II PR 62/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie J. Knap, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława H. przeciwko Zakładom Materiałów Ogniotrwałych w Ch. o zapłatę premii na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Powiatowego w Chrzanowie z dnia 31 maja 1973 r. oraz przedstawienia przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 4 października 1973 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. pytania prawnego,przejąwszy sprawę do rozpoznania, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo; zasądził od powoda na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa 1.650 zł kosztów procesu.Uzasadnienie faktycznePowód jest zatrudniony w pozwanych Zakładach w charakterze radcy prawnego w niepełnym wymiarze godzin pracy (na połowie etatu). Otrzymuje on wynagrodzenie zasadnicze oraz premie z części II poz. "B" funduszu premiowego określonego w uchwale nr 130 Rady Ministrów z dnia 4 maja 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w państwowych przedsiębiorstwach przemysłowych (M.P. Nr 32, poz. 134 ze zm).Powód jest zdania, że powinien być premiowany z części II poz. "A" funduszu premiowego, i dlatego dochodzi od pozwanych Zakładów różnicy tej premii za okres od 1.I.1969 r. do 31.XII.1971 r., określając tę różnicę na kwotę 10.000 zł.Sąd Powiatowy w Chrzanowie wyrokiem z dnia 21.IX.1972 r. zasądził na rzecz powoda z tego tytułu kwotę 11.454 zł z 3% w stosunku miesięcznym od dnia 30.XII.1971 r. oraz ustalił, że pozwane Zakłady powinny - począwszy od dnia 1.I.1972 r. - wypłacać powodowi premię kwartalną na tych samych zasadach co kierownikom działów techniczno-ekonomicznych.Sąd Wojewódzki w Krakowie uchylił ten wyrok w części zasądzającej i sprawę w tym zakresie przekazał do rozpoznania zakładowej komisji rozjemczej.Komisja rozjemcza nie osiągnęła jednomyślności i na wniosek powoda przekazała sprawę Sądowi Powiatowemu. Sąd Powiatowy w Chrzanowie po raz drugi zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powoda kwotę 11.454 zł, tym razem z 8% od dnia 30.XII.1971 r., oraz ustalił, że pozwane Zakłady są obowiązane wypłacać powodowi premię kwartalną według zasad przewidzianych dla kierowników działów techniczno-ekonomicznych. Tezę taką Sąd Powiatowy wyprowadził z § 9 ust. 1 uchwały nr 130 Rady Ministrów. Przepis ten bowiem stanowi, że podział pracowników na premiowanych z poz. "A" i "B" części II funduszu premiowego powinien być zgodny z ramowymi zasadami premiowania, stanowiącymi załącznik do tej uchwały. Te zaś zasady w ust. 10 pkt 10 stanowią, że z poz. "A" części II są premiowani pracownicy zajmujący stanowiska kierownicze oraz pracownicy ekonomiczni, a pod względem wynagrodzenia radca prawny jest zrównany z kierownikiem działu ekonomicznego.Uchwała nr 130 zobowiązywała ministrów resortowych do zawarcia z zarządami głównymi związków zawodowych protokołów dodatkowych do układów zbiorowych pracy, które to protokoły byłyby oparte na zasadach premiowania wynikających z przepisów tej uchwały.Na podstawie delegacji zawartej w cyt. uchwale Minister Przemysłu Ciężkiego i Zarząd Główny Związku Zawodowego Hutników podpisali protokół dodatkowy, jako załącznik dodatkowy nr 16 D do układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego, zawierający zasady wynagradzania radców prawnych i referentów prawnych.W świetle § 6 ust. 2 tego załącznika radca prawny zatrudniony w pozwanych Zakładach w pełnym wymiarze godzin pracy jest premiowany z poz. "A" części II funduszu premiowego, radca prawny zaś zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy jest premiowany z poz. "B" części II funduszu premiowego.Zasady premiowania radców prawnych przewidziane w tym załączniku - twierdzi Sąd Powiatowy - są sprzeczne z ramowymi zasadami premiowania, stanowiącymi załącznik do uchwały nr 130 Rady Ministrów, i jako akt normatywny niższego rzędu, nie mający mocy wiążącej.Pozwane Zakłady zaskarżyły powyższy wyrok w części zasądzającej rewizją i zarzucając naruszenie prawa materialnego, wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.Przy rozpoznawaniu rewizji przez Sąd Wojewódzki powstało następujące zagadnienie prawne: "Czy radcy prawnemu zatrudnionemu w połowie wymiaru godzin pracy w przedsiębiorstwie podległym Ministrowi Przemysłu Ciężkiego, a objętemu układem zbiorowym pracy dla przemysłu hutniczego, przysługuje premia regulaminowa z poz. «A», czy też z poz. «B» części II funduszu premiowego?" Zagadnienie to Sąd Wojewódzki przekazał do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, kierując się następującymi przesłankami:Powód wyprowadzał swoje uprawnienie do premii z poz. "A" części II funduszu premiowego z postanowień uchwały nr 400 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1963 r. w sprawie zasad wynagradzania radców prawnych i referentów prawnych zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych, zjednoczeniach oraz w bankach państwowych (M.P. Nr 94, poz. 438) oraz z postanowień uchwały nr 130 Rady Ministrów.