II PR 372/72

SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Edwarda K., Jana K. i Władysława L. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w D. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 25 października 1971 r. - oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zaskarżonym orzeczeniem pozbawił wykonalności prawomocny nakaz zapłaty wydany przez Państwowe Biuro Notarialne w dniu 28.III.1970 r. w części przekraczającej kwotę 54.706,16 zł.Sąd Wojewódzki oparł swe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach:Prawomocnym nakazem zapłaty z 28.III.1970 r. wydanym przez Państwowe Biuro Notarialne została zasądzona solidarnie od pozwanych kwota 75.375,72 zł. Po wydaniu tego nakazu Edward K. został skazany wyrokiem z 23.IV.1970 r. z art. 286 § 1 dawnego k.k. za niedopełnienie obowiązku należytej pieczy nad powierzonym mieniem, przez co spowodował niedobór na kwotę 50.020,30 zł, superatę w kwocie 37.777,99 zł, powodując w ten sposób faktyczne straty na kwotę 12.242,31 zł.Na podstawie dowodu z opinii biegłego, przeprowadzonej w sprawie cywilnej, Sąd Wojewódzki ustalił, że brak było podstaw do zaliczenia w postępowaniu karnym superaty na poczet niedoboru i że faktyczny niedobór, za który odpowiedzialny jest pozwany Edward K. wynosi 54.706,16 zł.W tych warunkach Sąd Wojewódzki na podstawie art. 840 k.p.c. przyjął, że zachodzą podstawy do pozbawienia wykonalności prawomocnego nakazu zapłaty w części przekraczającej kwotę 54.706,16 zł.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powoda, zarzucając, że w związku z sentencją wyroku karnego należało pozbawić wykonalności nakaz zapłaty w części przekraczającej kwotę 12.242,31 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa opozycyjnego żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeśli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, a gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, jeżeli zdarzenie nastąpiło po zamknięciu rozprawy. Powództwo opozycyjne przewidziane w art. 840 k.p.c. nie prowadzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. W związku z tym nie jest dopuszczalna merytoryczna zmiana uprzednio wydanego prawomocnego orzeczenia w oparciu o przepis art. 840 k.p.c. Podważenie prawomocnego orzeczenia może bowiem nastąpić tylko w trybie wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej, jako trybie wyłącznie właściwym do uchylenia prawomocnych orzeczeń. Natomiast przesłanką dla prawidłowego stosowania art. 840 k.p.c. jest stwierdzenie, że - pomimo prawomocności orzeczenia - orzeczenie to nie może być egzekwowane na skutek nowych zdarzeń, jakie nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Takim nowym zdarzeniem najczęściej spotykanym w praktyce jest uregulowanie przez dłużnika całej należności zasądzonej prawomocnym orzeczeniem.W tych warunkach stwierdzić trzeba, że wyrok Sądu Wojewódzkiego, pozbawiający wykonalności prawomocny nakaz zapłaty, wydany został z oczywistym naruszeniem przepisu art. 840 k.p.c., skoro Sąd Wojewódzki - pomimo istnienia prawomocnego nakazu zapłaty - dokonał merytorycznej zmiany tego nakazu w oparciu o przeprowadzony dowód z opinii biegłego, który wysokość niedoboru ustalił - wbrew prawomocnemu nakazowi zapłaty na kwotę 54.706,16 zł.Ze względu na brak rewizji strony pozwanej Sąd Najwyższy nie mógł zmienić orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w części pozbawiającej wykonalności nakaz zapłaty. Wadliwość tego orzeczenia przesądza jednak o bezpodstawności zarzutów skarżącego, o ile domaga się on uwzględnienia jego żądania w szerszym zakresie, niż to uczynił Sąd Wojewódzki.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił rewizję, orzekając o kosztach stosownie do art. 98 w związku z art. 393 § 1 k.p.c.