III CRN 292/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa N. przeciwko Juliannie N. o przeniesienie prawa własności, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 29 września 1976 r.oddalił rewizję nadzwyczajną i nakazał pobranie od powoda 180 zł opłaty sądowej od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneW wyniku sądowego działu spadku po F. N. powód uzyskał prawo własności działki o pow. 2 ha 27 a pn. "Folwark Bugaj Aleksandrów" (działka nr 263), graniczącej od północy z nieruchomością pozwanej (działka nr 264), położoną we wsi K. W posiadanie działki powód został wprowadzony w 1963 r. przez komornika po usunięciu w drodze egzekucji posiadaczy dotychczasowych (protokół czynności z dnia 4.V.1963 r. w sprawie KM. (...) komornika Sądu Powiatowego w Pruszkowie.Z uwagi na sporność północnej granicy nieruchomości powód wystąpił we wrześniu 1969 r. o rozgraniczenie obu działek (nr 263 i 264), w toku zaś postępowania rozgraniczeniowego wybudował na tej działce - wbrew tymczasowemu zarządzeniu sądu, zakazującemu dalszego prowadzenia budowy - murowane ogrodzenie (na fundamencie), które jak się okazało po rozgraniczeniu gruntów stron (postanowieniem z dnia 24.IV.1972 r. Sądu Powiatowego w Pruszkowie), zostało wzniesione na nieruchomości pozwanej (na pasie gruntu długości ok. 32 m, szerokości 32-39 cm).W związku z powyższym powód wystąpił w pozwie z dnia 7.VI.1975 r. z żądaniem przeniesienia na niego na podstawie art. 231 k.c. prawa własności przedmiotowego pasa gruntu za odpowiednim wynagrodzeniem. Sąd Rejonowy w Pruszkowie uwzględnił powództwo, Sąd Wojewódzki zaś, rozpoznając rewizję pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił. Wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 29.IX.1976 r. zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając rażące naruszenie art. 231 § 1 k.c., wobec czego wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji pozwanej (art. 422 § 1 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przeniesienia prawa własności nieruchomości na podstawie art. 231 k.c. może żądać - niezależnie od obowiązku zachowania pozostałych przesłanek powództwa - samoistny posiadacz tej nieruchomości w dobrej wierze, który wzniósł na gruncie określone urządzenie. Wymaganie samoistnego posiadania gruntu w dobrej wierze odnosi się, zgodnie z treścią przepisu art. 231 § 1 k.c., do dobrej wiary posiadacza w tym okresie, w którym posiadacz przystąpił do wzniesienia danego urządzenia i budowę tę prowadził. Odmiennie niż przy zasiedzeniu nieruchomości nie wystarcza więc dobra wiara tylko w chwili uzyskania posiadania (art. 172 § 1 k.c.), w przypadku art. 231 k.c. wymagana jest dobra wiara w dacie wnoszenia budowli, przy czym także do posiadacza złej wiary może mieć zastosowanie - według utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie - przepis art. 231 k.c., jeśli byłoby to usprawiedliwione w świetle zasad współżycia społecznego.Powód rozpoczął budowę spornego ogrodzenia w toku postępowania rozgraniczeniowego, w chwili zatem, gdy powstał spór co do przebiegu granicy między działkami nr 263 i 264, a tym samym, gdy powstała wątpliwość co do miejsca położenia ogrodzenia (na działce powoda czy też pozwanej). Budowę tę kontynuował mimo wydanego przez sąd zakazu dalszego prowadzenia budowy. Wniosek zatem sądu rewizyjnego - w świetle dokonanych ustaleń - o złej wierze powoda, jako posiadacza nieruchomości, odpowiada zebranemu w sprawie materiałowi, co w następstwie wyłącza, zgodnie z art. 231 k.c., zasadność roszczenia powoda, żaden zaś wzgląd na zasady współżycia społecznego nie usprawiedliwia w okolicznościach sprawy zastosowania wobec powoda przy jego świadomości spornego charakteru pasa gruntu zajętego pod budowę ogrodzenia - przepisu art. 231 k.c.Z tych względów nie zachodzi w sprawie w ogóle naruszenie prawa przez sąd rewizyjny na skutek zmiany zaskarżonego przez pozwaną wyroku Sądu Powiatowego, rewizja nadzwyczajna zatem, pozbawiona uzasadnionych podstaw zaskarżenia (z art. 417 k.p.c.), podlega stosowanie do art. 421 § 1 k.p.c. oddaleniu, wobec czego należało orzec jak w sentencji.