III BU 2/06

Postanowienie z dnia 19 października 2006 r. III BU 2/06 Nie zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., jeżeli strona przed wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, której nie wniosła ze względu na błędne poucze-nie sądu drugiej instancji. Sędzia SN Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 paź-dziernika 2006 r. sprawy z odwołania Marii M. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpie-czenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w L. o prawo do zbiegu świadczeń, na skutek skargi odwołującej się o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2005 r. [...] o d r z u c i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 4 października 2005 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację ubezpieczonej Marii M. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 7 lipca 2004 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w L. z dnia 5 maja 2003 r., odmawiającej ubezpieczonej prawa do eme-rytury rolniczej w zbiegu ze świadczeniem pracowniczym z uwagi na treść art. 108 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia skarżąca zaskarżyła w całości powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego i wniosła o stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Jako podstawę skargi pełnomocnik skar-żącej wskazał naruszenie prawa materialnego, to jest art. 107 w związku z art. 108 zdanie drugie i art. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Pełnomocnik 2 skarżącej oświadczył, że wzruszenie przedmiotowego wyroku Sądu Apelacyjnego nie było możliwe w drodze innych środków prawnych, gdyż skarżąca została po-uczona, że skarga kasacyjna w jej sprawie nie przysługuje. W wyniku wydania przedmiotowego wyroku została wyrządzona skarżącej szkoda polegająca na wypła-caniu niższego świadczenia. Zdaniem skarżącej powinna ona otrzymywać dodatek do emerytury od lutego 2003 r., to jest przez okres 43 miesięcy. Na tej podstawie skarżąca stwierdziła, iż poniosła szkodę w wysokości 12.040 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie zo-stała wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysłu-gujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przepis ten wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z pra-wem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych. Wyjątek od wskazanej zasady przewiduje art. 4241 § 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o kwalifi-kowanym charakterze, wynikającym z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. W przed-miotowej sprawie wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., nie wy-stępuje. Poddając analizie okoliczności nieskorzystania przez skarżącą z przysługują-cego jej środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, należy podkreślić, że fak-tycznie została ona - z niezrozumiałych dla Sądu Najwyższego powodów - powiado-miona, że od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2005 r. skarga kasacyjna nie przysługuje. Skarżąca występowała w postępowaniu przed są-dem pierwszej i drugiej instancji samodzielnie. O braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej została pouczona przez przewodniczącego składu orzekającego na roz-prawie apelacyjnej. Skarżąca mimo to wniosła o doręczenie jej pisemnego uzasad- 3 nienia wyroku. Takie samo pouczenie zostało umieszczone na zwrotnym poświad-czeniu odbioru. Sąd Najwyższy podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, zgodnie z którym istnienie sytuacji wyjątkowej w rozumie-niu art. 4241 § 2 k.p.c. może wchodzić w rachubę, gdy strona nie skorzystała z przy-sługującego jej środka zaskarżenia z powodu uzyskania błędnej informacji od pra-cownika sądu. Jednakże, pomimo wskazanych powyżej uchybień, nieskorzystanie przez skarżącą z przysługującego jej prawa do wniesienia kasacji od orzeczenia sądu drugiej instancji nie nastąpiło w okolicznościach, które można by zakwalifiko-wać jako wyjątkowy wypadek w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. Skarżąca, reprezen-towana przez fachowego pełnomocnika, nie złożyła bowiem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo iż w świetle przedstawionych powyżej okoliczności stanu faktycznego wniosek taki - jak się wydaje - powinien zostać rozpo-znany pozytywnie. Dopiero w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesie-nia skargi kasacyjnej można by mówić o wykorzystaniu przez stronę wszystkich przysługujących jej środków prawnych zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06) W myśl art. 4248 § 2 in fine k.p.c. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli nie zacho-dzi wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2. Wypełniając dyspozycję tego przepisu, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. ========================================