II URN 66/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Dębicka. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), S. Perestaj.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mieczysława G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości w Łodzi z dnia 19 listopada 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneOrgan rentowy odmówił wnioskodawcy wliczenia do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego premii kwartalnej. Organ rentowy wyszedł z założenia, że wnioskodawca zachował prawo do premii w okresie pobierania zasiłku chorobowego, skoro premia ta była mu w tym czasie wypłacana, a zatem zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 35, poz. 193) premia ta nie mogła być uwzględniona przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.Rada Nadzorcza Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zatwierdziła powyższą decyzję, a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie to oparł Sąd na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach.Wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy od dnia 16.X.1979 r. do 11.VII.1980 r. Do podstawy wymiaru zasiłku przyjęto wynagrodzenie za wrzesień 1979 r., składające się z wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego. Do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie wliczono premii kwartalnej, która była wnioskodawcy wypłacana w okresie choroby. Z faktu wypłacania wnioskodawcy w okresie choroby premii kwartalnej Sąd wyciągnął wniosek, że wnioskodawca zachował prawo do tej premii w okresie choroby. Ponieważ zaś zgodnie z cytowanym § 4 ust. 1 przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachował prawo w okresie pobierania zasiłku, a takie prawo zachował wnioskodawca w stosunku do premii kwartalnej, przeto Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do wliczenia wnioskodawcy premii kwartalnej do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Sąd nadmienił przy tym, że odrębną sprawą jest wysokość wypłacanej wnioskodawcy premii, a w szczególności zasadność jej obniżenia od stycznia 1980 r., jednak - zdaniem Sądu - powyższa kwestia nie może być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu, dotyczącym podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a jedynie mogła być rozważana w postępowaniu o roszczenia ze stosunku pracy. W tym postępowaniu zapadł jednak wyrok oddalający roszczenie wnioskodawcy o premię kwartalną (sprawa I P 1328/80 Okręgowego Sądu pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi).Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) oraz § 4 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 35, poz. 193).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:IWedług prawidłowych ustaleń Sądu w okresie choroby i pobierania w tym czasie zasiłku chorobowego wypłacano wnioskodawcy premię kwartalną, której wysokość obniżono od 1.I.1980 r. Sąd Pracy w motywach zaskarżonego wyroku utożsamia fakt wypłacania wnioskodawcy w okresie choroby premii kwartalnej z zachowaniem prawa do tej premii w okresie pobierania zasiłku chorobowego. Powyższy pogląd wyprowadził Sąd z treści § 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. Zgodnie bowiem z tymże § 4 ust. 1 "przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku w myśl przepisów płacowych, układu zbiorowego pracy lub innych przepisów". W związku z tym wymaga wyjaśnienia, czy faktyczne wypłacanie pracownikowi w czasie choroby określonego składnika wynagrodzenia może być uznane za równoznaczne z prawem pracownika do otrzymywania tego składnika wynagrodzenia w okresie pobierania przez niego zasiłku chorobowego. Przyjęcie takiego zapatrywania, które znalazło wyraz w motywach zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu rentowego, pociągałoby w swych skutkach uznanie braku podstaw do zaliczenia wspomnianego składnika wynagrodzenia do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, skoro wynagrodzenie takie było pracownikowi faktycznie wypłacane. Przytoczony pogląd nie znajduje jednak potwierdzenia w treści § 4 ust. 2 omawianego rozporządzenia z dnia 24 października 1975 r. Dosłowne brzmienie tegoż przepisu wskazuje, że nieuwzględnienie przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego danego składnika wynagrodzenia może mieć miejsce jedynie w razie spełnienia warunku, że pracownik w myśl obowiązujących przepisów zachował w okresie pobierania zasiłku chorobowego uprawnienie do otrzymywania od zakładu pracy tegoż składnika wynagrodzenia. Wynika stąd, że o braku podstaw do wliczenia określonego składnika wynagrodzenia do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przesądzają - w świetle cytowanego § 4 ust. 1 - wyłącznie obowiązujące przepisy, jeśli przewidują one zachowanie przez pracownika w okresie choroby prawa do tej części wynagrodzenia, a nie sam fakt wypłacania przez zakład pracy tego wynagrodzenia w mylnym przekonaniu, że przepisy prawne przewidują zachowanie tychże uprawnień do wynagrodzenia w okresie choroby