II UKN 297/00
Izba Cywilna2001-03-28
Skład orzekający: Jerzy Kuźniar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności dotyczące okresu zatrudnienia i daty powstania niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Ciężar dowodu w zakresie uzasadnienia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz jej wysokości spoczywa na wnioskodawcy, który powinien dołączyć odpowiednie dowody do wniosku. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i nie dopuszcza dowodów nowych w postępowaniu kasacyjnym. W przypadku braku możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach, które mogą przyjąć datę zgłoszenia wniosku jako datę powstania niezdolności.Stan faktyczny
Wnioskodawca Stanisław S. ubiegał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania renty, wskazując na niespełnienie warunków dotyczących okresu zatrudnienia (brak 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia) oraz powstania niezdolności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie i apelację wnioskodawcy, podzielając ustalenia ZUS. Wnioskodawca wniósł kasację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie daty powstania niezdolności do pracy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając ją za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 28 marca 2001 r. II UKN 297/00 Do wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy powinny być dołączo-ne dowody uzasadniające prawo i wysokość tego świadczenia (art. 116 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-czeń Społecznych, Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), co oznacza, że ciężar dowo-du w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie: SN Maria Tyszel, SA Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2001 r. sprawy z wniosku Stanisława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 23 lutego 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oddalił apelację wnioskodawcy Stanisława S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, którym Sąd ten oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziału w B. z 5 sierpnia 1999 r. odmawiającej mu prawa do renty z tytułu nie-zdolności do pracy. Podstawą odmowy prawa do renty był brak 5-letniego okresu zatrudnienia przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę, a także przed dniem powstania inwalidztwa. Ponadto, niezdolność do pracy powstała w okresie dłuższym niż 18 miesięcy od ustania zatrudnienia w dniu 1 sierpnia 1996 r. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy od dnia 27 maja 1999 r. Wnioskodawca nie spełnia jednak warunku powstania niezdol-
2 ności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia oraz warunku posiadania okresu 5 lat zatrudnienia; wnioskodawca wykazał okres zatrudnienia w wymiarze 4 lata 11 miesięcy i 19 dni. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację wnioskodawcy, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego odnośnie do daty powstania niezdolności do pracy oraz posiadanego przez wnioskodawcę okresu zatrudnienia. W sprawie daty powstania niezdolności do pracy wnioskodawca poza jej kwestionowaniem nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać na jej wcześniejsze powstanie. Nie spełniając przesłanek określonych art. 57 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) - wnioskodawca nie nabył prawa do renty. W kasacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wskazał na na-ruszenie art. 316 § 1 i 2 KPC jako przykład naruszenia przepisów postępowania „w zakresie który miał wpływ na wynik sprawy” przez pominięcie zaświadczenia z Urzędu Pracy o pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych w okresie od 31 października do 31 grudnia 1991 r., a ponadto zarzucił naruszenie art. 233 § 1 KPC przez przyjęcie przez Sąd daty powstania niezdolności do pracy zawartej w opinii biegłego lekarza, który utożsamił ją z datą złożenia wniosku o przyznanie prawa do renty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Postępowanie kasacyjne ma charakter szczególny. Jego specyfika polega między innymi na tym, że Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny dokonuje kontroli prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie kontroli trafności ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Konsekwen-cją tej cechy jest, że w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39311 § 2 KPC). W rezultacie dołączone do kasacji zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w B. o pobieraniu zasiłku w 1999 r. nie może zostać objęte postępowaniem dowodowym. Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 316 § 1 i § 2 KPC, ponieważ wymienione zaświadczenie, noszące datę 28 maja 1999 r. zostało dołączone dopiero do kasacji i nie było znane Sądowi drugiej instancji. Stosownie do art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do wniosku w sprawie przyznania świadczeń
3 powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość. Oznacza to, że ciężar dowodu w wymienionych sprawach spoczywa na wnio-skodawcy, w związku z czym nie ma podstaw do obciążania tym obowiązkiem sądu. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, natomiast ustalono okres, w którym niezdol-ność do pracy powstała, za datę powstania niezdolności do pracy przyjmuje się datę końcową tego okresu. Jeżeli nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu po-wstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie. W odniesieniu do wnioskodawcy została ona ustalona w tym drugim, wymienionym w przepisie trybie ustalania daty niezdolności do pracy. W opinii biegłego wyraźnie zaznaczono, że występuje „Brak dokumentacji medycznej umożliwiającej ustalenie wcześniejszej (tj. przed 27 maja 1999 r.) daty częściowej niezdolności do pracy”. Skoro kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II USKP 71/24 2025-11-25Czy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy powstaje od daty stwierdzenia niezdolności do pracy, jeśli data ta poprzedza datę złożenia wniosku o świadczenie, a ustalenie tej daty jest wiążące dla sądu kasacyjnego?
- II UK 345/02 2003-02-04Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania kasację dotyczącą prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, podnoszącą zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych oraz błędnej wykładni przepisów materialnych dotyc…
- II UK 311/17 2018-04-19Czy w sprawach o rentę z tytułu niezdolności do pracy sąd może ograniczać dopuszczanie opinii biegłych do badania każdego schorzenia z osobna, a nie ich wzajemnych powiązań, oraz czy sąd w postępowaniu odwoławczym może z…
- III UK 75/11 2012-03-27Czy sąd drugiej instancji, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji i oddalając odwołanie, naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez niewystarczające uzasadnienie i zaniechanie uzupełnienia postępowania do…
- I UK 174/19 2020-05-26Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy, gdy zarzuty dotyczą oceny ustaleń faktycznych i dowodów, a nie oczywistego naruszenia prawa?
Powołane przepisy
art. 116 ust. 5art. 57art. 316 § 1art. 233 § 1 KPCart. 39311 § 2 KPCart. 233 § 1 KPC.art. 14 ust. 2art. 39312 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy