II PR 486/69
WyrokIzba Cywilna1969-11-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wystąpienie do zakładowej komisji odszkodowawczej lub zawarcie ugody pozasądowej w sprawie o zaległą rentę uzupełniającą przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o dalszą rentę uzupełniającą, jeśli ugoda nie obejmuje roszczeń o wyższą kwotę renty?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wystąpienie do zakładowej komisji odszkodowawczej nie przerywa biegu przedawnienia, ponieważ komisja ta nie jest organem powołanym do rozpoznawania spraw w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c., a jedynie wydaje opinie. Ponadto, ugoda pozasądowa, która nie obejmuje roszczeń o wyższą kwotę renty uzupełniającej niż przyznana, nie stanowi uznania roszczenia w nieograniczonej wysokości i przerywa bieg przedawnienia jedynie co do kwoty faktycznie uznanej i wypłaconej, nie wpływając na bieg przedawnienia roszczeń nieobjętych ugodą.Stan faktyczny
Powód dochodził odszkodowania o zaległą rentę uzupełniającą. Pracował w kopalni od 1948 r. do 1958 r., po czym chorował i rozwiązano z nim stosunek pracy. W 1968 r. zawarł ugodę z kopalnią, otrzymując zadośćuczynienie i zaległą rentę uzupełniającą za okres pięciu lat. Powód wystąpił z pozwem w 1968 r., domagając się dalszej renty uzupełniającej, podczas gdy ostatni kontakt ze szkodliwymi warunkami pracy miał w 1958 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo z powodu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Glabisz, Z. Kapitaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa Sz. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w S. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 1969 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił z powodu 10-letniego przedawnienia roszczenie powoda o zaległą rentę uzupełniającą ustalając, że powód przestał się stykać ze szkodliwymi warunkami pracy w kopalni z dniem 16 sierpnia 1958 r., a z pozwem wystąpił dopiero w dniu 29 sierpnia 1968 r. Sąd Wojewódzki ustalił, że wprawdzie powód wystąpił przed upływem tego przedawnienia do komisji odszkodowawczej, jednak fakt ten pozostawał bez wpływu na dalszy bieg przedawnienia. Powód pracował w pozwanej Kopalni na stanowisku rębacza od 1948 r. do 16 sierpnia 1958 r., po czym od 17 sierpnia 1953 r. do 16 lutego 1969 r. chorował i wówczas został z nim rozwiązany stosunek pracy. Z powodu choroby krzemicy został zaliczony do III grupy inwalidów. W pozasądowym ugodowym załatwieniu roszczeń powoda w dniu 9 marca 1968 r. pozwana Kopalnia wypłaciła mu 10.000 zł z tytułu zadośćuczynienia i 8.820 zł z tytułu zaległej renty uzupełniającej, licząc po 147 zł miesięcznie za okres pięciu lat. To ugodowe wypłacenie powodowi odszkodowania obejmuje jedynie kwoty mu wypłacone i pozostaje bez wpływu na bieg przedawnienia co do ewentualnie dalej sięgających jego roszczeń.Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu rewizyjnego, jakoby Sąd Wojewódzki, naruszając art. 123 § 1 pkt 1 k.c., błędnie przyjął, że przez wystąpienie do zakładowej komisji odszkodowawczej nie nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia. Komisja odszkodowawcza nie jest bowiem tym "innym organem", o którym mówi wspomniany przepis, powołanym do rozpoznawania spraw, gdyż nie rozpoznaje spraw, a jedynie wydaje opinie i stawia wnioski, które nie są dla dyrektora kopalni wiążące.Nie zachodzi także naruszenie art. 123 § 1 pkt 2 k.c. Twierdzenie, że zawarta ugoda jest jednoznaczna z uznaniem roszczenia w nieograniczonej wysokości, jest pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia. Ugoda, jeżeli nie objęła roszczeń powoda o wyższe od przyznanego zadośćuczynienie, czy też o dalszą rentę od wypłaconej mu z tego tytułu kwoty - nie może być traktowana jako uznanie (właściwe, bo tylko o takim uznaniu można by tu mówić) roszczeń z tych tytułów.Znaczenie prawne uznania omawianych dwu kwot (18.000 zł i 8.820 zł) polega jedynie na ostatecznym ustaleniu wysokości zadośćuczynienia i renty, tylko więc w tych granicach usunęły istniejący między stronami stan niepewności. Uznanie to nie wywołało więc konstytutywnego skutku w jakimkolwiek zakresie, a w odniesieniu do przerwy przedawnienia odniosło skutek tylko w zakresie wynikającym z uznania, tj. co do łącznej kwoty 26.820 zł, i nic ponadto. Kopalnia bowiem jako dłużnik zobowiązania, ograniczyła swoje uznanie do określonej wysokości roszczenia, nie uważając zresztą tej wysokości jako części, lecz jako całość swego zobowiązania. Tak to rozumiał również powód przez złożenie ze swojej strony oświadczenia, że nie ma żadnych roszczeń do kopalni.Skoro z tej ustalającej umowy można wyprowadzić tylko takie wnioski jakie z niej wynikają, to pozostaje ona bez wpływu na bieg przedawnienia roszczeń nią nie objętych a stanowiących przedmiot sporu w sprawie.Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił rewizję z mocy art. 387 k.p.c., nie rozważając pozostałych zarzutów rewizyjnych, które wobec zastosowania przedawnienia roszczeń powoda stały się bezprzedmiotowe.
Powiązane orzeczenia
- III CZP 66/91 1991-08-06Czy art. 3581 § 3 k.c. ma zastosowanie do roszczeń o podwyższenie renty uzupełniającej z art. 444 § 2 k.c., obejmujących okres przed wniesieniem pozwu, a jeśli tak, to jakie kryterium waloryzacji może być stosowane?
- I CSK 4825/22 2023-07-18Czy wniesienie pozwu o odszkodowanie w określonej kwocie przerywa bieg terminu przedawnienia również w odniesieniu do roszczeń objętych późniejszym rozszerzeniem powództwa?
- II CSKP 602/22 2023-02-17Czy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, dotyczący części roszczenia odszkodowawczego, przerywa bieg przedawnienia w odniesieniu do całości tego roszczenia, nawet jeśli zostało ono później rozszerzone?
- II CSKP 1720/22 2024-03-06Czy kolejne wnioski o zawezwanie do próby ugodowej, składane przez wierzyciela, przerywają bieg terminu przedawnienia roszczenia, jeśli ich jedynym celem jest wydłużenie okresu zaskarżalności wierzytelności?
- II CSKP 315/22 2024-06-12Czy ponowne złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, po wcześniejszym niepowodzeniu próby zawarcia ugody i umorzeniu postępowania karnego, przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrzą…
Powołane przepisy
art. 123 § 1 pkt 1 KCart. 123 § 1 pkt 2 KCart. 387 KPC§ 1 pkt 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.