III CRN 284/78

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Helge S. przeciwko Wilfriedowi S. o podwyższenie alimentów na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Augustowie z dnia 6 sierpnia 1974 r. zaskarżony wyrok uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu w Halle (NrD) z 1972 r. orzeczono rozwód małżeństwa Danuty S. i Wilfrieda S. oraz zasądzono alimenty na rzecz dziecka stron Helge S. W procesie niniejszym Danuta S. domagała się podwyższenia tych alimentów do kwoty 800 zł miesięcznie. Wyrokiem z 6 sierpnia 1974 r.b. Sąd Powiatowy w Augustowie uwzględnił częściowo powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że sprawa podlega jurysdykcji sądów polskich na podstawie art. 1101 § 1 k.p.c, ponieważ strona powodowa ma obywatelstwo polskie i zamieszkuje w Polsce.Wyrok z 6 sierpnia 1974 r. zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną w dniu 9 listopada 1976 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo. Pomijając zagadnienie, że użyte w art. 1101 § 1 k.p.c. sformułowanie "sprawy te stosunków rodziców i dzieci" obejmuje wyłącznie sprawy niemajątkowe a wobec tego nie wchodzą w jego zakres sprawy o alimenty, w których jurysdykcję należy ustalać na podstawie przepisów art. 1103 k.p.c. (Kodeks postępowania Cywilnego. Komentarz, wydanie z 1976 r. str. 1405), należy przede wszystkim stwierdzić, że zgodnie z naczelną zasadą wyrażoną w przepisie wstępnym części trzeciej k.p.c. (art. 1096), przepisów tej części nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, w której Polska Rzeczpospolita Ludowa jest stroną, stanowi inaczej. Zgodnie zaś z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 1866 r. II CZ 101/66 (Państwo i Prawo 1968/4 str. 811) jeżeli umowa międzynarodowa zastrzega właściwość organów jednej strony, to właściwość ta jest wyłączna. Art. 29 umowy pomiędzy Polską Rzeczypospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną o obrocie prawnym w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych (podpisanej w Warszawie w dniu 1 lutego 1957 r. - Dz. U. z 1958 r. Nr 27, poz. 114) stanowi, że dla roszczeń alimentacyjnych dochodzonych - jak w tej sprawie - poza procesem o rozwód lub o ustalenie nieważności małżeństwa właściwy jest sąd zamieszkania osoby zobowiązanej do dostarczania utrzymania, czyli w danym wypadku właściwy miejscowo sąd w NrD.Sąd orzekający nie miał na uwadze powyższych zasad w związku z czym zaskarżony wyrok, który narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej polegający ha przestrzeganiu zawartych umów międzynarodowych, podlega uchyleniu, a pozew odrzuceniu.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.