II UR 2/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: E. Brzeziński, K. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mariana R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w S. o zasiłek chorobowy, na skutek odwołania wnioskodawcy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie z dnia 22 listopada 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 11.IX.1979 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił wnioskodawcy Marianowi R. prawa do zasiłku chorobowego za bliżej nie określoną liczbę dni na tej podstawie, że dolegliwości lewego ucha, na które wnioskodawca się uskarżał, wystąpiły po ustaniu zatrudnienia, to jest po dniu 20.II.1979 r. Przedłożone bowiem zwolnienie lekarskie od prac porządkowych wystawione na zwykłych blankietach dotyczą okresów od dnia 1 do dnia 6 oraz od dnia 15 do dnia 27.III.1979 r.Rada Nadzorcza Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, przedstawiła sprawę do rozpoznania Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z tymczasową siedzibą w Sulechowie ze względu na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne.Zaskarżonym wyrokiem Okręgowy Sąd oddalił "roszczenie" wnioskodawcy o wypłatę zasiłku chorobowego oraz przytoczył następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia:Wnioskodawca przebywa w Ośrodku Przystosowania Społecznego w S. i w czasie pobytu w tym ośrodku był zatrudniony w charakterze montera w czasie od dnia 2.I.1979 r. do dnia 21.II.1979 r. w Gospodarstwie Pomocniczym Ośrodka.W czasie od dnia 1 do dnia 6.III.1979 r. oraz od dnia 15 do dnia 27.III.1979 r. korzystał on ze zwolnienia od prac porządkowych na terenie Ośrodka z powodu choroby.Wnioskodawca od dnia 22.II.1979 r. nie pozostawał w zatrudnieniuW myśl § 1 ust. 1 w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 1970 r. w sprawie określenia, z jakich praw związanych ze stosunkiem pracy korzystają osoby umieszczone w ośrodku przystosowania społecznego (Dz. U. Nr 24, poz. 196 ze zm.) warunkiem nabycia prawa do zasiłku chorobowego przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) jest pozostawanie osoby umieszczonej w ośrodku przystosowania społecznego w zatrudnieniu bądź to w uspołecznionym zakładzie pracy, bądź też w prowadzonym przez ośrodek gospodarstwie pomocniczym.Wnioskodawca począwszy od dnia 22.II.1979 r. nie pozostawał w zatrudnieniu, a wobec tego nie mogą mieć w stosunku do niego zastosowania wyżej cytowane przepisy zarówno rozporządzenia z dnia 28 września 1970 r., jak i przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r.Brak było także podstaw do ewentualnego zastosowania wobec wnioskodawcy przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r., gdyż zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu zatrudnienia, nie później jednak niż w ciągu jednego miesiąca, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni. Wnioskodawca zaś udokumentował niezdolność do pracy tylko przez 19 dni.Uzasadnienie prawneRozpoznając odwołanie wnioskodawcy, w którym zawarty jest wniosek o wypłacenie mu zasiłku chorobowego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W skardze z dnia 23.IV.1979 r. skierowanej do Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wnioskodawca twierdził, że był zatrudniony w przedsiębiorstwie "S."(przedsiębiorstwo kooperujące z Gospodarstwem Pomocniczym) w charakterze montera od dnia 2.I.1979 r. do dnia 22.II.1979 r. i w czasie zatrudnienia zachorował na zapalenie ucha z ropnym wyciekiem. Wnioskodawca powoływał się na zwolnienie lekarskie od pracy, a w szczególności na świadectwo laryngologa, który "orzekł przewlekłość tej choroby", i na tej podstawie domagał się wypłacenia mu zasiłku chorobowego. Ponadto twierdził, że z dniem 20.II.1979 r. "zdjęto go z pracy".Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskodawca był zatrudniony od dnia 21.II.1979 r., a dnia 22.II. tego roku nie pozostawał już w zatrudnieniu.Na żądanie Sądu Najwyższego Ośrodek Przystosowania Społecznego w S. wyjaśnił, że z dniem 20.II.1979 r. wnioskodawca "został wycofany z zatrudnienia" na skutek orzeczenia lekarza specjalisty (okulisty) stwierdzającego niezdolność do pracy w "S." ze względu na pełną ślepotę oka prawego. Zapis w książce zdrowia wnioskodawcy - jak można wnioskować z jego treści - dotyczy skierowania do lekarza okulisty B. i nie zaznaczono tam daty skierowania.W odwołaniu wnioskodawca wyjaśnił, że żąda zasiłku chorobowego za okres od dnia 20.II.1979 r. do dnia 27.III.1979 r. i twierdził, że w dniu 20.II.1979 r. był u lekarza, który mu oświadczył, iż w następnym dniu będzie badany przez laryngologa.W książce zdrowia wnioskodawcy znajdują się tylko dwa skierowania do specjalisty laryngologa pochodzące z maja 1979 r., a zatem dokumentacja lekarska nie jest pełna, gdyż z zapisów ambulatoryjnych wynika, że był on kierowany do