III CO 63/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, Pomorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Zofii K. z udziałem Józefa W. i Kazimierza W. o dział spadku gospodarstwa rolnego, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 26 września 1964 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy wydzierżawienie przez jednego ze spadkobierców przed dniem 5 lipca 1963 r. innemu współspadkobiercy idealnego swego udziału w gospodarstwie rolnym ze spadku otwartego przed tą datą, bez wydzielenia na gruncie tegoż udziału, jest równoznaczne z objęciem tego udziału w posiadanie w rozumieniu art. LVI § 1 przep. wprow. k.c."?postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Wydzierżawienie przez jednego ze spadkobierców przed dniem 5 lipca 1963 r. innemu współspadkobiercy idealnego swego udziału w gospodarstwie rolnym należącym do spadku otwartego przed tą datą, bez wydzielenia na gruncie tegoż udziału, nie wystarcza do zachowania prawa dziedziczenia przez spadkobiercę, który udział swój wydzierżawił (art. LVI § 1 przep. wpr. k. c.). Uzasadnienie faktyczneOkreślony w art. LVI § 1 przep. wpr. k.c. warunek zachowania prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego należącego do spadku otwartego przed dniem 5 lipca 1963 r. wymaga objęcia w posiadanie całego gospodarstwa lub jego części w drodze faktycznego (nieformalnego) działu spadku. Zarówno sformułowanie tego przepisu, jak i jego założenie ma na myśli - mówiąc o części gospodarstwa - część fizycznie wydzieloną, a nie udział idealny (ułamkowy) w spadkowym gospodarstwie rolnym, czyli stosunek, w jakim spadkobierca odziedziczył spadek otwarty przed dniem 5 lipca 1963 r.Jeżeli jeden ze spadkobierców spadku otwartego przed dniem 5 lipca 1963 r. i obejmującego gospodarstwo rolne na mocy porozumienia z drugim współspadkobiercą, zawartego przed 5.VII.1963 r., czerpie pożytki również z udziału tego współspadkobiercy w zamian za umówiony czynsz, ale nie dokonano faktycznego (nieformalnego) działu spadku, to tego rodzaju umowa (dzierżawa) nie spełnia dyspozycji z art. LVI § 1 przep. wpr. k.c. Spadkobierca, który oddał swój udział współspadkobiercy w dzierżawę, jak również współspadkobierca, który objął udział drugiego w dzierżawę, nie mogą powołać się na tej tylko podstawie na zachowanie prawa dziedziczenia z mocy art. LVI § 1. Zachowanie to jednak może wynikać z innych okoliczności przewidzianych w art. LVI § 2 przep. wpr. k.c.Oddanie udziału w spadkowym gospodarstwie rolnym w dzierżawę nie uchyla wspólności spadkowej i nie jest faktycznym (nieformalnym) działem spadku w rozumieniu powołanego wyżej przepisu.Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił udzielić odpowiedzi przytoczonej w sentencji.