III ARN 39/90
WyrokIzba Cywilna1990-12-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot części wywłaszczonej nieruchomości jest obligatoryjny, jeśli nie została ona wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, a jedynie na urządzenie zieleni miejskiej, mimo że nie była ona potrzebna do realizacji inwestycji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że jeśli sporna część nieruchomości nie została użyta na budowę żadnych inwestycji wskazanych w decyzji wywłaszczeniowej, znajduje się poza ich granicami i nie jest już potrzebna do ich realizacji, powinna zostać zwrócona właścicielowi. Decydujący jest cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, a późniejsze zagospodarowanie na cele zieleni miejskiej, które nie było pierwotnym celem wywłaszczenia i nie było potrzebne do realizacji inwestycji, nie wyłącza obowiązku zwrotu nieruchomości. Nowelizacja art. 74 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1988 r. nie zmieniła tej sytuacji w odniesieniu do spornej nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na cele urządzeń zieleni miejskiej. Sporna część nieruchomości o powierzchni 2645 m kw. nie została wykorzystana na budowę żadnych inwestycji, znajduje się poza ich granicami i nie jest już potrzebna do ich realizacji. Zagospodarowanie na cele zieleni miejskiej nastąpiło dopiero w ostatniej fazie postępowania o zwrot nieruchomości, po około 20 latach od wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji (...) Urzędu Wojewódzkiego (...) w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 26 lutego 1987 r. SA/Kr 1143/86uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSkoro celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej nie było urządzenie zieleni miejskiej, a sporna część nieruchomości o powierzchni 2645 m kw. nie została użyta na budowę żadnych inwestycji, znajduje się poza granicami tych inwestycji i na realizację żadnej z tych inwestycji nie jest już potrzebna, to według stanu prawnego obowiązującego w dacie wyrokowania w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny /art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu wówczas obowiązującym/ działka ta powinna ulec zwrotowi, niezależnie od tego, czy faktycznie zieleń miejska została tam urządzona, czy nie została urządzona.Zaznaczyć przy tym należy, że sporne grunty, których zwrotu domagają się skarżący, nie były zagospodarowane dla potrzeb zieleni ogólnomiejskiej przez okres około 20 lat od ich wywłaszczenia. Dopiero w ostatniej fazie postępowania administracyjnego o ich zwrot - jesienią 1984 r. - przystąpiono do tego typu prac.Minister Sprawiedliwości trafnie zwraca uwagę na okoliczność, iż w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r. III AZP 11/87 /OSN 1988 z. 11 poz. 149/, potwierdzone zostało to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmowało, że decyduje cel określony w decyzji o wywłaszczeniu bez względu na to, czy nieruchomość może być wykorzystana również na inny sposób od celów wskazanych w art. 50 ustawy /np. wyrok z dnia 4 września 1986 r. IV SA 364-374/86/.Dokonana z dniem 20 lipca 1988 r. nowelizacja art. 74 ust. 1 przedmiotowej ustawy (Dz. U. Nr 24 poz. 170/, polegająca na dodaniu w tym przepisie zdania drugiego w brzmieniu:"Nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie tej nieruchomości na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego, skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego oraz infrastruktury społecznej i technicznej", nie zmieniła sytuacji występującej w niniejszej sprawie.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /np. w wyroku IV SA 837/89/ zaznaczyła się bowiem zwężająca wykładnia przepisu art. 74 ust. 1 zdanie drugie przedmiotowej ustawy, sprowadzająca się do tezy, że przez infrastrukturę społeczną i techniczną w ujęciu tego przepisu należy rozumieć tylko te urządzenia z tego zakresu, które są niezbędne dla funkcjonowania obiektów powstałych w wyniku realizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej.W niniejszej sprawie nie wykazano natomiast, aby istniał taki związek między sporną częścią terenu a budynkami zrealizowanymi na części tego wywłaszczonego terenu.
Powiązane orzeczenia
- III ARN 59/95 1996-01-25Czy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mają zastosowanie również do zwrotu wywłaszczonego prawa…
- III AZP 11/87 1988-01-27Czy nieruchomość wywłaszczona, która stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy za ich zgodą, nawet jeśli może być wykorzystana dla…
- III ARN 82/94 1995-02-07Czy nieruchomość wywłaszczona na określony cel podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeśli cel ten uległ zmianie lub nieruchomość stała się zbędna na pierwotny cel?
- III RN 25/98 1998-10-08Czy zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela jest możliwy, jeśli nieruchomość ta stała się przedmiotem użytkowania wieczystego jednostki badawczo-rozwojowej na mocy ustawy, a wniosek o zwrot zo…
- III ARN 29/87 1987-11-26Czy nabycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z 1958 r. (lub późniejszej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) daje byłym właścicielom prawo do żąd…
Powołane przepisy
art. 74 ust. 1art. 50
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności.