III CRN 135/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Gola. Sędziowie: W. Maruczyński, K. Piasecki (sprawozdawca)SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława G. przeciwko Międzyzakładowej Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 5.VI.1974 r.uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i zmienia wyrok Sądu Powiatowego w Włodzisławiu Śl. z dnia 5.III.1974 r. w części oddalającej powództwo w stosunku do Międzyzakładowej Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. oraz zasądzającej na rzecz tej Spółdzielni od powoda koszty procesu i zasądził od tejże Spółdzielni na rzecz powoda Mieczysława G. kwotę 12.600 zł z 8% od dnia 11.II.1974 r. i kwotę 1.558 zł tytułem kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym przeciwko Międzyzakładowej Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. powód, Mieczysław G., żądał zasądzenia kwoty 12.600 zł z 5% od dnia 15.I.1971 r. z tytułu zwrotu wkładu.Sąd Powiatowy w Włodzisławiu Śl. wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych przy Kopalni "J".Wyrokiem z dnia 15.III.1974 r. wspomniany Sąd Powiatowy oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanych koszty procesu. U podstaw tego rozstrzygnięcia leżą następujące ustalenia. Powód otrzymał w listopadzie 1965 r. pomoc bezzwrotną w wysokości 2/3 wkładu mieszkaniowego w kwocie 14.800 zł. W przedsiębiorstwie powód przepracował przeszło pięć lat. Od stycznia 1972 r. przestał być członkiem pozwanej Spółdzielni. Zdaniem Sądu Powiatowego, zgodnie z treścią uchwały nr 124 Rady Ministrów z dnia 22 maja 1965 r. (M.P. Nr 27, poz. 135) w razie wystąpienia ze Spółdzielni pomoc bezzwrotna podlega zwrotowi na rzecz zakładu pracy, który jej udzielił. W sprawie niniejszej nie ma zastosowania uchwała nr 41 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1972 r. (M.P. Nr 10, poz. 72).Wyrok powyższy uznał za zasadny i słuszny Sąd Wojewódzki, oddalając rewizję powoda wyrokiem z dnia 5.VI.1974 r. Sąd Wojewódzki podkreślił, że żądanie powoda jest ponadto sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Minister Sprawiedliwości wnosi w rewizji nadzwyczajnej o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i zmianę wyroku Sądu Powiatowego z dnia 15.III.1974 r. w części oddalającej powództwo w stosunku do Międzyzakładowej Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. oraz zasądzającej na rzecz tej Spółdzielni od powoda koszty procesu i zasądzenia od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda kwoty 12.600 zł z 8% od dnia doręczenia odpisu pozwu oraz kosztów procesu.Podstawy rewizji nadzwyczajnej stanowią zarzut rażącego naruszenia przepisów § 10 ust. 3 uchwały nr 41 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1972 r. w sprawie zakładowych funduszów mieszkaniowych (M.P. Nr 10, poz. 72), § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu mieszkaniowego (Dz. U. Nr 43, poz. 261), art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 wraz ze zmianami), art. 5 k.c., 390 § 1 k.p.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki uznał, że nietrafny jest zarzut rewizji naruszenia § 10 pkt 3 uchwały nr 41 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1972 r. (M.P. Nr 10, poz. 72), albowiem przepisy te obowiązują od chwili ogłoszenia uchwały. Słusznie jednak w rewizji nadzwyczajnej zwalcza się to stanowisko wywodząc, że zgodnie z treścią § 10 ust. 3 zdanie drugie powołanej uchwały nr 41 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1972 r. określona w tym postanowieniu zasada rozliczeń pożyczkobiorcy z zakładem pracy ma zastosowanie również do umorzonych pożyczek, udzielonych z zakładowego funduszu mieszkaniowego przed dniem wejścia w życie uchwały i nie zwróconych zakładowi pracy. Zasada ta, wyrażona w zdaniu pierwszym tego postanowienia, polega na tym, że z dniem zamieszkania w lokalu spółdzielczym zakład pracy nie może dochodzić od pożyczkobiorcy, będącego członkiem spółdzielni, umorzonej części pożyczki z zakładowego funduszu mieszkaniowego. Została ona powtórzona w postanowieniu § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu mieszkaniowego (Dz. U. Nr 43, poz. 261) wydanego na podstawie art. 1 ust. 4 i art. 20 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkalnego (Dz. U. Nr 27, poz. 150), które uchyliło uchwałę nr 41 Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1972 r.Wobec spełnienia przez powoda warunków umowy, na skutek przepracowania u pożyczkobiorcy przez okres lat pięciu, pożyczka została umorzona. Odmowa zatem wypłaty powodowi wkładu członkowskiego w wysokości określonej po potrąceniu kosztów amortyzacji stanowi niewykonanie zobowiązania wynikającego z art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach. Wkład ten bowiem według zasad rozliczeń obowiązujących w dacie, w której pozwana Spółdzielnia obowiązana była zwrócić go b. członkowi, składał się ze środków należących do powoda.Za nieuzasadniony należy również uznać pogląd Sądu Wojewódzkiego, że wypłacenie powodowi dochodzonej pozwem kwoty sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. Powód z udzielonej mu pożyczki skorzystał w sposób zgodny z przeznaczeniem, dotrzymał warunków umowy. Okoliczność zaś, że w późniejszym okresie - już po umorzeniu pożyczki - wystąpił ze Spółdzielni i opuścił mieszkanie nie może być oceniane negatywnie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.Zarzucane słusznie w rewizji nadzwyczajnej rażące naruszenie wskazanych na wstępie przepisów prawa stanowi jednocześnie naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wyrażającego się w postulacie ochrony słusznych roszczeń w sferze stosunków prawnych o istotnym znaczeniu społecznym. W tym stanie rzeczy należało orzec w taki sposób, w jaki powinien orzec najpierw Sąd Powiatowy, a następnie Sąd Wojewódzki jako sąd rewizyjny. Tym się tłumaczy treść sentencji niniejszego wyroku.Wymaga jednocześnie wyjaśnienia, że jak to trafnie podnosi się w rewizji nadzwyczajnej, stroną biernie legitymowaną w niniejszym procesie jest Spółdzielnia, a nie wezwanie do udziału w sprawie w charakterze współpozwanego na podstawie art. 194 k.p.c. Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w J., które przejęło zobowiązania Przedsiębiorstwa Budownictwa Węglowego w R. i względem której to strony pozwanej powództwo zostało prawomocnie oddalone. Bez wpływu na kwestię legitymacji biernej musi pozostać ewentualność zwrotu przez pozwaną Spółdzielnię pożyczki na rachunek funduszu mieszkaniowego.