III CRN 61/82

Uzasadnienie faktyczneIgnacy i Bronisława małż. J. w pozwie wniesionym w dniu 13 kwietnia 1979 r. przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Mieszkaniowej "(...)" w (...) domagali się nakazania pozwanemu wydania im piwnicy o powierzchni 13 m2 w budynku przy ul. (...), w którym zamieszkują w nabytym od Skarbu Państwa na własność mieszkaniu nr 14 o powierzchni użytkowej 63,86 m2.W uzasadnieniu tego żądania powodowie podali, że przydzielona im przez pozwane Przedsiębiorstwo po nabyciu lokalu mieszkalnego piwnica jest bardzo mała (1 m x 1,2 m), przechodzą przez nią przewody centralnego ogrzewania w związku z czym jest ona w istocie bezużyteczna. Nadto powodowie podnieśli, że ich zdaniem - powinni otrzymać piwnicę większą, stosowną do wielkości zajmowanego lokalu mieszkalnego, a więc o powierzchni co najmniej 13 m2 i że takie piwnice w budynku znajdują się, ale wynajmowane są na warsztaty i magazyn.Pozwane Przedsiębiorstwo mimo prawidłowego powiadomienia o terminie rozprawy i dwukrotnego wezwania do złożenia odpowiedzi na pozew, odpowiedzi takiej, jak również żadnych wyjaśnień w sprawie nie złożyło.Sąd Rejonowy dla m. (...) w (...) w dniu 3 listopada 1979 r. wydał wyrok zaoczny uwzględniający powództwo.Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia, bowiem złożony przez pozwane Przedsiębiorstwo sprzeciw, wobec uchybienia terminu zakreślonego przez Sąd do uzupełnienia braków - wniesienia opłaty i złożenia odpisu sprzeciwu, został - prawidłowo - postanowieniem z dnia 26 marca 1980 r. odrzucony (k. 37).Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok rewizją nadzwyczajną, w której - podnosząc zarzuty rażącego naruszenia prawa i interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - zgłosił wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rażącego naruszenia przepisów procesowych, a konkretnie art. 339 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 3 § 2, 4, 213 § 1 i 316 § 1 k.p.c. jest w pełni uzasadniony.Nie stawienie się na rozprawę główną strony pozwanej będącej jednostką gospodarki uspołecznionej, która otrzymała odpis pozwu, jak i zawiadomienie o rozprawie, nie pozbawia wprawdzie sądu I instancji możliwości wydania wyroku zaocznego zobowiązuje jednak ten Sąd do przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego i wyjaśnienie czy twierdzenia faktyczne pozwu, stanowiące podstawę zgłoszonego przez powodów żądania są zgodne ze stanem rzeczywistym, jak również do ustalenia podstawy prawnej żądania.W takiej sytuacji Sąd Rejonowy nie mógł przyjąć za prawdziwe twierdzeń pozwu zgodnie z art. 339 § 2 k.p.c., a powinien był przeprowadzić co najmniej dowód z notarialnej umowy sprzedaży jaka została między stronami zawarta dnia 20 października 1977 r., na którą powodowie powołali się w pozwie, zgłaszając swoje żądanie. Skoro Sąd I instancji dowodu z tej umowy nie przeprowadził, to jego ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "zgodnie z tym aktem powodom należy się piwnica", za którą również zapłacili, i że piwnica ta stosownie do powierzchni lokalu winna mieć co najmniej 13 m2, jest całkowicie dowolne i nie znajduje żadnego uzasadnienia.Żądanie powodów wydania im innej piwnicy, poza już posiadaną, względnie zamiast niej, na podstawie umowy sprzedaży mieszkania i w trybie procesowym, mogłoby być uzasadnione tylko wtedy gdyby w umowie tej zawarte było wyraźne postanowienie stwierdzające, że nabywca mieszkania nabywa również określoną wyraźnie (przez określenie np. "posiadaną", "o powierzchni" itp.) piwnicę. Użycie natomiast w umowie zwrotu, że nabywca mieszkania nabywa również określony w ułamku udział w całej nieruchomości, nie dawałoby podstaw do żądania - z powołaniem się na treść umowy - wydania piwnicy odpowiadającej określonemu ułamkowi w stosunku do powierzchni wszystkich piwnic.Przy takim bowiem założeniu mogłoby dojść do konieczności likwidowania zainstalowanych w piwnicach suszarni, pralni, warsztatów itp., czy też do odbierania większych piwnic innym najemcom lub właścicielom.Powyższe względy uzasadniają tak zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia prawa, jak i zawarty w niej wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Upływ terminu 6-miesięcznego przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c. nie stanowi przeszkody do uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej. Wydanie bowiem wyroku zaocznego przeciwko jednostce gospodarki uspołecznionej bez przeprowadzenia postępowania dowodowego przy uzasadnionych wątpliwościach co do zasadności powództwa, a w okolicznościach konkretnego wypadku również co do możliwości wykonania orzeczenia, narusza nie tylko rażąco prawo, ale także i powagę wymiaru sprawiedliwości, a tym samym i interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 422 § 2 k.p.c.).