pracownika. Tym samym takie błędne wypłacanie pracownikowi określonego składnika wynagrodzenia w czasie jego choroby nie powoduje samo przez się utraty przez niego uprawnień związanych z zaliczeniem tegoż składnika wynagrodzenia do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w myśl zasad przewidzianych w art. 12 i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 193). Błędne wypłacenie przez zakład pracy wynagrodzenia w okresie choroby pracownika powoduje jedynie odpowiednie zaliczenie tegoż wynagrodzenia na poczet zasiłku chorobowego.W tym stanie rzeczy należy dojść do następujących wniosków:1) W świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 35, poz. 193) przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się takich składników wynagrodzenia, do których - w myśl obowiązujących przepisów - pracownik zachował prawo w okresie pobierania zasiłku.2) Błędne wypłacenie określonego składnika wynagrodzenia w okresie choroby pracownika powoduje jedynie odpowiednie zaliczenie tego składnika wynagrodzenia na poczet zasiłku chorobowego.IIZgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie za miesiąc kalendarzowy poprzedzający miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, a za wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego uważa się m.in. premie regulaminowe objęte podstawowym systemem wynagrodzenia. Wyrażoną w tejże dyspozycji zasadę rozwija § 9 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z dnia 24 października 1975 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 193), który precyzuje bliżej warunki zaliczenia do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego premii kwartalnej. W związku z tym należy dojść do wniosku, że w świetle obowiązujących przepisów premia kwartalna należy do składników wynagrodzenia, które wlicza się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Wyłączenie regulaminowej premii kwartalnej z podstawy wymiaru zasiłku chorobowego mogłoby mieć miejsce jedynie w przypadku nie budzącego wątpliwości stwierdzenia, że stosownie do obowiązujących przepisów płacowych pracownik zachował prawo do tej premii w okresie pobierania zasiłku chorobowego (§ 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 października 1975 r.).Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że ani organ rentowy, ani Sąd nie zbadały tego najistotniejszego elementu, a mianowicie, czy w świetle obowiązujących przepisów, a zwłaszcza regulaminu premiowania, wnioskodawca w okresie pobierania zasiłku chorobowego zachował prawo do premii kwartalnej. W rewizji nadzwyczajnej zasadnie zwrócono uwagę, że z regulaminu premiowania, dołączonego do akt sprawy IP 1328/71 zakończonej wyrokiem Sądu z dnia 29 października 1980 r., a zwłaszcza z § 9 wynika, że premia nie przysługuje w przypadku wykonania zadania na poziomie 90% lub niżej albo przysługuje w zmniejszonej wysokości w razie wykonania zadania w granicach od 90% do 100%. W pełnej wysokości premia przysługuje jedynie za wykonanie planu w 100% lub powyżej.Jest oczywiste, że w okresie choroby, która w konkretnej sytuacji trwała od 16.X.1979 r. do 11.VII.1980 r., wnioskodawca nie mógł wykonywać zadań premiowych, a w związku z tym i zgodnie z postanowieniami regulaminu pracownik nie miał prawa do partycypowania w rozdziale premii kwartalnej w okresie choroby. Wnioskodawca w okresie pobierania zasiłku chorobowego nie mógł zachować prawa do premii kwartalnej, skoro regulamin premiowania uzależnia zachowanie tego prawa od wykonania zadań premiowych, a takich zadań wnioskodawca nie wykonał. Nie zostały zatem spełnione warunki, o jakich mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 października 1975 r., co w dalszej konsekwencji pociąga za sobą ten skutek, że premia kwartalna powinna być uwzględniona przy ustaleniu wymiaru podstawy zasiłku chorobowego.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ustalić wysokość premii kwartalnej z okresu poprzedzającego 16.X.1979 r. (początek choroby wnioskodawcy) i ta wysokość premii powinna być uwzględniona przy ustaleniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Należy też wyjaśnić, w jakim systemie wnioskodawca był zatrudniony. Jeśli był zatrudniony w systemie czasowo-premiowym, to zgodnie z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 24 października 1975 r. podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie, tj. łącznie z premią, z ostatnich 3 miesięcy.Taki system obliczania różni się od zasad przewidzianych w § 9 ust. 1 tegoż rozporządzenia, który do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego poleca wliczać tylko 1/3 część premii kwartalnej, a nie całe miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy. Na poczet tak obliczonego zasiłku chorobowego należy zaliczać wypłacaną wnioskodawcy premię, a wnioskodawcy przysługiwać będzie jedynie różnica między wysokością należnego mu zasiłku chorobowego a faktycznie otrzymaną premią.W celu dokonania uzupełniających ustaleń Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.