II UKN 54/97

Wyrok z dnia 4 kwietnia 1997 r. II UKN 54/97 Zobowiązania wspólników spółki cywilnej z tytułu składek na ubezpie-czenie społeczne pracowników są zobowiązaniami związanymi z działalnością spółki. Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Barbara Wagner, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku Elżbiety C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o składki ubezpieczeniowe, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lipca 1996 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację, 2. zasądził od wnioskodawczyni Elżbiety C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje. U z a s a d n i e n i e Elżbieta C. w kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 17 lipca 1996 r. [...] oddalającego jej rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 1996 r. [...] oddalającego odwołanie Elżbiety C. od decyzji Zakładu Ubezpie-czeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 8 czerwca 1995 r. [...] zobowiązującej wnios-kodawczynię do uiszczenia na rzecz ZUS-u zadłużenia z powodu nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez wspólnika wnioskodawczyni, Krzysztofa G., za okres od grudnia 1991 r. do marca 1995 r., w kwocie 21.656 zł 13 gr, zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przepisów art. 864 KC oraz art. 47 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) przez przyjęcie solidarnej odpowiedzialności wnioskodawczyni za zobowiązania osobiste Krzysztofa G. nie wynikające z działalności spółki cywilnej w stosunku do ZUS-u. Wniosła o orzeczenie co do istoty sprawy i zmianę zaskarżonego wyroku przez zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 8 czerwca 1995 r. [...] w ten sposób, że ?zwolni stronę powodową Elżbietę C. od spłacenia na rzecz strony pozwanej kwoty 21.656,13 zł (...) tytułem składek na ubezpieczenie społeczne@ lub ?uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji oraz wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.@ W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych podniosła, że przyjęcie przez Sąd prze-pisu art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych za podstawę zaskarżonego wyroku jest błędne. Powyższy przepis dotyczy bowiem tylko takich zobowiązań, które dotyczą i wynikają ze wspólnie prowadzonej, w ramach spółki cywilnej, działalności gos- podarczej. Brak przesłanki wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej, mimo istnienia wyłącznie formalnych więzi między wspólnikami, nie może rodzić odpo-wiedzialności solidarnej za zobowiązania inne niż te, które by wynikały ze wspólnej ich działalności. Tymczasem w okresie od listopada 1991 r. do chwili rozwiązania spółki na mocy wyroku sądowego wnioskodawczyni i Krzysztof G. prowadzili ?całkowicie niezależną od siebie działalność gospodarczą@, czego przejawem jest prowadzenie oddzielnych kont dla celów prowadzonej działalności gospodarczej i zatrudnianie przez każdego ze wspólników własnych pracowników. Jedynym elementem łączących wspólników był wspólny lokal służący im do wykonywania i prowadzenia swoich odrębnych działalności. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określania właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz.U. Nr 6 poz. 40 ze zm.) do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i składek na zaopatrzenie emerytalne stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), w zakresie określonym przepisami art. 14-17, 20, 21, 23-29 oraz art. 40-49 tej ustawy. Z przepisu art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika zaś, że wspólnik spółki jawnej, komandytowej, nie będący komandytariuszem oraz spółki cywilnej opowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za wszystkie zobowiązania podatkowe spółki i wspólników związane z działalnością spółki. Trafny jest pogląd Sądu, że zobowiązania wspólników spółki cywilnej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników są zobowiązaniami związanymi z działalnością spółki. Wynikają one bowiem z faktu prowadzenia działalności gospodar-czej w formie spółki cywilnej, jak prawidłowo przyjął Sąd, a także z faktu, że zatrud-nianie pracowników i opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne są istotnymi elementami tej działalności. Nie ulega zatem wątpliwości, że do zobowiązań wspólników spółki cywilnej z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pra-cowników stosuje się przepisy art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników są zobowią-zaniami wspólników spółki cywilnej nie zaś zobowiązaniami tej spółki. Wprawdzie po-wyższy przepis ustawy o zobowiązaniach podatkowych rozróżnia zobowiązania podat-kowe spółki i zobowiązania podatkowe wspólników, jednakże rozróżnienie to nie odnosi się do spółki cywilnej i jej wspólników. Podmiotami praw i obowiązków są jedynie wspólnicy spółki cywilnej, natomiast spółka cywilna, [...] nie ma zdolności prawnej, a zatem nie może być samodzielnym podmiotem praw i obowiązków, w tym praw i obowiązków w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych. Należy ponadto wskazać, że przepis art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi o solidarnej odpowiedzialności wspólnika ze spółką i pozostałymi wspólnikami, podczas gdy przepis art. 864 KC przewiduje jedynie solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej. Przyjęcie, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami tej spółki za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników byłoby sprzeczne z istotą spółki cywilnej. Przewidzianej w art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określania właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zobowiązania z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników nie uchylają poczynione przez wspólników ustalenia, że każdy ze wspólników będzie zatrudniał własnych pracowników i opłacał za nich składki na ubezpieczenie społeczne na oddzielne konta ubezpieczeniowe. Jak trafnie wskazał Sąd, przepisy o zobowiązaniach podatkowych mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że ewentualne postanowienia zawarte w umowie spółki cywilnej, co do odpowiedzialności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poszczególnych wspólników są prawnie bezskuteczne względem tego Zakładu. Należy podzielić pogląd Sądu, że zarzuty co do braku wspólnego celu gospo-darczego wnioskodawczyni i wspólnika, faktycznej rozdzielności prowadzonych przez wspólników działalności gospodarczych i oświadczeń Krzysztofa G., iż powstała za-ległość wobec organu rentowego jest jego zobowiązaniem osobistym, nie mają zna-czenia prawnego dla istnienia odpowiedzialności solidarnej przewidzianej w art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, skoro powyższe zaległości powstały w okresie, gdy wspólnicy pozostawali w spółce (wyrok SN z dnia 24 sierpnia 1967 r., II CR 187/67, OSNCP 1968 z. 5 poz. 89). Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================