III CO 33/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska (sprawozdawca); Sędziowie: B. Łubkowski, S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Franciszka P. przeciwko Wincentemu C. i Jerzemu S. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy wszczęcie postępowania i uzyskanie przez właściciela postanowienia o przywróceniu posiadania w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) stanowi czynność »przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczenia« (art. 111 pkt 2 p.o.p.c.) przerywającą bieg zasiedzenia, jeśli posiadacz (osoba fizyczna) nieruchomości nie był uczestnikiem tego postępowania, a właściciel nie objął nieruchomości w posiadanie?"udzielił następującej odpowiedzi:"Uzyskanie przez właściciela nieruchomości postanowienia o przywróceniu posiadania w trybie ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97) nie przerywa biegu zasiedzenia na rzecz posiadacza nieruchomości, jeżeli nie został on wezwany do udziału w postępowaniu o przywrócenie posiadania, a postanowienie o przywróceniu posiadania nie zostało wykonane". 1 Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca od 1932 r. jest w posiadaniu działki gruntu i na tej podstawie wystąpił o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie.Przeciwnik wniosku bronił się m. in. zarzutem, że jego prawonadawca, właściciel nieruchomości, wystąpił w 1945 r. o przywrócenie posiadania w trybie ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97), przez co przerwał ewentualny bieg zasiedzenia.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 13 września 1962 r. wniosek uwzględnił. Sąd uznał, że nie nastąpiło przerwanie terminu biegu zasiedzenia ma skutek uzyskania przez właściciela nieruchomości postanowienia b. Sądu Grodzkiego o przywróceniu posiadania, albowiem właściciel nie został nigdy wprowadzony w posiadanie, wnioskodawca zaś nie powziął wiadomości o powyższym postępowaniu, a zatem był w dalszym ciągu w posiadaniu spornej działki w dobrej wierze.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę na skutek rewizji przeciwnika wniosku, przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienie prawne przytoczone na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozstrzygając powyższe zagadnienie, kierował się następującymi przesłankami:Zgodnie z art. 53 pr. rzecz. do biegu terminów zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o przedawnieniu roszczeń. Do przerwania więc biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio art. 111 p.o.p.c., wedle którego bieg przedawnienia przerywa się m. in. przez każdą czynność powziętą w celu dochodzenia roszczenia przed sądem (lub przed inną powołaną do tego władzą albo przed sądem polubownym).Jakkolwiek art. 111 p.o.p.c. nie zawiera bliższego określenia przesłanek, jakim powinna odpowiadać dana czynność, aby mogła skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia lub zasiedzenia, to jednak z istoty tej instytucji wynika, że czynność ta może przerwać bieg terminu nie "w ogóle", lecz tylko w stosunku do konkretnej osoby, przeciwko której była skierowana. Do przerwania biegu przedawnienia nie wystarczy stwierdzenie, że wierzyciel wniósł pozew o zasądzenie roszczenia, niezbędne jest bowiem ustalenie, przeciwko komu pozew był skierowany; wniesienie pozwu przeciwko jednemu dłużnikowi solidarnemu nie przerywa przedawnienia w stosunku do pozostałych dłużników. Przerwanie przedawnienia ma przeto charakter osobowy, a nie przedmiotowy. Do przerwania biegu terminu nie wystarczy identyczność wierzytelności, lecz niezbędna jest identyczność osób, na rzecz których i przeciwko którym dana czynność, obiektywnie zdolna do przerwania przedawnienia, została dokonana.Te same przesłanki odnoszą się do przerwania biegu zasiedzenia. Okoliczność, że właściciel nieruchomości podjął przed sądem czynność mającą na celu dochodzenie praw do nieruchomości, ma znaczenie z punktu widzenia stosunków łączących go z osobą, przeciwko której czynność sądowa została skierowana. Jest ona natomiast pozbawiona znaczenia prawnego wobec wszelkich innych osób nie objętych czynnością przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczenia.W sprawie niniejszej - jak to wynika z akt sprawy b. Sądu Grodzkiego w Chojnicach 4 Co 235/45 - wniosek właściciela nieruchomości o przywróceniu posiadania, złożony w trybie przepisów ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97), skierowany był wyłącznie przeciwko Tymczasowemu Zarządowi Państwowemu. Posiadacz nieruchomości, obecny wnioskodawca, nie był wezwany do udziału w sprawie (choć art. 24 § 2 ustawy przewidywał udział w postępowaniu posiadacza mienia). Pozostał on więc poza postępowaniem o przywrócenie posiadania spornej działki i jest w stosunku do niego osobą obcą, wyniki zatem z tego postępowania pozostają bez wpływu na ewentualny bieg zasiedzenia na jego korzyść.W sprawie jest ponadto niesporne, że postanowienie b. Sądu Grodzkiego z dnia 6.VIII.1945 r. nie zostało nigdy wykonane i właściciel nieruchomości nie został wprowadzony w jej posiadanie. Odpada więc potrzeba rozważenia, jakie znaczenie dla biegu zasiedzenia miałby fakt ewentualnego wykonania postanowienia o przywróceniu posiadania majątku opuszczonego, jeżeli posiadacz, na którego korzyść biegło zasiedzenie, z powrotem odzyskał posiadanie.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.1 Należy zaznaczyć, że Sąd Najwyższy sformułowaniem swej odpowiedzi objął ustawę z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97), ponieważ przywrócenie posiadania spornej nieruchomości nastąpiło pod rządem tej ustawy (vide: postanowienie b. Sądu Grodzkiego w Cbojnicach 4 CO 235/45).