III CO 12/03

Izba Cywilna2012-05-10

Skład orzekający: Jacek Gudowski, Maria Grzelka, Marek Sychowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok karny skazujący obdarowanego za popełnienie przestępstwa przeciwko czci darczyńcy, który uprawomocnił się po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie cywilnej o nakazanie złożenia oświadczenia woli, może stanowić podstawę wznowienia postępowania cywilnego na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.?
Ratio decidendi
Wyrok karny skazujący obdarowanego za popełnienie przestępstwa przeciwko czci darczyńcy, który uprawomocnił się po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie cywilnej, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania cywilnego na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. Środek dowodowy lub okoliczność faktyczna, która powstała lub zaistniała po uprawomocnieniu się orzeczenia, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania. Ponadto, fakt toczenia się postępowania karnego i możliwość skazania obdarowanego były znane i ocenione przez sądy w postępowaniu cywilnym.
Stan faktyczny
Powód M. S. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego, którym oddalono jego powództwo o nakazanie złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu udziału we współwłasności nieruchomości. Jako podstawę wznowienia powód wskazał wyrok karny skazujący obdarowanego za popełnienie przestępstwa przeciwko czci powoda, który uprawomocnił się po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie cywilnej. Sąd Najwyższy uznał, że wyrok karny nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani dowodu w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił skargę powoda M. S. o wznowienie postępowania i zasądził od niego na rzecz E. K. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CO 12/03 POSTANOWIENIE Dnia 21 sierpnia 2003 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) SSN Marek Sychowicz w sprawie z powództwa L. D. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w K. o wykonanie umowy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 sierpnia 2003 r., na skutek skargi powoda o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt III CKN 563/00 odrzuca skargę. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 21 listopada 2001 r. Sąd Najwyższy odrzucił jako niedopuszczalną kasację powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 29 października 1998 r. II Ca …/98 w sprawie przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „D.” w K. o wykonanie umowy uznając, że wartością przedmiotu zaskarżenia w kasacji była kwota 2 400,- złotych wymieniona w pozwie a nie, wskazana w trybie uzupełnienia braków formalnych kasacji, kwota 12 133,34 złotych. Prawną podstawą orzekania o niedopuszczalności kasacji był art. 393 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. (Dz. U. Nr 48, poz. 554), zgodnie z którym kasacja nie przysługuje w sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięć tysięcy złotych. Powyższy przepis znajdował zastosowanie w myśl reguł przewidzianych w art. 5 ust. 2 i art. 6 ustawy zmieniającej z dnia 24 maja 2000 r., ponieważ wyrok zaskarżony kasacją wydany został przed dniem 1 lipca 2000 r. W dniu 24 lipca 2003 r. powód wystąpił do Sądu Najwyższego ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 2003 r. SK 15/03 (Dz. U. Nr 109, poz. 1035), mocą którego orzeczono, o niezgodności z Konstytucją art. 4011 § 1 k.p.c. w zakresie, w którym przepis ten dotyczy wyroków uprawomocniających się z mocą wsteczną po upływie terminu z § 2 na skutek odmowy przyjęcia lub odrzucenia kasacji. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 4011 k.p.c. zw. związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy uznał, że skarga powoda o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna. Niezależnie od budzącej wątpliwości kwestii powszechnego obowiązywania tzw. interpretacyjnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, o niedopuszczalności skargi przesądzała okoliczność, że postępowanie, którego skarga dotyczy zostało zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego, a nie wyrokiem. Tymczasem, 3 zgodnie z art. 399 k.p.c., mającym zastosowanie na podstawie odesłania przewidzianego w art. 190 ust. 4 Konstytucji, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Dotyczy to również podstawy wznowienia wprowadzonej w art. 4011 § 1 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy odrzucił skargę (art. 410 § 1 k.p.c.). Na marginesie można zauważyć, że skarga powoda nie była oparta na podstawie wznowienia, o której mowa w art. 4011 § 1 k.p.c., co również stwarzało podstawę do odrzucenia skargi. Sąd Najwyższy odrzucając kasację stosował przepisy o niedopuszczalności kasacji z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenie obowiązujące do dnia 1 lipca 2000 r. Przepisy te (art. 393 pkt 1 k.p.c.) znajdowały zastosowanie po dacie 1 lipca 2000 r. odnośnie do kasacji od orzeczeń wydanych przed tą datą. W wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. w sprawie SK 5/03 Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niezgodności z Konstytucją przepisów art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. w związku z czym wyrok ten nie nadawał się do subsumowania go pod hipotezę art. 4011 § 1 k.p.c. ze skutkiem w postaci uznania, że skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W innym wyroku z tej samej daty w sprawie SK 12/03 – (Dz. U. Nr 109, poz. 1036) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją artykułu 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. ale tylko w zakresie w jakim przepis nie przewiduje regulacji przejściowej dotyczącej przyjęcia do rozpoznania kasacji złożonych przed 1 lipca 2000 r. W niniejszej sprawie instytucja przyjęcia (a ściślej – odmowy przyjęcia) kasacji do rozpoznania nie była podstawą rozstrzygnięcia w postanowieniu Sądu Najwyższego. db

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 393 pkt 1 KPCart. 5 ust. 2art. 6art. 4011 § 1 KPCart. 4011 KPCart. 190 ust. 4art. 399 KPCart. 410 § 1 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy