III ARN 23/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj. Sędziowie SN: H. Ciepła (sprawozdawca), M. Zakrzewska, A. Wielgus, M. Sychowicz.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, E. Oborskiego, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Romualda S. na decyzję ostateczną dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w T. w przedmiocie odmowy przydziału skarżącemu lokalu mieszkalnego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w G. z dnia 23 stycznia 1986 r.:uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej skargę oraz poprzedzające go decyzje dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w T. i kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w T. z dnia 27 czerwca 1985 r. - w częściach dotyczących odmowy przydziału skarżącemu lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w T.; zasądził od dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w T. na rzecz Romualda S. 300 zł tytułem kosztów postępowania.Uzasadnienie faktyczneMatka Romualda S. Helena S. jest współwłaścicielką domu wielomieszkaniowego przy ul. (...) w T., lecz w nim nie zamieszkuje.W 1983 r. w domu tym opróżniony został jeden lokal, składający się z dwóch pokoi i kuchni, w których zamieszkał Romuald S. Pismem z dnia 16 maja 1983 r. zwrócił się on do Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w T. o wyrażenie zgody na zajęcie tego lokalu, na które nie otrzymał odpowiedzi. Gdy po dwóch latach zamieszkiwania w tym lokalu zwrócił się do Wydziału Spraw Lokalowych o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zamieszkiwanie, kierownik tegoż Wydziału decyzją z dnia 28 czerwca 1985 r. odmówił przydzielenia mu tego lokalu oraz orzekł przekwaterowanie go do lokalu zajmowanego poprzednio.Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w T., który podzielił stanowisko organu I instancji, że oddanie przez właściciela budynku wielomieszkaniowego zwolnionego lokalu w najem lub w bezpłatne używanie pełnoletnim dzieciom lub rodzicom może nastąpić jedynie wtedy, gdy sam właściciel już w tym budynku zajmuje jeden lokal.Rozpoznając sprawę na skutek skargi Romualda S. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 stycznia 1986 r. stwierdził nieważność decyzji obu wymienionych organów w częściach orzekających przekwaterowanie Romulada S., a w pozostałej części skargę oddalił.Naczelny Sąd Administracyjny podzielił przyjętą przez organy administracyjne wykładnię przepisu art. 30 ust. 2 prawa lokalowego.Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w części oddalającej skargę i zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 30 ust. 2 prawa lokalowego wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzających go decyzji administracyjnych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota zagadnienia sprowadzała się do dokonania prawidłowej wykładni przepisu art. 30 ust. 2 prawa lokalowego (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55 ze zm.).Według tego przepisu właścicielowi domu wielomieszkaniowego przysługuje prawo do zamieszkania w opróżnionym lokalu mieszkalnym w tym domu, a w razie opróżnienia dalszych lokali - oddania tych lokali w najem bądź bezpłatne używanie pełnoletnim dzieciom oraz rodzicom.Na tle redakcji wymienionego przepisu nasuwa się kwestia, której rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla dokonania właściwej wykładni. Chodzi mianowicie o to, jakie znaczenie przypisać użytym w tym przepisie zwrotom "a w razie opróżnienia dalszych lokali".Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zwroty te przemawiają za trafnością przyjętej przez organy administracyjne wykładni, że uprawnienie pełnoletnich dzieci lub rodziców właściciela domu wielomieszkaniowego do zamieszkania w opróżnionym lokalu mieszkalnym może być zrealizowane w dalszej kolejności, dopiero po zrealizowaniu uprawnienia przez samego właściciela.Przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni nie można podzielić. Argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego zaczerpnięta z literalnego brzmienia wymienionego przepisu pomija ustawowy cel uregulowania, jakim jest nie tylko stworzenie prawnych możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych właścicieli (współwłaścicieli) domów oraz ich pełnoletnich dzieci i rodziców w ramach własnych domów, ale też ułatwienie sprawowania zarządu. Wykonywanie tego zarządu bowiem jest znacznie utrudnione, gdy właściciel (współwłaściciel) ani członkowie jego rodziny nie mieszkają w administrowanym domu.Przepis ust. 2 art. 30 prawa lokalowego został wprowadzony ustawą z dnia 3 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 37, poz. 244). Tak zatem przy jego wykładni nie można pomijać motywów, jakimi kierował się ustawodawca wprowadzając takie uregulowanie. Motywem tym było zachęcenie właścicieli (współwłaścicieli) domów wielomieszkalnych do zachowania substancji mieszkaniowej, przy istniejącym niedoborze mieszkań i braku troski najemców o stan techniczny zajmowanych cudzych lokali, a nie ustalenie kolejności zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych właścicieli i członków ich rodzin. Wprowadzając takie unormowanie ustawodawca usankcjonował praktykę, jaka wykształciła się w orzecznictwie na tle stosowania przepisu art. 27 ust. 1 prawa lokalowego, stanowiącego odpowiednik przepisu art. 30 prawa lokalowego przed nowelizacją z 1982 r. Daje to dostateczną wskazówkę interpretacyjną do przyjęcia w drodze wykładni uwzględniającej założenia i funkcje ustawy - prawo lokalowe - poglądu, że właściciel (współwłaściciel) domu wielomieszkaniowego ma pierwszeństwo w konkurencji z pełnoletnimi dziećmi i rodzicami do zamieszkania w pierwszym opróżnionym lokalu w tym domu. Może jednak z uprawnienia tego zrezygnować i oddać pełnoletnim dzieciom lub rodzicom w najem bądź bezpłatne używanie już pierwszy opróżniony lokal. To, że ustawodawca w omawianym przepisie użył zwrotu "a w razie zwolnienia dalszych lokali", nie oznacza, by wolą jego było wykluczenie tego uprawnienia właściciela (współwłaściciela) co do pierwszego opróżnionego lokalu.Wykładnia taka pozostaje też w pełnej zgodności z założeniami polityki mieszkaniowej Państwa. Podnieść należy, że za przyjęciem takiej wykładni wypowiedziało się też Ministerstwo Administracji i Gospodarki Przestrzennej w piśmie z dnia 5 grudnia 1983 r. skierowanym do podległych organów administracji.Podzielenie wykładni przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny, że uprawnienie pełnoletnich dzieci i rodziców właściciela domu wielomieszkaniowego do zamieszkania w tym domu może być zrealizowane dopiero, gdy sam właściciel zajmuje już w tym budynku lokal, byłoby nie tylko sprzeczne z ustawowym założeniem przepisu ust. 2 art. 30 prawa lokalowego, lecz także powodowałoby niepożądane konsekwencje praktyczne. Gdyby bowiem właściciel każdorazowo rezygnował z uprawnienia do zamieszkania w kolejno opróżnionych lokalach np. dlatego, że ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe poza tym domem, jego pełnoletnie dzieci i rodzice nie mogliby w ogóle zamieszkać w tym domu, mimo niezaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych.Z przytoczonych względów zarzut skarżącego, że Naczelny Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok rażąco naruszył przepis art. 30 ust. 2 prawa lokalowego przez błędną jego wykładnię jest uzasadniony, przeto zaskarżony wyrok i poprzedzające go decyzje podlegały uchyleniu (art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a.).