III CO 1191/25
Izba Cywilna2025-11-25
Skład orzekający: Roman Trzaskowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sądu lub inne zarzuty dotyczące przebiegu postępowania, niepoparte obiektywnymi przesłankami, uzasadniają przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, uznając, że samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sądu lub inne zarzuty dotyczące przebiegu postępowania, niepoparte obiektywnymi przesłankami, nie są wystarczające do zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. Instytucja ta dotyczy sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości w znaczeniu ustrojowym, a nie służy do dowolnego kształtowania składu sądu orzekającego.Stan faktyczny
Powód wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na swoje subiektywne przekonanie o braku bezstronności sądu oraz zarzuty dotyczące przebiegu postępowania, w tym usunięcia dowodów z akt. Sąd Okręgowy uznał, że złożenie takiego wniosku obliguje go do wystąpienia z wnioskiem o przekazanie sprawy do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.Pełny tekst orzeczenia
III CO 1191/25 POSTANOWIENIE 25 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Z.M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z 27 sierpnia 2025 r., I C 1321/23, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Toruniu, na podstawie art. 441 k.p.c., wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa Z. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o zapłatę. Sąd Okręgowy wskazał, że powód w dniu 25 sierpnia 2025 r. złożył wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi równorzędnemu - Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Zdaniem Sądu Okręgowego złożenie przez powoda powyższego wniosku obligowało sąd do wystąpienia z wnioskiem do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
III CO 1191/25 2 wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przytoczona regulacja dotyczy sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że samo subiektywne przekonanie strony, że postępowanie powinien prowadzić inny sąd niż właściwy zgodnie z ustawą, nie są wystarczające do zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. W szczególności zaś instytucja uregulowana w tym przepisie nie może służyć stronom do dowolnego ksztaltowania składu sądu orzekającego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, niepubl; z 25 czerwca 2025 r., III CO 439/25, niepubl.). W okolicznościach przedmiotowej sprawy subiektywne przekonanie powoda, że jego sprawa nie zostanie właściwie rozpatrzona w Sądzie Okręgowym w Toruniu, nie było w konsekwencji wystarczające do zastosowania przez Sąd Najwyższy art. 441 § 1 k.p.c. Formułowane przez powoda zarzuty co do braku bezstronności czy też braku niezawisłości sędziów powinny znajdować rozwiązanie na gruncie innych instytucji i jak wynika z akt sprawy takie rozwiązanie znajdują (k. 806 i 833). Natomiast zarzut usunięcia z akt sprawy dowodów postawiony przez powoda nie może być traktowany jako obiektywne uzasadnienie postulowanego przez niego wniosku, zważywszy, że stawiany był on w związku z pismem z 9 października 2023 r. oraz 7 kwietnia 2024 r., jak zaś wynika z akt sprawy pismo z 9 października 2023 r. wraz załącznikami znajduje się w aktach (k. 570 - 596), zaś pismo z 7 kwietnia 2024 r. wraz załącznikami i odpisem zostało zwrócone zarządzeniem z 14 marca 2024 r. (k. 624) pełnomocnikowi z urzędu powoda (k. 629). Argumentacja powoda, do której odwołał się Sąd Okręgowy w swym wystąpieniu, nie uzasadnia w konsekwencji wniosku, że w sprawie zachodzi realne i rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
III CO 1191/25 3 Z tych względów orzeczono, jak w sentencji. [a.ł] (K.L.)
Powiązane orzeczenia
- I NO 6/21 2021-02-25Czy względy celowości, w szczególności obawa o społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. w sytuacji, gdy wątpliwości…
- II CO 172/20 2020-11-30Czy w sytuacji, gdy sąd występuje o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na zarzuty strony powodowej dotyczące bezprawnego pozbawienia jej praw do spadku i bezprawnego działania sędziów, istnieją podsta…
- III CO 662/25 2025-06-13Czy subiektywne przekonanie uczestnika postępowania o nieobiektywności wszystkich sędziów danego sądu, oparte na zastrzeżeniach ETPCz do wcześniejszych orzeczeń tego sądu w sprawach z udziałem tego uczestnika, uzasadnia…
- III CO 1038/23 2023-12-20Czy w sytuacji, gdy strony postępowania są sędziami lub komornikami, a odbiorze społecznym może to wywoływać podejrzenie o brak bezstronności sądu, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na p…
- III CO 1135/25 2025-11-26Czy względy na dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, uzasadniają przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., gdy wn…
Powołane przepisy
art. 441 KPCart. 441 § 1 KCart. 441 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy