III CSK 139/21

Sygn. akt III CSK 139/21 POSTANOWIENIE Dnia 10 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Starosty […] przy uczestnictwie […] Parku Narodowego o wpis, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 listopada 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w N. z dnia 23 grudnia 2020 r., sygn. akt III Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada naturze skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze 2 kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik […] Park Narodowy w Z. powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne dotyczące kognicji sądu w postępowaniu o wpis do księgi wieczystej, przeszkód do dokonania wpisu, niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz spoczywającej na sądzie powinności ujawnienia z urzędu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym. Powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych wariantów interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., i z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Argumentacja wniosku, mimo jej obszerności, nie pozwalała uznać, by przedstawione przez skarżącego wątpliwości prawne odpowiadały wskazanym wymaganiom. Wątpliwości te sprowadzały się w istocie do przedstawienia własnego stanowiska skarżącego w konkretnej sprawie, podważającego ocenę prawną dokonaną przez Sądy meriti, pod postacią pytań skierowanych do Sądu Najwyższego i w celu jego weryfikacji w postępowaniu kasacyjnym. Podejście takie jest nieuprawnione i, nie może służyć prawidłowemu wykazaniu powołanej przyczyny kasacyjnej. 3 Niezależnie od tego, należało zauważyć, że przedstawione we wniosku zagadnienia częściowo dotyczyły kwestii stanowiących przedmiot obszernego orzecznictwa Sądu Najwyższego, częściowo zaś odrywały się od treści żądania i przedmiotu orzekania Sądów meriti w postępowaniu zainicjowanym przez wnioskodawcę. Problem kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym (zagadnienie nr 1), także w aspekcie dopuszczalności uwzględnienia przez sąd określonych zdarzeń (faktów) z urzędu, był wielokrotnie rozważany przez Sąd Najwyższy (por. np. - powołaną także we wniosku - uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15, OSNC 2016, nr 7-8, poz. 81; w nowszym orzecznictwie - postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2020 r., II CSK 719/18, niepubl., i z dnia 9 września 2020 r., II CSK 759/18, niepubl.). Z wniosku nie wynikała potrzeba kolejnej wypowiedzi jurysdykcyjnej Sądu Najwyższego w tym zakresie. Co do zagadnienia nr 2 i 3 dostrzec trzeba natomiast, że wniosek o wpis pochodził od Skarbu Państwa i dotyczył wyłącznie ujawnienia zmiany oznaczenia jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa jako właściciela nieruchomości, co korespondowało z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 224, poz. 1337, dalej - „ustawa nowelizująca”). Z kolei wpis do księgi wieczystej użytkowania wieczystego na rzecz parku narodowego, nabywanego ex lege na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej, może nastąpić na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy (art. 7 ust. 3 ustawy nowelizującej), przy czym dyrektorzy parków narodowych winni złożyć wniosek o wpis w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji wojewody (art. 7 ust. 8 ustawy nowelizującej). Poza sporem było, że w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem taka decyzja nie została jeszcze wydana. W rozważanym zakresie brak było zatem nie tylko żądania, lecz także podstawy wpisu, przy czym uwzględnienie wniosku w niniejszej sprawie nie stoi na przeszkodzie dokonaniu wpisu użytkowania wieczystego na rzecz parku narodowego jako użytkownika wieczystego, po uzyskaniu stosownej decyzji wojewody. Kwestia podniesiona w zagadnieniu nr 4 lokowała się poza granicami rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu, a tym samym a priori nie 4 mogła odpowiadać wymaganiom przyczyny kasacyjnej. Ubocznie należało zauważyć, że w sprawach o wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2015 r., V CSK 579/14, niepubl. i powołane tam dalsze orzecznictwo). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 i art. 520 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw