III CO 561/23

III CO 561/23 POSTANOWIENIE 20 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Widło na posiedzeniu niejawnym 20 grudnia 2023 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.S. przeciwko P.M. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., I C 585/23, o oznaczenie sądu właściwego, odmawia oznaczenia sądu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w trybie art. 45 k.p.c. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy z powództwa A.S. przeciwko P.M. o zapłatę 180 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 45 § 1 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2 tego przepisu). W oparciu o art. 45 k.p.c. możliwe jest zatem wystąpienie przez sąd, do którego wpłynął pozew, o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, nie zaś wnioskowanie o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Hipotezą tego przepisu objęte natomiast zostały wyłącznie takie przypadki, w których nie da się ustalić III CO 561/23 2 właściwości miejscowej sądu na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Z akt sprawy wynika, że sprawa z powództwa A.S. przeciwko P.M. o zapłatę kwoty 100 zł tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych i 80 zł tytułem odszkodowania została wniesiona do Sądu Okręgowego w Sieradzu, który postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. na podstawie art. 481 k.p.c. zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w Łodzi o wyznaczenie innego Sądu do rozpoznania sprawy z uwagi na to, że pozwany jest Prezesem tego Sądu. Następnie Sąd przełożony (Sąd Apelacyjny w Łodzi) - postanowieniem z 5 lutego 2023 r. - na podstawie art. 481 k.p.c. do rozpoznania sprawy z powództwa A.S. przeciwko P.M. o naruszenie dóbr osobistych wyznaczył Sąd Okręgowy w Kaliszu. Postanowienie to stanowi źródło powstania właściwości miejscowej dla Sądu Okręgowego w Kaliszu i jest dla tego Sądu wiążące. Podstawą wystąpienia Sądu Okręgowego w Kaliszu do Sądu Najwyższego o określenie właściwego sądu w trybie art. 45 k.p.c. było natomiast - jak wynika z uzasadnienia postanowienia z 26 kwietnia 2023 r. - przeświadczenie tego Sądu o konieczności rozpoznania sprawy w pierwszej instancji przez sąd rejonowy ze względu na wartość przedmiotu sporu dochodzonego roszczenia i jego wyłącznie majątkowy charakter (roszczenie o zapłatę poniżej 75 tys. zł). Sąd występujący kwestionuje zatem nie właściwość miejscową, tą ustalono postanowieniem z 5 lutego 2023 r., lecz właściwość rzeczową sądu ze względu na wartość przedmiotu sporu, co nie może być jednak korygowane w trybie wskazanej w postanowieniu podstawy prawnej wobec jednoznacznej treści powołanego przepisu. Mowa w nim jedynie o właściwości miejscowej, nie zaś właściwości rzeczowej sądu, zatem nieuprawnione jest rozciąganie stosowania dyspozycji tego przepisu na zakres kompetencji sądu danego rzędu do rozpoznawania spraw cywilnych w pierwszej instancji. Także sama formuła wystąpienia w trybie art. 45 k.p.c. jest wadliwa, gdyż nie odpowiada normie tego przepisu. Wystąpienie o oznaczenie sądu właściwego nie może być zatem uwzględnione. Ubocznie należy zauważyć, że nawet rozpoznanie sprawy przez sąd III CO 561/23 3 okręgowy pierwszej instancji nie prowadzi do nieważności postępowania. Sąd Apelacyjny wyznaczył zarówno sąd właściwy w zakresie właściwości miejscowej, jak i rzeczowej sprawy. Mając na uwadze powyższe brak jest więc podstaw do oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. Z tego też względu Sąd Najwyższy omówił oznaczenia sądu, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. (A.G.) [ał]