III CRN 152/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: K. Kołakowski (sprawozdawca), K. Olejniczak.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Stejn, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Urzędu Miejskiego w G.W. z udziałem Czesława K. o wykreślenie wieczystego użytkowania w księdze wieczystej Kw (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 1984 r.:postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i oddalił rewizję Czesława K.Uzasadnienie faktyczneUchylając w uwzględnieniu rewizji uczestnika postępowania wpis wykreślenia ustanowionego na jego rzecz wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w G. i oddalając wniosek Skarbu Państwa o wykreślenie w księdze wieczystej tego prawa, Sąd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim wyraził pogląd, że samo uchylenie decyzji administracyjnej o ustanowieniu wieczystego użytkowania nie wywiera bezpośrednio żadnego wpływu na stosunki cywilnoprawne między uczestnikami, a zatem wykreślenie tego prawa może dopiero nastąpić na podstawie orzeczenia sądowego ustalającego nieważność umowy między stronami (art. 58 § 1 i 2 k.c.).Trafność tego poglądu i opartego na nim rozstrzygnięcia zakwestionował w rewizji nadzwyczajnej wniesionej z urzędu Prokurator Generalny PRL, zarzucając postanowieniu Sądu Wojewódzkiego rażące naruszenie art. 240 k.c. w związku z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 387 k.p.c. W uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że z przepisów tych wynika uprawnienie organu administracji do jednostronnego rozwiązania umowy i zarządzenia odebrania terenu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z niego w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, a w szczególności nie wzniósł budynku. Wydana więc w tej kwestii decyzja administracyjna stanowi podstawę do dokonania zmian wpisu w księdze wieczystej, orzeczenie sądu zaś jest nie tylko zbędne, ale i niedopuszczalne, gdyż wyłączona jest w tych sprawach droga sądowa. W konkluzji rewizji nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie rewizji uczestnika postępowania.Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.Lakonicznie wypowiadając się o cywilnoprawnych skutkach uchylenia decyzji administracyjnej o ustanowieniu wieczystego użytkowania i uznając, że zostały one wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, że ostateczna decyzja, na podstawie której dokonano wpisu zaskarżonego przez uczestnika postępowania, nie uchyla decyzji, która była podstawą zawarcia umowy wieczystego użytkowania. Nie chodziło zatem w sprawie o - istotnie wyjaśniony w powołanych przez Sąd Wojewódzki orzeczenia - problem.Z treści decyzji z dnia 3 lutego 1984 r., jak również powołanych w niej przepisów, wynikało niewątpliwie, że jej przedmiotem jest rozwiązanie umowy notarialnej zawartej w dniu 23 marca 1977 r. z uczestnikiem postępowania o oddanie w wieczyste użytkowanie działki budowlanej wobec niedotrzymania przez niego warunków, a mianowicie nierozpoczęcia budowy budynku mieszkalnego. Wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego, taka ostateczna decyzja o rozwiązaniu przed terminem umowy wieczystego użytkowania (art. 240 k.c. i art. 21 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - jedn. tekst: Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm. oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach - Dz. U. Nr 27, poz. 192) powoduje wygaśnięcie wieczystego użytkowania i stanowi podstawę wpisu wykreślenia tego prawa w księdze wieczystej. Zarówno bowiem w obowiązującym - w dacie wyrokowania - stanie prawnym, jak i w świetle uregulowania zawartego w art. 30 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 1985 r. możliwość rozwiązania umowy o oddanie terenu państwowego w wieczyste użytkowanie przed upływem określonego w niej terminu jest samodzielną podstawą wygaśnięcia tego prawa, nie związaną z rozważaniem przesłanek uprzednio zawartej umowy.Zaskarżone zatem rewizją nadzwyczajną postanowienie Sądu Wojewódzkiego zapadło z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i art. 381 § 1 oraz art. 390 k.p.c., co uzasadniało uwzględnienie zawartego w tej rewizji wniosku na podstawie art. 422 § 1 k.p.c.