II PR 510/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), K. Marowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Henryka M. przeciwko Budowlanej Spółdzielni Pracy w K. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 6 sierpnia 1970 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia członków pozwanej Spółdzielni z dnia 25 kwietnia 1970 r., odmawiającej uchylenia uchwały rady tejże Spółdzielni o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę. Ponadto powód domagał się zasądzenia odszkodowania w kwocie 12.300 zł, równającej się trzymiesięcznemu wynagrodzeniu za pracę.W uzasadnieniu pozwu powód podał, że rada Spółdzielni uchwałą z dnia 14 lutego 1970 r. odwołała go ze stanowiska kierownika technicznego Spółdzielni, wypowiadając mu umowę o pracę, ale uchwała ta oraz pismo zawiadamiające powoda o niej nie zawierały uzasadnienia. Jednakże walne zgromadzenie w dniu 25 kwietnia 1970 r. odmówiło zmiany powyższej uchwały, co pociągnęło za sobą utratę przez powoda zarobku w nie zachowanym 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia.Ponieważ walne zgromadzenie w dniu 25 kwietnia 1970 r. w przewidzianym w statucie terminie nie rozpatrzyło odwołania powoda od wspomnianej decyzji rady, przeto powód na rozprawie w dniu 6 sierpnia 1970 r. - za zgodą pozwanej Spółdzielni - cofnął powództwo o uchylenie nieistniejącej w tym względzie uchwały walnego zgromadzenia, wobec czego postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.Pozwana Spółdzielnia zarzuciła, że uchwała rady Spółdzielni o wypowiedzeniu powodowi warunków płacy i pracy nie wymagała przytoczenia motywów, a powód bezpodstawnie nie przyjął zaoferowanych mu nowych warunków płacy po okresie wypowiedzenia, wobec czego nie przysługuje mu odszkodowanie za niespełnioną pracę.Sąd Wojewódzki ustalił, co następuje:Powód jako członek pozwanej Spółdzielni i członek jej zarządu zajmował od dnia 1 listopada 1968 r. do dnia 28 lutego 1970 r. stanowisko kierownika technicznego w pozwanej Spółdzielni z wynagrodzeniem 4.100 zł miesięcznie.Rada Spółdzielni uchwałą z dnia 14 lutego 1970 r. odwołała go z tego stanowiska, pozbawiając go funkcji członka zarządu pozwanej Spółdzielni od dnia 1 marca 1970 r. Powodowi zaproponowano jednocześnie stanowisko kierownika budowy z wynagrodzeniem 2.700 zł miesięcznie z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Treść powołanej wyżej uchwały rady podano powodowi do wiadomości bez przytoczenia jej uzasadnienia.Zgodnie z § 31 obowiązującego od dnia 21 lipca 1969 r. statutu pozwanej Spółdzielni wypowiedzenie członkowi warunków pracy lub wynagrodzenia może nastąpić jedynie z przyczyn gospodarczych lub organizacyjnych albo na skutek zmian w kwalifikacjach członka lub na skutek nałożenia na członka kary przewidzianej regulaminem pracy. W doręczonym powodowi zawiadomieniu o wypowiedzeniu mu warunków pracy i płacy wbrew § 27 ust. 1 statutu nie podano przyczyn powzięcia przez radę Spółdzielni decyzji o odwołaniu powoda ze stanowiska kierownika technicznego.Z treści zawiadomienia nie wynika więc, by istniały przewidziane w § 31 statutu podstawy do wypowiedzenia powodowi warunków płacy, mimo że przepis § 27 ust. 1 statutu przewiduje zawiadomienie członka o decyzjach wynikających ze stosunku członkostwa i w sprawach stosunku pracy (zatrudnienia) z podaniem uzasadnienia decyzji, m.in. w celu umożliwienia członkowi Spółdzielni podjęcia obrony przed stawianymi mu zarzutami. Podobnie art. 21 § 3 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) uzależnia skuteczność wykluczenia lub wykreślenia członka spółdzielni od doręczenia mu zawiadomienia o tym wraz z uzasadnieniem.Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki uznał doręczone powodowi zawiadomienie o wypowiedzeniu mu warunków pracy i płacy za bezskuteczne, jako nie odpowiadające przewidzianej statutem szczególnej formie (art. 73 § 2 k.c.), gdyż nie zawierało ono przytoczenia uzasadnienia, co uniemożliwiło ponadto ocenę zasadności decyzji o odwołaniu powoda ze stanowiska kierownika technicznego.Sąd Wojewódzki uznał zatem, że powodowi przysługuje roszczenie o odszkodowanie w wysokości przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich trzech miesięcy i zasądził na jego rzecz z tego tytułu 12.300 zł ze względu na to, iż powód w okresie pozostawania bez pracy po dniu 31 maja 1970 r. nie był, co jest niesporne w sprawie, zatrudniony poza pozwaną Spółdzielnią.Pozwana Spółdzielnia żąda w rewizji uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w celu wyjaśnienia, ile powód w okresie trzymiesięcznym, za który zasądzono na jego rzecz odszkodowanie, tj. w czerwcu, lipcu i sierpniu 1970 r., zarobił za prace zlecone mu przez Zespół Usług Projektowych przy Wydziale Budown. Urb. i Arch. Prezydium PRN w K. Skarżąca Spółdzielnia twierdzi bowiem, że powód fałszywie zeznał, iż od dnia 31.V.1970 r. nigdzie nie pracuje, przez co wprowadził również w błąd pozwaną Spółdzielnię, która nie wiedziała o tym, że powód zarobkuje jako członek wyżej wymienionego Zespołu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy oddalił rewizję, gdyż jest ona nieuzasadniona z następujących przyczyn:Pozwana Spółdzielnia pracy zastosowała względem powoda jako swego członka tzw. "wypowiedzenie zmieniające" rodzaj zatrudnienia oraz związane z nim wynagrodzenie za pracę. "Wypowiedzenie zmieniające" pracowniczy stosunek pracy w zasadzie zależy od swobodnej decyzji kierownictwa zakładu pracy. W świetle jednak przepisów statutów spółdzielni pracy, zgodnych z zasadami ustalonymi uchwałą Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 29 z dnia 5.III.1969 r. SO - 1/00130/1/69 ("Biuletyn CZSP" nr 12, poz. 29), skuteczność wypowiedzenia zmieniającego spółdzielczy stosunek pracy zależy od stwierdzenia zmiany w organizacyjnej lub gospodarczej sytuacji spółdzielni bądź w kwalifikacjach członka spółdzielni. Wypowiedzenie zmieniające spółdzielczy stosunek pracy, dokonane bez zgody członka spółdzielni mimo nieistnienia takiej zmiany, powoduje rozwiązanie przez spółdzielnię spółdzielczego stosunku pracy, ale pokrzywdzonemu członkowi przysługuje roszczenie i ponowne nawiązanie spółdzielczego stosunku pracy i o odszkodowanie określone w art. 127 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że nie było podstawy do dokonania przez pozwaną Spółdzielnię względem powoda wspomnianego wypowiedzenia. Pozwana Spółdzielnia w rewizji nie zakwestionowała prawidłowości tego ustalenia. Z tego względu bezpodstawnie przekroczyła ona dopuszczalne i określone w § 31 ust. 2 i 24 ust. 4-6 swego statutu granice tzw. "wypowiedzenia zmieniającego" spółdzielczy stosunek pracy. Wymienione przepisy statutu zgodnie z wyżej wskazaną uchwałą Zarządu CZSP określiły skutki przekroczenia przez spółdzielnię pracy tych granic przez odesłanie do stosowania odpowiedniego w tym zakresie wskazanych wyżej sankcji przewidzianych w art. 127 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Powód nie żąda ponownego nawiązania spółdzielczego stosunku pracy. Jego roszczenie odszkodowawcze okazało się uzasadnione z przyczyn wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku a wyżej streszczonych. Podniesione zaś w rewizji Spółdzielni zarzuty co do wysokości zasądzonego odszkodowania są chybione z następujących przyczyn.Skarżąca Spółdzielnia nie może oprzeć rewizji na nowym twierdzeniu zgłoszonym dopiero w rewizji, że powód w okresie, za który zasądzono na jego rzecz odszkodowanie, nie doznał szkody mimo pozbawienia go pracy w Spółdzielni, gdyż zarabiał w Zespole Usług Projektowych. Powód złożył bowiem pismo tego Zespołu z dnia 4.XI.1970 r. stwierdzające, że był on członkiem Zespołu zgodnie z pozwoleniem pozwanej Spółdzielni z dnia 10.II1970 r. Dlatego Spółdzielnia nie mogła o tym nie wiedzieć w dniu 6.VIII.1970 r., w którym na rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku przedstawiciele Spółdzielni nie zgłosili powyższego twierdzenia. Rewizję zaś można oprzeć na nowych faktach i dowodach tylko wtedy, gdy strona nie mogła ich powołać w pierwszej instancji (art. 368 pkt 6 k.p.c.).Nie odpowiada prawdzie zarzut skarżącej Spółdzielni, jakoby powód zeznał fałszywie, że od niesłusznego pozbawienia go zatrudnienia przez Spółdzielnię nigdzie nie pracuje. Powód nie był przesłuchiwany jako strona i akta sprawy nie zawierają stwierdzenia, aby złożył on oświadczenie powyższej treści. Ponadto według wspomnianego wyżej pisma Zespołu z dnia 4.XI.1970 r. powód w czerwcu, lipcu i sierpniu 1970 r. nie wykonywał prac zleconych dla tego Zespołu. Wprawdzie z dołączonego do rewizji zestawienia tegoż Zespołu wynika, że do dnia 23.IX.1970 r. powód pobrał z tego Zespołu 11.231 zł wynagrodzenia (a więc niespełna 1.600 zł miesięcznie), jednakże powód osiągał te dodatkowe zarobki za wiedzą pozwanej Spółdzielni w czasie zatrudnienia go w niej, a więc poza godzinami pracy w Spółdzielni. Od odszkodowania zaś należnego w myśl art. 127 § 3 cyt. ustawy nie odlicza się zarobków uzyskanych z innego źródła w okresie, za który odszkodowanie przypada, jeżeli członek spółdzielni pracy także przed bezpodstawnym pozbawieniem go zatrudnienia w spółdzielni (tj. w okresie świadczenia pracy na jej rzecz) osiągał zarobki z innego źródła. W takiej bowiem sytuacji dodatkowe zarobkowanie nie wyłącza gotowości członka do pracy na rzecz spółdzielni.Z wymienionych wyżej przyczyn zaskarżony wyrok odpowiada zatem prawu, wobec czego z mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanej Spółdzielni i zgodnie z art. 98 oraz 109 zdanie ostatnie k.p.c. przyznał powodowi od tej Spółdzielni zwrot 198 zł kosztów dojazdu na rozprawę rewizyjną i kosztów powrotu.