II UKN 647/99

Wyrok z dnia 25 lipca 2000 r. II UKN 647/99 W okresie pomiędzy 1 maja 1977 r. a 1 stycznia 1990 r. nie było prze-szkód prawnych w dochodzeniu przed sądami powszechnymi świadczeń cy-wilnoprawnych z tytułu wypadków w zatrudnieniu zaistniałych przed dniem 1 stycznia 1968 r. Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2000 r. sprawy z powództwa Józefa S. przeciwko R. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „B.” w R.Ś. o rentę uzupełniającą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 15 lipca 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-kiem z dnia 15 lipca 1999 r. [...] oddalił apelację Józefa S. od wyroku Sądu Rejono-wego-Sądu Pracy w Rudzie Śląskiej z dnia 18 lutego 1999 r. [...], którym oddalono jego powództwo przeciwko R. Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "B." w R.Ś. o rentę uzupełniającą z tytułu wypadku w zatrudnieniu z dnia 21 listopada 1966 r. Oddalając apelację Sąd uznał za prawidłowe ustalenia stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty przedsta-wiają się następująco: Powód, zatrudniony w pozwanej Kopalni uległ w dniu 21 listopada 1966 r. wy-padkowi w zatrudnieniu, w następstwie którego od dnia 22 maja 1967 r. pobierał gór-niczą rentę inwalidzką według trzeciej grupy inwalidów. Od dnia 1 marca 1968 r., na mocy wyroku Sądu Powiatowego w Rudzie Śląskiej z dnia 30 stycznia 1970 r. [...], strona pozwana wypłacała powodowi rentę uzupełniającą. Tym samym wyrokiem 2 Sąd Powiatowy ustalił odpowiedzialność pozwanej za skutki wypadku, jakie mogły dla powoda wystąpić w przyszłości. Następnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 1973 r. [...] Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej orzekł, że obowiązek wypłacania powodowi przez stronę pozwaną renty uzupełniającej ustał z dniem 11 stycznia 1973 r. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 442 § 2 KC podniesionego przez stronę pozwa-ną zarzutu przedawnienia, roszczenia powoda wobec wniesienia powództwa w 1998 r. W kasacji, wniesionej na podstawie art. 3931 pkt 1 i 2 KPC, pełnomocnik po-woda zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: "naruszenia prawa materialnego, a w szcze-gólności art. 442 § 2 KC przez błędną jego wykładnię tj. przez przyjęcie, że roszcze-nie objęte pozwem uległo przedawnieniu dziesięcioletniemu oraz naruszenie przepi-sów prawa procesowego tj. przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy" i wniósł: „o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu Wydział IX Pracy w Katowicach do ponownego rozpo-znania, bądź gdyby Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. rent wyrównawczych przyśpieszy postępowanie, to wówczas o zmianę zaskarżo-nego wyroku i uwzględnienie powództwa i orzeczenie o kosztach postępowania za obie instancje, a przy uchyleniu zaskarżonego wyroku o uwzględnienie kosztów po-stępowania kasacyjnego jako dalszych kosztów sporu”. Rozpoznając sprawę, stosownie do art. 39311 KPC, w granicach kasacji za-kreślonych przytoczonymi w niej podstawami i wnioskami Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Kasacja nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia, lecz środkiem szczególnym, odpowiadającym ściśle prawnym wymaganiom formalnym. Wymagania te, z jednej strony określa art. 39311 KPC stanowiący, że Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, a więc w granicach zakreślonych przytoczonymi w niej podstawa-mi i ich skonkretyzowanymi zarzutami oraz wnioskami. Z drugiej strony wymagania formalne wskazuje zarówno art. 3932 KPC wyznaczający krąg osób mających za-pewnić odpowiednio profesjonalny poziom kasacji, jak i art. 3933 KPC, według które-go kasacja powinna zawierać także przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasad-nienie. 3 W rozpatrywanej sprawie autor kasacji wskazując jako jej podstawy powołał wprawdzie art. 3931 pkt 2 KPC, jednakże nie skonkretyzował żadnego zarzutu. Sąd Najwyższy w swym orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniał, że powtórzenie treści art. 3931 pkt 1 lub 2 nie jest przytoczeniem podstaw kasacyjnych w rozumieniu po-wołanego art. 3933 KPC. Ze sformułowania kasacji, która zarzuca naruszenie przepi-sów postępowania, "jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" wynika, że autor kasacji Sądowi Najwyższemu pozostawił poszukiwanie w aktach sprawy, jakim przepisom postępowania uchybił Sąd drugiej instancji oraz usprawie-dliwienie tej podstawy poprzez wykazanie istotności wpływu znalezionych naruszeń na wynik sprawy. Taki sposób przytoczenia tej podstawy kasacyjnej nie znajduje oparcia w żadnym z przepisów regulujących zasady postępowania kasacyjnego. Wskazanie zarówno naruszenia przez sąd drugiej