III CRN 329/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Kołakowski, W. Łysakowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Czesława G. z udziałem Czesława D. o rozgraniczenie nieruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 12 maja 1983 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim do ponownego rozpoznania i orzeczenia o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 12.V.1983 r. Sąd Rejonowy rozgraniczył działki nr 283/1 i 282/4 oraz 282/6 i 283/2 należące do Pauliny G. i Leontyny D. zgodnie z linią oznaczoną kolorem czerwonym, w szczególności działki 282/2 i 282/6 w punktach AC wyznaczonych na mapie (pkt I).W punkcie II Sąd zobowiązał uczestnika Czesława D. do przesunięcia w kierunku działki nr 282/6 płotu drewnianego na długości 160 m stanowiącego granicę między działkami 282/6 i 283/2, począwszy od drogi przez wieś w punkcie A w kierunku do drogi "zagumnie", oraz orzekł o kosztach postępowania w sprawie (pkt III).Postanowienie nie było zaskarżone w toku instancji i nie zawierało uzasadnienia. Zostało ono natomiast zaskarżone rewizją nadzwyczajną wniesioną przez Ministra Sprawiedliwości. Rewizja nadzwyczajna, oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa, a mianowicie art. 316 § 1 i art. 510 § 2 k.p.c. oraz art. 153 k.c., zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Zarzuty i wnioski rewizji nadzwyczajnej są uzasadnione.Jak wynika z aktów własności ziemi, właścicielkami rozgraniczanych nieruchomości są Paulina G. i Leontyna D. Stosownie zatem do art. 510 § 2 k.p.c. Sąd powinien je wezwać do udziału w sprawie toczącej się wyłącznie z udziałem ich mężów.Dokonując rozgraniczenia, Sąd poprzestał w istocie na opinii biegłego R., także w zakresie oceny, jaki stan na gruncie odpowiada stanowi prawnemu granic w rozumieniu art. 153 k.c. W opinii tej stan prawny zaznaczono na mapie linią czerwoną na podstawie pomiaru do celów uwłaszczenia wykonanego w 1977 r. Powołując się na tę podstawę, biegły ustalił, że na granicy z działką 282/6 działka 283/2 powinna zostać zwężona o 0,5 m, tj. z linii niebieskiej do linii czerwonej. Stwierdził natomiast zgodność granicy na gruncie z przyjętym za podstawę pomiarem z 1977 r. na działkach 282/4 i 283/1. Sąd nie miał na względzie, że - jak wynika z wyjaśnień stron do protokołu w postępowaniu przed geodetą - użytkują one swoje nieruchomości w takich samych granicach od około 24 lat. Wniosek zaś Czesława G. o rozgraniczenie zmierzał do zmiany tego stanu na jego rzecz na podstawie planów scaleniowych. Z opisu granic na gruncie wynika, że działki 283/2 i 282/6 dzieli płot. Fakt istnienia płotu od 1957 r. potwierdził wnioskodawca przed Sądem.Geodeta gminny w swych dokumentach wskazuje miary czołówek działek, w szczególności działek 283/2 i 282/6, także z pomiaru do uwłaszczenia z 1977 r. kolorem czerwonym. Miary te różnią się od analogicznych danych biegłego R. W takiej sytuacji Sąd nie mógł nie wyjaśnić tych rozbieżności. Potrzebne to było tym bardziej, że biegły stwierdził błędy w numeracji działek, m.in. w akcie własności Pauliny G. działka oznaczona przez biegłego na mapie nr 283/1 nosi numer 284/1 i takimi oznaczeniami posługuje się geodeta gminny.Błędy i różnice w ustaleniach geodetów powinny obligować Sąd do skorzystania z innych jeszcze środków dowodowych w celu należytego ustalenia stanu posiadania na dzień 4.XI.1971 r., z którą to datą i z posiadaniem przez określony czas ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych wiązała nabycie własności.Niewyjaśnienie wymienionych wyżej okoliczności powoduje wzruszenie stałych punktów granicznych istniejących według zeznań i wyjaśnień stron co najmniej od 1957 r., a zatem w okresie skutkującym nabycie własności w tych granicach z datą 4.XI.1971 r. Skoro i po tej dacie stan posiadania był nie zmieniony do czasu wszczęcia postępowania o rozgraniczenie, to taki stan jest nadal stanem prawnym.Należy także podnieść, iż potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego może zachodzić wówczas, gdy tytuł własności graniczących ze sobą nieruchomości uregulowany został na mocy postanowień ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Akty własności ziemi wydawane na podstawie wymienionej ustaw nie są decyzjami, o jakich mowa w art. 8 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 2 pkt 3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, ponieważ wymieniona ustawa nie prowadziła do przebudowy ustroju rolnego. Oznacza to, że na wypadek, gdyby akt własności ziemi wydany w trybie art. 12 ustawy uwłaszczeniowej z 1971 r. określał powierzchnię nieruchomości sprzecznie z treścią art. 12 ust. 7 ustawy, tzn. bez uwzględnienia zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed wejściem w życie tej ustawy, niezbędne będzie wszczęcie postępowania zmierzającego do skorygowania powierzchni działki (nieruchomości) wykazanej w akcie własności ziemi.Zmiany wynikające z takiego korygującego orzeczenia podlegają wprowadzeniu do operatu ewidencyjnego z urzędu, a to stosownie do postanowień § 67 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. Skorygowanie decyzji uwłaszczeniowych może w konsekwencji prowadzić do sytuacji, w której stan prawny będzie zgodny ze stanem posiadania i w takim przypadku kontynuowanie postępowania rozgraniczeniowego będzie bezprzedmiotowe.Poza tym rewizja nadzwyczajna trafnie podniosła, iż pkt II zaskarżonego orzeczenia dotyczący przesunięcia płotu przeczy treści pktu I postanowienia, wedle którego granica miałaby ulec przesunięciu do linii czerwonej w głąb działki nr 283/2 Pauliny G., natomiast płot miałby zostać przesunięty w kierunku działki Nr 282/6 należącej do Leontyny D.Z tych przyczyn i na mocy art. 422 § 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.