III CBO 3/24

Sygn. akt III CBO 3/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie z wniosku J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. o zbadanie spełnienia przez SSN Macieja Kowalskiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 2355/22 z powództwa Banku spółki akcyjnej w W. przeciwko J. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w J. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2024 r. odwołania pełnomocnika J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. od postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt III CB 57/23 postanowił odrzucić odwołanie. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt III CB 57/23, odrzucił wniosek pełnomocnika J. spółki z ograniczoną odpowiedzialności w J. o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Macieja Kowalskiego w sprawie o sygn. akt II CSKP 2355/22. Od postanowienia tego odwołanie wniósł pełnomocnik J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. zaskarżając je w całości i zarzucając III CBO 3/24 2 1. art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) (dalej: „Konstytucja RP"), art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C. z 2007 r. nr 303 poz. 1 ze zm.) (dalej: „KPP") i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61 poz. 284 ze zm.) (dalej: „KOPCiPP") poprzez rozstrzygnięcie wniosku jednoosobowo przez SSN Agnieszkę Żywicką, podczas gdy SSN Agnieszka Żywicka została powołana na stanowisko SSN przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) (dalej: „Ustawa o Zmianie KRS"), a zatem znajduje się w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej jak SSN Maciej Kowalski, w odniesieniu do którego rozpoznawała wniosek, co w oczywisty sposób może mieć wpływ na brak bezstronności i niezawisłości SSN Żywickiej; nieprawidłowości dotyczące powołania SSN Żywickiej i naruszenie przez nią zasady nemo iudex in causa sua, prowadzą do nieważności postępowania toczącego się na skutek złożenia wniosku, z uwagi na skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami prawa; 2. art. 29 § 5 i § 9 pkt 1 i 2 uSN w zw. z art. 29 § 17 uSN poprzez odrzucenie Wniosku z uwagi na rzekomy brak spełniania przez Wniosek wymogów formalnych wskazanych w treści tych przepisów, podczas gdy Wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne, w tym zawiera okoliczności uzasadniające żądanie stwierdzenia braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. akt II CSKP 2355/22 przez SSN Macieja Kowalskiego, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu oraz możliwego wpływu na wynik postępowania, z uwzględnieniem okoliczności i charakteru sprawy o sygn. akt II CSKP 2355/22, wraz z dowodami na ich poparcie, a jedynie okoliczności te i podnoszona przez Wnioskodawcę argumentacja zostały ocenione przez SSN Agnieszkę Żywicką wydającą postanowienie jako niewystarczające lub niezasadne, doszło zatem do odrzucenia Wniosku pod III CBO 3/24 3 pozorem braku spełniania przez wniosek wymogów formalnych, jednak rzeczywistą przyczyną odrzucenia wniosku była negatywna ocena merytoryczna wniosku przez SSN Żywicką wydającą postanowienie; 3. art. 29 § 15 uSN poprzez dokonanie formalnego i merytorycznego rozpoznania wniosku w składzie jednoosobowym przez SSN Agnieszkę Żywicką, podczas gdy zgodnie z treścią naruszonego przepisu, Sąd Najwyższy rozpoznaje wniosek o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności w składzie pięciu sędziów losowanych spośród całego składu Sądu Najwyższego. Naruszenie powyższych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem SSN Agnieszka Żywicka, znajdująca się w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej co SSN Maciej Kowalski, tj. zachodzą nieprawidłowości co do jej powołania w skład sędziów Sądu Najwyższego, wydała - w warunkach nieważności postępowania - jednoosobowo Postanowienie o odrzuceniu Wniosku z przyczyn merytorycznych, a nie formalnych, co stanowi rażące naruszenie prawa polegające na obejściu ww. przepisów. Powołując się na te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu w składzie orzekającym zgodnym z art. 29 § 15 uSN, przy jednoczesnym wyłączeniu od jej orzekania wszystkich Sędziów Sądu Najwyższego powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym w oparciu o przepisy Ustawy o Zmianie KRS, których bezstronność może być kwestionowana z powodu powołania ich z naruszeniem prawa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odwołanie podlega odrzuceniu, a co za tym idzie, nie może być merytorycznie rozpoznane. Zgodnie z treścią art. 29 § 5 uSN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu III CBO 3/24 4 i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w art. 29 § 7 uSN, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Badanie takie następuje w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, co do którego wymogi formalne przewidziano w art. 29 § pkt 1 i 2 uSN. Niespełnienie przez wnioskodawcę tych wymogów skutkuje odrzuceniem wniosku bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, przy czym nie ulega wątpliwości, że do takiego odrzucenia może dojść zarówno w związku z kontrolą wniosku dokonaną po jego wniesieniu przez Prezesa Sądu Najwyższego, jak i przez sam Sąd Najwyższy. Należy podkreślić, że możliwość zaskarżenia odwołaniem postanowienia w przedmiocie wniosku o zbadanie przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności dotyczy wyłącznie decyzji merytorycznej, na co bez wątpliwości wskazuje treść art. 29 § 21 uSN, w którym mowa o postanowieniu wydanym na skutek rozpoznania wniosku. Postanowienie wydane na skutek rozpoznania wniosku, to z kolei postanowienie, którym wniosek został oddalony, lub na skutek którego doszło do wyłączenia sędziego (art. 29 § 17 i 18 uSN). Regulacje zawarte w art. 29 § 5-25 uSN nie przewidują jakiegokolwiek innego środka zaskarżenia, a także nie przewidują możliwości zaskarżenia innych decyzji, jakie mogą być wydane co do wniosku z art. 29 § 5 uSN, w szczególności postanowienia o jego odrzuceniu. Oznacza to, że jeżeli wniesiono jakikolwiek środek odwoławczy od zarządzenia lub postanowienia o odrzuceniu wniosku musi być on uznany za niedopuszczalny, co skutkuje jego odrzuceniem. Wynika to z treści art. 29 § 24 uSN w zw. z art. 397 § 11 i art. 395 § 1 k.p.c. Ubocznie należy zaznaczyć, iż sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rzutował na skład sądu zarówno w I, jak i w II instancji. Regulacje zawarte w art. 29 § 15 i 21 uSN określają skład Sądu Najwyższego do rozpoznania wniosku, a więc do podjęcia w jego przedmiocie decyzji merytorycznej, o wskazanej wyżej treści. Żaden przepis z art. 29 uSN nie reguluje natomiast kwestii składu Sądu Najwyższego, w jakim powinno zapaść postanowienie o odrzuceniu wniosku, czy też o odrzuceniu odwołania, a w myśl art. 29 § 24 uSN w sprawach III CBO 3/24 5 nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku oraz postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu obowiązujące w postępowaniu, którego wniosek dotyczy. Zważywszy na fakt, że sprawa, której wniosek dotyczy toczy się na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, skład sądu orzekającego na posiedzeniu w postępowaniu zażaleniowym wynika z art. 397 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [SOP] (r.g.)