III CNP 11/16

Sygn. akt III CNP 11/16 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Myszka w sprawie ze skargi L. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt. II Ca 1562/13, wydanego w sprawie z powództwa R. K. przeciwko L. W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 czerwca 2016 r. 1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, 2. zasądza od skarżącego L. W. na rzecz R. K. kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Krakowie, po rozpoznaniu, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie z dnia 27 marca 2013 r., sprawy z powództwa R. K. przeciwko L. W. o zapłatę, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r. zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 28 391,66 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 grudnia 2009 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu. 2 Sąd Okręgowy zaaprobował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, według których pozwany od 1992 r. do 28 lutego 2002 r., a następnie od dnia 8 lipca 2002 r. do dnia 2 sierpnia 2006 r. był prezesem zarządu K. sp. z o.o. w T.. W 1999 r. powód zakupił w tej spółce blachę wymienioną w rachunku z dnia 12 stycznia 1999 r., na którą spółka wystawiła gwarancję jakości. Zakupiona blacha okazała się wadliwa, w związku z czym w latach 2004 - 2005 toczyło się postępowanie reklamacyjne. Ze względu na to, że roszczenie o wymianę wadliwej blachy nie zostało w tym postępowaniu zaspokojone, powód w dniu 12 października 2007 r. wystąpił z pozwem do Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza, który wyrokiem z dnia 13 lutego 2008 r. nakazał spółce K., aby wymieniła wadliwą blachę położoną na dachu budynku powoda, objętą rachunkiem z dnia 12 stycznia 1999 r. Po bezskutecznym wezwaniu do wykonania tej czynności, Sąd Rejonowy w Wieliczce postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r. umocował powoda do wymiany wadliwej blachy na wolną od wad na koszt dłużnika i przyznał mu na ten cel kwotę 28 391,66 zł. Egzekucja prowadzona na podstawie tego tytułu przeciwko spółce K. została w dniu 30 czerwca 2011 r. umorzona przez komornika na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. Spółka K. była dystrybutorem produktów wytwarzanych przez M. w M., w tym blachy dachowej. W 2005 r. spółka ta osiągnęła wynik bilansowy na poziomie 119 680,43 zł, natomiast w 2006 r. odnotowała straty. Pod koniec maja 2006 r. M., która była w 98% udziałowcem spółki K., złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. W dniu 2 czerwca 2006 r. pozwany, działając jako prezes zarządu, złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki K., lecz wniosek ten został postanowieniem z dnia 7 lipca 2006 r. oddalony, ponieważ majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W dniu 8 lutego 2007 r. w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego poczyniono wpis o treści: „K. sp. z o.o. - w likwidacji”, wykreślono pozwanego jako prezesa zarządu i ujawniono likwidatora w osobie Z. Z.. Sąd Okręgowy dokonał odmiennej niż Sąd pierwszej instancji oceny prawnej. Podkreślił, że, zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h., na powodzie ciążył obowiązek wykazania istnienia wierzytelności i bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce oraz że powód wywiązał się z tego obowiązku. Z kolei pozwany, chcąc uwolnić się 3 od odpowiedzialności przewidzianej w powołanym przepisie, musi - zgodnie z art. 299 § 2 k.s.h. - wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. Pozwany nie wykazał natomiast żadnej z tych okoliczności. Złożony przez niego w dniu 2 czerwca 2006 r. wniosek o ogłoszenie upadłości był - wbrew odmiennej ocenie Sądu pierwszej instancji spóźniony, ponieważ już w dniu 7 lipca 2006 r, majątek spółki K. nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Uwzględnieniu powództwa nie sprzeciwia się również to, że powód skierował pozew przeciwko spółce K. w czasie, kiedy była ona już w stanie likwidacji i pozwany nie mógł działać w jej imieniu, zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2003 r., V CK 198/02, odpowiedzialność za zobowiązania osób trzecich ponoszą osoby pełniące funkcje członków zarządu w okresie istnienia zobowiązania, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. W dniu 18 stycznia 2016 r. pozwany L. W. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 stycznia 2014 r., zarzucając, że wyrok ten jest niezgodny z art. 299 § 1 i 2 k.s.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., ponieważ zobowiązanie spółki K. nie istniało w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, powstało bowiem dopiero z mocy wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. Przystępując do wstępnej oceny merytorycznej wniesionej skargi, trzeba mieć na względzie właściwe rozumienie pojęcia niezgodności z prawem, którym ustawodawca posłużył się w art. 4241 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, niezgodność z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. może wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa. Oznacza to, że przesłanką stwierdzenia na podstawie art. 4241 k.p.c. niezgodności prawomocnego wyroku z prawem jest jego wydanie w następstwie rażąco wadliwej wykładni bądź oczywiście niewłaściwego zastosowania prawa, którego rozumienie nie budzi żadnych wątpliwości 4 (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17, z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35 i z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174). Innymi słowy, niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Skarżący nie przytoczył argumentów przekonujących o tym, że zaskarżony wyrok został wydany w wyniku rażąco błędnej wykładni powołanego art. 299 k.s.h. w jego brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2016 r. Poza zakresem rozważań skarżącego pozostało utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w razie bezskuteczności egzekucji określonego zobowiązania odpowiedzialność na zasadzie art. 299 k.s.h. ponoszą osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia tego zobowiązania, a ściślej - jego podstawy. Objęcie odpowiedzialnością danego członka zarządu wszystkich zobowiązań spółki, których podstawa istnieje w czasie sprawowania przez niego funkcji, a więc także zobowiązań jeszcze wtedy niewymagalnych, jest uzasadnione tym, że ogłoszenie upadłości, o które członek zarządu powinien wystąpić w celu przeciwdziałania bezskuteczności egzekucji, spowodowałoby wymagalność także zobowiązań niemających dotychczas takiej cechy (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 143/07, OSNC 2009, nr 3, poz. 38 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2003 r., V CK 198/02, Wokanda 2004, nr 6, s. 7, z dnia 2 lutego 2007 r., IV CSK 370/06, OSNC-ZD 2008, nr A, poz. 18, z dnia 11 lutego 2010 r., I CSK 289/09, nie publ. i z dnia 17 czerwca 2011 r., II CSK 571/10, nie publ.). Poza tym skarżący błędnie utożsamia powstanie zobowiązania z wydaniem wyroku z dnia 13 lutego 2008 r., nakazującego wymianę wadliwej blachy i dlatego twierdzi, że ma ponosić odpowiedzialność za zobowiązanie, które nie istniało w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4249 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania wywołanego jej wniesieniem zgodnie z art. 98 i 99 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. oraz z § 2 pkt 5 i § 10 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 5 z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). jw