instancji konkretnych przepisów jak i wykazanie jaki (istotny) wpływ to naruszenie mogło mieć na wynik sprawy nale-ży do wnoszącego kasację, a nie do Sądu Najwyższego. Ponieważ oparcie kasacji na podstawie z art. 3931 pkt 2 KPC - wobec uchy-bienia wymaganiom art. 3933 KPC - jest nieskuteczne, kontroli kasacyjnej podlega jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego - błędnej wykładni art. 442 § 2 KC. Zarzut ten jest całkowicie chybiony. Także, odnośnie do tej podstawy kasacyjnej Sąd Najwyższy kontynuując przedwojenną linię orzecznictwa niejednokrotnie już wyja-śniał, że uzasadnienie tej podstawy wymaga przedstawienia wywodu prawnego na temat przepisu, którego błędną wykładnię zarzuca kasacja; wywodu zawierającego wyjaśnienie, jak – zdaniem autora kasacji – należy ten przepis rozumieć i dlaczego jego interpretacja dokonana w zaskarżonym wyroku jest błędna. W rozpatrywanej sprawie kasacja nie zawiera stosownego wywodu. Zgodnie z art. 442 § 2 KC, rosz-czenie o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstw bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Autor kasacji przeoczył, że to Sąd pierwszej instancji uznał roszczenie powoda za przedawnione w oparciu o art. 442 § 1 KC natomiast w zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy, skorygował podstawę prawną rozstrzygnięcia, uznając że roszczenie powoda uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu właśnie na podstawie § 2 tego przepisu. Oznacza to, że zdaniem Sądu drugiej instancji wypadek powoda był wyni-kiem zbrodni lub występku. Pozbawione więc jakiegokolwiek znaczenia prawnego jest więc opisywanie w kasacji naruszeń przez dozór górniczy strony pozwanej, obo- 4 wiązków pracowniczych i przepisów bezpieczeństwa pracy w dniu wypadku powoda oraz kwalifikacja tego wypadku do trzeciej kategorii; bez znaczenia jest również i to, czy i w jakim zakresie okoliczności wypadku badał wówczas Okręgowy Urząd Górni-czy. Sąd Najwyższy zauważa, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia zdaje się wynikać, że Sąd Okręgowy uznał za prawidłowy pogląd Sądu pierwszej instancji, że możliwość dochodzenia przez pracowników poszkodowanych w wypadku przy pracy świadczeń uzupełniających na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego poja-wiła się dopiero z dniem 1 stycznia 1990 r. Pogląd ten jest prawidłowy jednakże tylko w stosunku do pracowników, którzy ulegli wypadkom przy pracy w rozumieniu ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz.144 ze zm.) oraz w odniesieniu do roszczenia za okres pomiędzy 1 maja 1977 r. a 1 stycznia 1990 r. Powód, który uległ wypadkowi w zatrudnieniu przed wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz.U. Nr 3, poz. 8 ze zm.) i uzyskał wyrok sądowy ustalający odpowie-dzialność strony pozwanej za następstwa tego wypadku, które mogły nastąpić w przyszłości nie był pozbawiony możliwości sądowego dochodzenia roszczeń cywil-noprawnych z tytułu tego wypadku. Ten błędny fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma jednak znaczenia dla oceny kasacji. W uzasadnieniu kasacji jej autor powtórzył podniesiony już w apelacji zarzut naruszenia art. 5 KC, poprzez jego niezastosowanie, odniósł go jednak do orzeczeń Sądów obu instancji, chociaż – stosownie do art. 392 § 1 KPC – zaskarżeniu kasa-cyjnemu podlegał tylko wyrok Sądu drugiej instancji. Zarzut ten nie został też uza-sadniony. Przyjmując, za Sądem Okręgowym, że w sprawie nastąpiło przedawnienie roszczenia na podstawie art. 442 § 2 KC, przy uwzględnieniu przerwy biegu tego przedawnienia spowodowanej wyrokiem Sądu Powiatowego z dnia 30 stycznia 1970 r. [...], to dziesięcioletni okres przewidziany w tym przepisie upłynął z dniem 30 stycznia 1980 r. Na czym polega sprzeczność pomiędzy skorzystaniem przez stronę pozwaną z zarzutu przedawnienia, ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, względnie, które zasady współżycia społecznego narusza nieuwzględ-nienie roszczenia przedawnionego około 18 lat przed wytoczeniem powództwa, tego autor kasacji nie wyjaśnił ani jednym zdaniem. Tak sformułowany zarzut nie poddaje się kontroli kasacyjnej. W postępowaniu kasacyjnym bowiem nie jest rolą Sądu Naj- 5 wyższego poszukiwanie argumentów usprawiedliwiających przytoczone podstawy lecz to wnoszący ten ściśle prawny środek zaskarżenia ma wykazać zasadność pod-niesionych zarzutów; w kasacji wniesionej na podstawie art. 3931 pkt 1 KPC uzasad-nieniem jest - jak to wyżej wskazano - stosowny wywód prawny. Mając powyższe na uwadze, wobec nieprawidłowego przytoczenia podstawy kasacyjnej z art. 3931 pkt 2 KPC i braku usprawiedliwienia podstawy z pkt 1 tegoż przepisu Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================