134 i 283 § 4 k.z. w związku z art. XXXV przep. wprow. k.c. oraz z art. 442 § 2 k.c.Wyrok ten zaskarżył pozwany R., opierając swą rewizję na podstawach przewidzianych w art. 368 pkt 3, 4 i 5 k.p.c. Wniósł on o uchylenie wyroku i oddalenie powództwa bądź też o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków.Bezsporne jest, że pozwany Mieczysław R. był kasjerem zatrudnionym u strony powodowej, a więc tym samym był materialnie odpowiedzialny za powierzone mu pieniądze. Również nie jest kwestionowany ani fakt powstania manka w punkcie kasowym Nr 3 w S., ani też jego wysokość. Zasada materialnej odpowiedzialności pozwanego jest już przesądzona ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego go, które co do spełnienia przestępstwa wiążą sąd cywilny (art. 11 k.p.c.). Normalny związek przyczynowy między postępowaniem pozwanego, które sąd karny ocenił jako wysoce naganne, a powstaniem szkody jest oczywisty. Pozwany wydawał bowiem pieniądze Mieczysławowi S. bez pokwitowania i bez sprawdzenia przez niego ilości odbieranej gotówki. Manko mogło więc powstać albo dlatego, że pozwany dał S. mniej pieniędzy, niż to wykazał, albo też dlatego, że ten ostatni zagarnął część pieniędzy otrzymanych od pozwanego.Wniosek Sądu I instancji, że pozwany pieniądze przywłaszczył sobie, jest zbyt daleko idący. Zarzut ten nie utrzymał się w toku postępowania karnego, a postępowanie cywilne nie dostarczyło nowych dowodów, które by pozwoliły na odmienną ocenę postępowania pozwanego. Pomimo jednak błędnego wniosku, jaki wyprowadził Sąd Wojewódzki, zaskarżony wyrok odpowiada prawu.Pozwany znał swoje obowiązki, a mimo to nie przestrzegał ich. Wydawanie przez kasjera pieniędzy komukolwiek - nawet przełożonemu - bez jednoczesnego otrzymania pokwitowania, stanowi dyspozycję mienia społecznego, co przekracza ramy nienależytego wykonania obowiązków płynących z łączącej strony umowy o pracę i nosi w sobie znamiona czynu niedozwolonego. Dlatego też Sąd Wojewódzki trafnie powołał się na art. 134 k.z. i nie uwzględnił zarzutu 3-letniego przedawnienia roszczenia. Dla oceny postępowania pozwanego nie jest obojętne jego zachowanie się po ujawnieniu manka. Początkowo pozwany twierdził, że szkody nie ma, bo pieniądze przekazał do Banku. Nie twierdził też, że całą kwotę brakującej gotówki wręczył S. Faktem jest natomiast, że w raporcie nr 34 wykazał wpłatę do Banku w wysokości 199.560 zł, gdy tymczasem odprowadził tylko 83.500 zł. Okoliczności tej skarżący nie zwalcza nawet w rewizji.Na wysoce naganne i przestępne działanie pozwanego wskazuje ubocznie także fakt prawomocnego skazania go za zagarnięcie mienia społecznego na szkodę powodowego Banku. Szkoda wynikła z tego tytułu, nie jest jednak przedmiotem niniejszej sprawy.Rewizja pozwanego poświęcona jest przede wszystkim wykazaniu, że nie tylko on ponosi materialną odpowiedzialność za szkodę, ale także i S. Okoliczność ta jest jednak obojętna, gdyż odpowiedzialność S. nie zmniejszałaby odpowiedzialności pozwanego R., w którego czynie wyrządzającym stronie powodowej szkodę tkwią znamiona przestępstwa. Okoliczność, że Sąd Wojewódzki ustalił, iż pozwany powoływał się na wręczenie pieniędzy - celem przekazania ich do Banku - ojcu lub żonie, gdy tymczasem o żonie nic nie wspominał, jest bez znaczenia dla wyniku sprawy. Chybiony jest też zarzut nierozważenia całokształtu materiału zgromadzonego w postępowaniu karnym, ustalenia bowiem dokonane przez Sąd Wojewódzki nie pozostają w sprzeczności z tym materiałem. W szczególności istnienie szkody i jej wysokość zostały ustalone zgodnie z wynikami postępowania karnego. Zarzut braku bezstronności skierowany pod adresem biegłego S. jest również pozbawiony podstaw. Skarżący był wraz ze swym pełnomocnikiem na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, na której biegły złożył zeznania i nie podniósł żadnych zastrzeżeń co do opinii biegłego.Z tych względów zaskarżony wyrok należy uznać za odpowiadający prawu, co uzasadnia oddalenie rewizji na mocy art. 387 k.p.c.