laryngologa także w marcu 1979 r.Wnioskodawca wyjaśnił w swych pismach, że mimo skierowań, nie był badany przez lekarza laryngologa w początkowym okresie choroby, gdyż nie było środka transportu.W książce zdrowia pod datą 22.II.1979 r. znajduje się notatka lekarza z rozpoznaniem "bóle ucha lewego z wyciekiem".Różne daty ustania zatrudnienia wynikające z wyjaśnień Ośrodka Przystosowania Społecznego w S. oraz z twierdzeń wnioskodawcy nie pozwalają na ustalenie właściwej daty ustania zatrudnienia, a w każdym razie z wyjaśnień wymienionego Ośrodka można wyprowadzić wniosek, że "wycofanie wnioskodawcy z zatrudnienia" nie jest równoznaczne ze zwolnieniem z pracy.Przyjęcie do pracy następuje w formie pisemnej i stwierdza to kierownik komórki zatrudniającej. Ośrodek nie przedłożył identycznego pisma w sprawie zwolnienia wnioskodawcy z pracy, a można przyjąć, że taka ewidencja jest prowadzona. Gdyby jednak nie można było uzyskać pisemnego dowodu stwierdzającego datę ustania zatrudnienia, celowe byłoby przesłuchanie kierownika komórki zatrudniającej na powyższą okoliczność.Wnioskodawca, ponieważ został umieszczony w Ośrodku Przystosowania Społecznego, ma niewątpliwie trudności z udowodnieniem swych twierdzeń i z tych przyczyn zachodzi potrzeba przeprowadzenia z urzędu dowodów koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy.Jest niesporne, że wnioskodawca był zatrudniony w gospodarstwie pomocniczym Ośrodka Przystosowania Społecznego w S., a zatem zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 1970 r. w sprawie określenia, z jakich praw związanych ze stosunkiem pracy korzystają osoby umieszczone w ośrodku przystosowania społecznego (Dz. U. Nr 24, poz. 196; zm.: Dz. U. Nr 29, poz. 168) korzysta on z praw związanych ze stosunkiem pracy, a między innymi przysługują mu z mocy § 14 ust. 1 rozporządzenia z tytułu zatrudnienia świadczenia z ubezpieczenia na wypadek choroby na zasadach przewidzianych dla pracowników.Osobie umieszczonej w ośrodku przystosowania społecznego przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby nie tylko wtedy, gdy stała się ona niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie trwania zatrudnienia, lecz także wówczas, gdy niezdolność do pracy powstała po ustaniu zatrudnienia, nie później jednak niż w ciągu jednego miesiąca i jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej trzydzieści dni (§ 14 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 1970 r. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188).Powyższy pogląd znajduje pośrednie potwierdzenie w § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 1970 r., stanowiącym, że po zwolnieniu z ośrodka osobom, które były zatrudnione w czasie pobytu w ośrodku, przysługują świadczenia z ubezpieczenia na wypadek choroby na zasadach takich jak pracownikom. Jeżeli uprawnienia do zasiłku chorobowego zachowuje osoba, która była zatrudniona w ośrodku, także po zwolnieniu z tego ośrodka na zasadach takich jak pracownicy po ustaniu stosunku pracy, to tym bardziej zasiłek chorobowy przysługuje umieszczonemu i zatrudnionemu w ośrodku po ustaniu zatrudnienia, choćby zwolnienie z ośrodka nie nastąpiło, jeżeli niezdolność do pracy nastąpiła nie później niż w ciągu jednego miesiąca i trwała bez przerwy co najmniej trzydzieści dni.Po dokładnym wyjaśnieniu sprawy daty ustania zatrudnienia wnioskodawcy w ośrodku i daty powstania niezdolności do pracy możliwa będzie ocena, czy wnioskodawca stał się niezdolny do pracy w czasie zatrudnienia i wówczas przysługiwać mu będzie zasiłek chorobowy nawet za okres dłuższy niż jeden miesiąc.W związku z wyjaśnieniami Ośrodka, że występowały trudności transportowe z dowiezieniem wnioskodawcy do laryngologa, ustalenie początku i okresu trwania niezdolności do pracy możliwe będzie po zasięgnięciu opinii biegłego lekarza, zwłaszcza że rodzaj choroby wynikający z zapisu lekarza w książce zdrowia pod datą 22.II.1979 r. "zapalenie ucha z wyciekiem ropnym" może uzasadniać twierdzenie wnioskodawcy o nabawieniu się tej choroby w czasie zatrudnienia.Gdyby przy ponownym rozpoznaniu sprawy okazało się, że niezdolność do pracy wnioskodawcy nastąpiła już po ustaniu zatrudnienia, konieczne będzie dokonanie dalszych ustaleń, czy niezdolność do pracy z powodu zapalenia ucha z wyciekiem ropnym trwała bez przerwy co najmniej jeden miesiąc. Również przy ustalaniu tej okoliczności celowe będzie zasięgnięcie opinii biegłego lekarza, któremu należy udostępnić dokumentację lekarską dotyczącą tej choroby, a przede wszystkim książkę zdrowia wnioskodawcy.Ponieważ zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym zakresie, Sąd Najwyższy, uznając, że sprawa nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia, z mocy art. 63 § 2 pkt 2 w związku z art. 74 § 2 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych orzekł jak w sentencji.