Żadna z tych uchwał nie reguluje zasad premiowania radców prawnych.Jeśli chodzi o uchwałę nr 130 Rady Ministrów, to żaden z jej przepisów nie wspomina w ogóle o premiowaniu radców prawnych. Zawiera ona jedynie generalne stwierdzenie w § 9 ust. 1, że podział pracowników na premiowanych z poz. "A" i "B" części II funduszu premiowego powinien być zgodny z ramowymi zasadami premiowania, stanowiącymi załącznik do uchwały. Uchwała zaś nr 400 Rady Ministrów uregulowała tylko uprawnienia rady prawnego do wynagrodzenia zasadniczego. W zakresie zasad premiowania radców prawnych, zatrudnionych co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zakładzie pracy, § 9 ust. 1 tej uchwały odsyła do obowiązujących w danej branży zasad przyznawania nagród. Przepis § 9, w przeciwieństwie do § 2 uchwały, nie tylko nie przewiduje, by radcowie prawni w zakresie premii korzystali z takich samych uprawnień jakie przysługują kierownikom działu ekonomicznego, lecz nawet w ust. 2 limituje maksymalny rozmiar tych świadczeń przy zatrudnieniu w kilku zakładach pracy.Z przepisów tej uchwały więc nie da się wyprowadzić uprawnienia powoda do premii z poz. "A" części II funduszu premiowego. Błędny jest także pogląd pozwanych Zakładów, że w stosunku do powoda - w zakresie premiowania - mają zastosowanie zasady określone w załączniku nr 16 D do układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego, a w szczególności § 6 ust. 2 tego załącznika.Załącznik nr 16 D w § 6 ust. 1 stanowi, że obowiązujące w danej branży zasady premiowania mają również zastosowanie do radców prawnych, zatrudnionych co najmniej w połowie wymiaru godzin pracy obowiązującego w danym zakładzie pracy, czyli powtarza dosłownie treść § 9 ust. 1 uchwały nr 400 Rady Ministrów.Przepis ten nie ustala żadnych konkretnych wielkości premii ani też równorzędności stanowisk radców prawnych z innymi stanowiskami pracy do celów premiowania, lecz utrzymuje w mocy przepisy stosowane w danym zakładzie pracy. Przewidziane zaś w § 6 ust. 2 pkt 1 tego załącznika zasady premiowania radców prawnych nie dotyczą powoda. Mają one zastosowanie tylko do radców objętych załącznikiem nr 18 A. Pozwane zaś Zakłady nie należą do przedsiębiorstw przemysłowych objętych załącznikiem nr 18 A do układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego.W świetle § 6 ust. 2 (zdanie pierwsze) załącznika nr 16 D w zakresie premiowania powoda obowiązują przepisy stosowane w danym zakładzie pracy.Przepisy te zawarte są w regulaminie premiowania pracowników umysłowych, obowiązującym u strony pozwanej od dnia 1.I.1967 r., a zatem dotyczącym okresu objętego sporem.Regulamin ten ustala ogólne zasady tworzenia i podziału funduszu premiowego oraz stanowi, że radca prawny zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy jest premiowany z części II poz. "B" funduszu premiowego.Radcy prawnemu zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy w przedsiębiorstwach zgrupowanych w Zjednoczeniu Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych przysługuje premia z części II poz. "B" funduszu premiowego określonego przez uchwałę nr 130 Rady Ministrów z dnia 4 maja 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w państwowych przedsiębiorstwach przemysłowych (M.P. Nr 32, poz. 134 ze zm.).Z tych przyczyn roszczenie powoda o przyznanie mu premii z części II poz. "A": funduszu premiowego nie jest uzasadnione.Zasądzając to roszczenie, Sąd Powiatowy sugeruje, że zachodzi sprzeczność między obowiązującymi w zakładzie pracy regulaminami premiowania a uchwałami Rady Ministrów, na podstawie których regulaminy te zostały wydane. Tej sprzeczności Sąd Najwyższy nie stwierdza. W zakresie określenia stanowisk, których zajmowanie uprawnia do premii z funduszu "A" bądź "B", decydujący jest - z mocy cytowanej wyżej uchwały nr 130 Rady Ministrów - szczegółowy regulamin premiowania. Sprzeczność zachodziłaby dopiero wtedy, gdyby stanowisko powoda było wymienione w uchwale nr 130 Rady Ministrów, lecz zostało pominięte w wewnętrznym regulaminie premiowania. Ramowe zasady premiowania, stanowiące załącznik do uchwały nr 130 Rady Ministrów, w ust. 10 pkt 10 stwierdzają, że z poz. "A" części II funduszu premiowego otrzymują premię pracownicy zajmujący stanowiska kierownicze, pracownicy techniczni oraz ekonomiczni; nie wymienia się tutaj stanowiska radcy prawnego.Sąd Powiatowy jest w błędzie, jeżeli uważa, że fakt zajmowania przez powoda stanowiska, zaliczanego w świetle przepisów uchwały nr 400 Rady Ministrów do stanowisk samodzielnych w rozumieniu art. 16 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu (jedn. tekst: Dz. U. z 1933 r. Nr 94, poz. 734 ze zm.), uprawnia go tym samym do premii z części II poz. "A" funduszu premiowego. Zasady premiowania radcy prawnego zatrudnionego w niepełnym wymiarze godzin pracy, zawarte w wewnętrznym zakładowym regulaminie premiowania, nie pozostają także w sprzeczności z postanowieniami układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego, dotyczącymi tej samej materii, ale obowiązującymi w innych zakładach pracy (w przedsiębiorstwach przemysłowych objętych załącznikiem nr 18 A).Zakładowy regulamin premiowania, jako akt niższego rzędu i jako akt wydany na podstawie uchwały nr 130 Rady Ministrów z dnia 4 maja 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w państwowych przedsiębiorstwach przemysłowych (M.P. Nr 32, poz. 134 ze zm.), nie uchybia unormowaniom zawartym w tej uchwale, a Sąd nie jest uprawniony do badania słuszności założeń przyjętych przy ustalaniu stanowisk, których zajmowanie uprawnia do premii z poz. "A" bądź "B" części II funduszu premiowego.Z tych przyczyn i na podstawie art. 391 § 1 w związku z art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku