III CO 455/24

III CO 455/24 POSTANOWIENIE 14 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K. L. i W. L. przeciwko Bank S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r., I C 2057/22, o oznaczenie sądu, odmawia oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. UZASADNIENIE W toku procesu Sąd Okręgowy w Toruniu dowiedział się, że powodowie wskazali w pozwie swoje nieaktualne miejsca zamieszkania w Polsce, gdyż już w chwili wniesienia pozwu mieszkali za granicą. Dlatego SO w Toruniu wystąpił o oznaczenie sądu, przed który powodowie powinni wytoczyć powództwo. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Art. 45 k.p.c. nie stanowi przepisu szczególnego wobec art. 200 § 12 k.p.c. Przepisy te regulują różne kwestie. Jeżeli właściwość sądu może zostać ustalona umową, art. 200 § 12 k.p.c. ogranicza możliwość badania przez sąd z urzędu swojej właściwości do czasu III CO 455/24 2 doręczenia pozwu. Przepis oparty jest na założeniu, że skoro wolą powoda było wniesienie pozwu do tego sądu, a pozwany nie podniósł zarzutu niewłaściwości, to takie stanowisko stron zastępuje wyraźną umowę stron co do właściwości. Natomiast art. 45 k.p.c. stosuje się w następnym etapie, gdy sąd na podstawie art. 200 § 11 i 12 k.p.c. już stwierdził swoją niewłaściwość, lecz nie może przekazać sprawy, zgodnie z art. 200 § 14 k.p.c., sądowi właściwemu, gdyż przepisy o właściwości nie przewidują sądu właściwego w danej sprawie, co ma miejsce m. in. w przypadku sprawy o roszczenie z czynności bankowej wniesionej przez kredytobiorcę zamieszkałego za granicą. Dopiero wówczas, po stwierdzeniu swojej niewłaściwości zgodnie z art. 200 § 12 k.p.c., sąd może wystąpić do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego. Pozwany bank nie podniósł zarzutu niewłaściwości SO w Toruniu. Zatem Sąd ten po doręczeniu odpisu pozwu już nie mógł stwierdzić swojej niewłaściwości, a tym samym wystąpić o oznaczenie sądu właściwego. [SOP] [ms]