III CRN 402/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, E. Mielcarek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - Wojewódzki Sztab Wojskowy przeciwko Bronisławowi G. o zapłatę 23.602 zł na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 12 lutego 1971 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego dla m. Krakowa z dnia 15 października 1970 r. i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m. Krakowa do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy ustalił, że pozwany budował dom na swojej parceli w S., budowę zaś nadzorował jego ojciec Józef G., który w październiku 1968 r. zlecił dwóm pracownikom Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych nr 2 w K. podłączenie obiektu budowlanego do przewodu wodociągowego strony powodowej bez uprzedniego uzyskania zgody tej strony na podłączenie. Wspomniani robotnicy, działając jako prywatni wykonawcy za zapłatą 3.000 zł, dokonali podłączenia do wodociągu, o czym Józef G. poinformował pozwanego po upływie dwóch tygodni od daty podłączenia. W toku podłączenia nastąpiło uszkodzenie kabla telefonicznego strony powodowej, w związku z czym strona ta poniosła koszty naprawy w wysokości 23.602 zł. Sąd Powiatowy przyjął, że wprawdzie nie zostało udowodnione, aby pozwany zlecił swemu ojcu załatwienie z wymienionymi robotnikami sprawy podłączenia obiektu do przewodu wodociągowego strony powodowej, niemniej jednak uznał za ustalone, iż pozwany zezwolił swemu ojcu w ramach nadzoru nad budową na dokonywanie wszelkich czynności niezbędnych do wykonania budowy i wyposażenia domu w odpowiednie urządzenia, a w konsekwencji doszedł do wniosku, że pozwany odpowiada wobec strony powodowej za wyrządzoną szkodę na podstawie art. 429 k.c. W rezultacie Sąd Powiatowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda dochodzoną kwotę 23.602 zł z odsetkami i kosztami.Po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd Wojewódzki, biorąc pod uwagę, że pracownicy Przedsiębiorstwa RI nr 2 uszkodzili kabel telefoniczny wykonując po pracy robotę zleconą im przez ojca pozwanego, a nie przez pozwanego, doszedł do wniosku, iż pozwany nie może odpowiadać za szkodę wskutek braku po jego stronie legitymacji biernej.W terminie 6-miesięcznym przewidzianym w art. 421 § 2 k.p.c. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, w której zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu rażące naruszenie art. 387 i 390 § 1 k.p.c., wnosząc o uchylenie wyroku tego Sądu i o oddalenie rewizji pozwanego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Wbrew poglądowi wyrażonemu zarówno w wyroku Sądu Powiatowego, jak i w rewizji nadzwyczajnej, z punktu widzenia podstaw odpowiedzialności przewidzianej w art. 429 k.c. nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że pozwany jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości i że czynności podłączenia do przewodu wodociągowego zostały wykonane z jego korzyścią, istota sprawy bowiem sprowadza się do tego, czy w rozumieniu tego przepisu pozwany może być uważany za osobę, która pracownikom PRI nr 2 powierzyła wykonanie czynności.Powierzenie drugiemu wykonania czynności może być dokonane przez powierzającego bądź osobiście, bądź też przez inną osobę, która sprawuje w określonym zakresie zarząd jego spraw i z jego woli w tym zakresie działa w jego imieniu. Taka inna osoba musi jednak działać w imieniu powierzającego w granicach umocowania do wykonania określonej czynności lub określonego rodzaju czynności. Dlatego też nie można by wyłączyć odpowiedzialności pozwanego wobec strony powodowej z mocy art. 429 k.c. w wypadku prawidłowego ustalenia, że ojciec pozwanego był przez niego umocowany do nadzorowania budowy i podejmowania w jego imieniu wszelkich czynności związanych z tą budową. Sąd Powiatowy zajął stanowisko istnienia stosownego umocowania, natomiast Sąd Wojewódzki nie podzielił tego stanowiska i przyjął brak takiego generalnego upoważnienia ojca przez pozwanego. W ten sposób Sąd Wojewódzki, z naruszeniem art. 385 § 1 k.p.c., dokonał własnego ustalenia, odmiennego niż Sąd Powiatowy. Bezprzedmiotowe przy tym, bo nie mające związku z zastosowaniem art. 429 k.c., są rozważania Sądu Wojewódzkiego co do tego, jakiego rodzaju czynności mogą być objęte takim generalnym upoważnieniem. W razie bowiem ustalenia, że ojciec pozwanego był przez niego umocowany do udzielania w jego imieniu wszelkich zamówień dotyczących budowy domu, okoliczność, iż ojciec udzielił zlecenia w sposób nielegalny, nie miałaby wpływu na uprawnienia strony powodowej do dochodzenia naprawienia szkody na podstawie art. 429 k.c.W związku z treścią rewizji pozwanego mógł Sąd Wojewódzki powziąć uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości ustaleń Sądu Powiatowego w kwestii, kto finansował budowę, a w konsekwencji - w czyim imieniu Józef G. dokonywał czynności: w imieniu i na zlecenie pozwanego, czy też w imieniu własnym. W takim jednak wypadku Sąd Wojewódzki w celu należytego wyjaśnienia sprawy powinien był, stosownie do dyspozycji art. 388 § 1 k.p.c., uchylić zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego. Okoliczności sprawy wskazują, że odpowiedzialność wobec strony powodowej za szkodę wyrządzoną przez pracowników, którym powierzono podłączenie do przewodów wodociągowych, ponosi na podstawie art. 429 k.c. - przy istnieniu innych przesłanek przewidzianych w tym przepisie - albo pozwany, albo jego ojciec Józef G. Mając na względzie należytą ochronę własności społecznej, Sąd Wojewódzki powinien był zlecić Sądowi Powiatowemu, zgodnie z dyspozycją art. 194 k.p.c., wezwanie Józefa G. do udziału w sprawie w charakterze pozwanego. Udział pozwanego i jego ojca w procesie wyłączyłby możliwość oddalenia w zasadzie usprawiedliwionego powództwa strony powodowej, musiałby bowiem doprowadzić do należytego wyjaśnienia, który z nich jest powierzającym w rozumieniu art. 429 k.c.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną; uznając jednak, że sprawa wymaga jeszcze dalszego wyjaśnienia, doszedł do przekonania, iż nie jest uzasadniony wniosek o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i o oddalenie rewizji pozwanego, celowe jest natomiast, na podstawie art. 422 § 2 k.p.c., uchylenie wyroków obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym zostało wykazane, że strona powodowa wystąpiła z osobnym pozwem przeciwko Józefowi G. oraz przeciwko pracownikom, którzy bezpośrednio wyrządzili szkodę. W tym stanie sprawy bezprzedmiotowe stało się zastosowanie dyspozycji art. 194 k.p.c., uzasadnione będzie natomiast połączenie niniejszej sprawy z nowo wytoczoną sprawą VII C 1334/71 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art. 219 k.p.c.).