III CRN 115/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Żyznowski.Sędziowie SN: A. Gola (spraw.), K. Olejniczak.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 1983 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z udziałem M. i K. małż. Z., C. i M. małż. Z. oraz B. i J. małż. Z. o uregulowanie własności nieruchomości rolnych na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, (...), od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach z siedzibą w Mińsku Mazowieckim z dnia 24 września 1982 r., sygn. akt (...):postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w części odrzucającej odwołania od aktów własności ziemi: C. i M. małż. Z., M. i K. małż. Z. oraz S. i H. małż. Z.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 24 września 1982 r. Sąd Wojewódzki odrzucił (pkt 2) odwołania od aktów własności ziemi: C. i M. Z., M. i K. Z. oraz S. i H. Z., jako spóźnione. Sąd Wojewódzki ustalił, że akty własności ziemi - według treści zwrotnych poświadczeń odbioru - zostały im doręczone w dniu 6 maja 1982 r., a odwołania zostały przez nich złożone w dniu 21 maja 1982 r., a więc po upływie przepisanego terminu.Powyższe postanowienie M. i K. Z. zaskarżyli zażaleniem, które Sąd Wojewódzki odrzucił postanowieniem z dnia 27 października 1982 r. jako niedopuszczalne.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 316 § 1, art. 375 k.p.c. w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnosił o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 września 1982 r. w części odrzucającej odwołania C. i M. Z., M. i K. Z. oraz S. i H. Z. i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do роnownego rozpoznania. Według skarżącego Sąd Wojewódzki odrzucił odwołania bez należytego wyjaśnienia, czy zostały one wniesione w przepisanym terminie. Do rewizji nadzwyczajnej dołączono dowód nadania jednego z odwołań z odciskiem datownika Urzędu Pocztowego w Ł. - 20.5.82, co pozwalało przyjąć, iż odwołanie to - a prawdopodobnie także pozostałe - nadane zostało przed upływem terminu do wniesienia odwołania od aktu własności ziemi.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 8 § 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw polnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81) do postępowania przed przekazaniem odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego właściwemu sądowi, do terminu jego wniesienia, podstawy oraz formy stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.Przekazanie odwołania na podstawie art. 8 § 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81) sądowi wojewódzkiemu nie zwalnia tego sądu od obowiązku badania prawidłowości przekazania w zakresie zachowania terminu odwołania, jego formy i podstaw; w razie dostrzeżenia uchybień lub wątpliwości, np. co do zachowania terminu do wniesienia odwołania, przewodniczący kieruje odwołanie na posiedzenie niejawne celem wydania postanowienia o zwrocie sprawy organowi administracyjnemu dla ich usunięcia, bądź orzeczenia przez tenże organ o skutkach uchybienia terminu.Stosownie do regulacji przyjętej w art. 3 § 2 powołanej wyżej ustawy znajdzie również zastosowanie art. 57 § 5 k.p.a. stanowiący, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskim urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym. Dowodem w tym względzie jest odcisk datownika urzędu pocztowego na przesyłce.W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi Wojewódzkiemu wraz z odwołaniem, brak jest wprawdzie kopert, w których mogły być przesłane odwołania, lecz nie zawierają one także innych kopert, chociaż wiele pism tam się znajdujących wskazuje, że mogły one nadejść drogą pocztową.W sytuacji kiedy organ administracyjny przyjął odwołania i bez stwierdzenia zachowania terminu do wniesienia odwołania, przekazał je sądowi, można jedynie przypuszczać, że organ ten bądź uznał zachowanie terminu za niewątpliwe, bądź też stanął na stanowisku, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania należy do sądu, a w konsekwencji, że ten winien orzec o skutkach tego uchybienia. Bez względu na prawidłowość tego ostatniego stanowiska i jego zgodność ze wskazaną już wyżej regulacją z art. 8 § 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., nie mógł Sąd Wojewódzki odrzucić odwołań bez wyjaśnienia tak istotnej okoliczności, jak zachowanie terminu do wniesienia środka odwoławczego, skoro od tego zależała możliwość rozpoznania odwołania i obrona praw uczestników postępowania.Zarówno z dołączonego do rewizji nadzwyczajnej dowodu nadania przesyłki poleconej z dnia 20 maja 1982 r., jak i dwu dalszych dowodów nadania w tej samej daty, posiadających kolejne numeracje (…), (…), (…), można było wnosić, że odwołania, które Sąd Wojewódzki odrzucił, zostały wniesione w terminie.Pozbawienie uczestników postępowania w taki sposób możności obrony ich praw narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a to przemawiało za uwzględnieniem rewizji nadzwyczajnej mimo upływu terminu z art. 421 § 2 k.p.c.