III CRN 218/75

PostanowienieIzba Cywilna1975-08-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest dziedziczenie testamentowe częściowe, gdy spadkodawca przeznaczył poszczególne przedmioty (grunt, budynki) dwóm różnym osobom, a te przedmioty nie wyczerpują całego spadku?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że dziedziczenie testamentowe częściowe, polegające na przeznaczeniu poszczególnych przedmiotów spadku różnym osobom, jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy te przedmioty wyczerpują spadek lub prawie cały spadek. W sytuacji, gdy przedmioty te nie wyczerpują spadku, a co do pozostałej części ma nastąpić dziedziczenie ustawowe, takie częściowe dziedziczenie testamentowe nie jest dopuszczalne. Wówczas co do całego spadku następuje dziedziczenie ustawowe.
Stan faktyczny
Spadkodawczyni w testamencie przeznaczyła grunt swojemu wnukowi, a budynki swojej córce. Budynki okazały się być przedmiotem nieważnego postanowienia testamentowego. Sąd Powiatowy stwierdził nabycie spadku w części przez wnuka na podstawie testamentu, a w pozostałej części przez córkę i jej rodzeństwo na podstawie ustawy. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną od tego postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ropczycach do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Longina P. o stwierdzenie nabycia spadku po Marii W., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Ropczycach z dnia 30 grudnia 1974 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ropczycach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWedług treści testamentu, spadkodawczyni przeznaczyła grunt o obszarze 45 a swemu wnukowi Longinowi P., a budynki - swej córce Zofii P. Jednakże to ostatnie postanowienie okazało się nieważne. Toteż Sąd Powiatowy po ustaleniu, że grunt przedstawia wartość 3.000 zł, a budynki - 1.000 zł, postanowieniem z dnia 30.XII.1974 r. stwierdził nabycie spadku w 9/12 częściach przez Longina P. na podstawie testamentu oraz po 1/12 części - przez Zofię P., jej siostrę i jej brata na podstawie ustawy.Od powołanego postanowienia w dniu 18.VI.1975 r. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 926 § 3 k.c., dziedziczenie testamentowe może dotyczyć części spadku, ale tylko części ułamkowej, wówczas co do pozostałej części następuje dziedziczenie ustawowe.Jednakże w sprawie, gdy spadkodawczyni przeznaczyła poszczególne przedmioty (grunt, budynki) dwom osobom, to w takim wypadku dopuszczalne jest dziedziczenie testamentowe tylko wtedy, gdy przedmioty te wyczerpują spadek lub prawie cały spadek (art. 961 k.c.), nie jest zaś dopuszczalne co do pewnych przedmiotów dziedziczenie testamentowe, a co do pozostałych - ustawowe.W sprawie grunt nie wyczerpywał spadku lub prawie całego spadku i stąd co do całego spadku następuje dziedziczenie ustawowe.Jeżeli zaś chodzi o protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu, to powinien on być oddzielny, ulega bowiem przekazaniu do biura spadku.Na tle tego co powiedziano, zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo. Przeto nie może być utrzymane w mocy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 926 § 3 KCart. 961 KC§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.