III CSK 170/15

Sygn. akt III CSK 170/15 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa S.A. w T. przeciwko P.S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 września 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt I Ca 461/14, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Pozwany P.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 29 stycznia 2015 r., oddalającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie - XII Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 13 sierpnia 2014 r., którym zasądzono na rzecz strony powodowej - Miejskiego Przedsiębiorstwa S.A. z siedzibą w T. kwotę 74.889,19 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, i przyjmuje ją do rozpoznania, jeżeli jest spełniona przynajmniej jedna z nich. W art. 3984 § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie. Pozwany oparł wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występują następujące istotne zagadnienia prawne: 1) Czy przepis art. 11a ust. 3 u.s.g. ma takie znaczenie, że w każdym przypadku, gdy w ustawie o samorządzie gminnym pojawia się słowo 3 „wójt”, to przy wykładni konkretnego przepisu należy przyjąć, że słowo „wójt" zostaje zastąpione odpowiednio wyrazem „burmistrz” lub „prezydent miasta" jak uważa Sąd Okręgowy w Tarnowie i to nawet w przypadku, gdy w przepisie występuje pojęcie „zastępcy wójta”, a więc pojęcie, które nie jest tożsame z „wójtem”?; 2) Czy przepis art. 411 pkt 2 k.c. stanowi jedynie ustawodawcze superfluum w stosunku do art. 5 k.c. [...], czy jest to przepis o konkretnej treści normatywnej, a wówczas czy jest to przepis szczególny w stosunku do art. 5 k.c., czy też w ogóle nie pozostaje z nim w zbiegu i czy wobec tego stanowi normę, która nakazuje w sprawach dotyczących świadczenia nienależnego inaczej stosować klauzulę zasad współżycia społecznego, a więc nie oceniając zachowań stron, a jedynie samo świadczenie i to czy jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego? Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej i innych podobnych spraw, wymaga precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). W zasadzie powinno to być zagadnienie nowe, o charakterze rzeczywistym, a nie teoretycznym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi zawierać odrębne, pogłębione wywody wskazujące na zaistnienie powołanych okoliczności, uzasadniających przyjęcie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., II PK 3/08, nie publ.; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06, nie publ; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, nie publ.; z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 200/01, nie publ.). Wywód przedstawiony przez skarżącego nie odpowiada powyższym wymaganiom. Po pierwsze Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę na wadliwość sformułowania zagadnienia prawnego w formie pytań do rozstrzygnięcia, czyli wymuszających odpowiedź „tak” lub „nie” na hipotetyczną sytuację zarysowaną przez skarżącego. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie 4 zagadnienia prawnego powinno przypominać zagadnienie formułowane przez sądy powszechne na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12; z dnia 6 lutego 2014 r., I UK 398/13; z dnia 2 grudnia 2011 r., III SK 28/11 - nie publ.). Po drugie zagadnienie o doniosłym charakterze prawnym musi bezpośrednio dotyczyć przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie może stanowić polemiki opartej na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądów meriti. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Tarnowie nie wypowiedział się w sposób kategoryczny co do generalnej możliwości zastosowania w podobnych wypadkach art. 5 k.c., lub jej braku, tylko na podstawie przyjętych ustaleń faktycznych ocenił, że w tej indywidualnej sprawie przesłanki zastosowania tego przepisu poprzez nie zostały spełnione, m.in. z uwagi na niedochowanie przez pozwanego należytej staranności. Ocena dowodów i faktów nie może być podstawą zarzutów skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. a contrario odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wobec nieprawidłowego sformułowania w odpowiedzi na skargę (nie powiązania go ze stanowiskiem odnośnie do oceny podstaw przyjęcia, tylko w wnioskiem merytorycznym) podlega oddaleniu. l.n