III CSK 291/15
WyrokIzba Cywilna2015-12-08
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wierzyciel jednego z małżonków może brać udział w postępowaniu o podział majątku dorobkowego, a jeśli tak, to czy jego interes prawny może stanowić podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy potwierdził, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności małżeńskiej mogą brać udział osoby trzecie, w szczególności wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli mają interes prawny. Interes prawny wierzyciela został wykazany, a także naruszenie jego praw, co wyklucza uznanie skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną z powodu braku jego udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, które częściowo uwzględniło apelację wnioskodawczyni i odrzuciło apelację uczestnika. Skarga kasacyjna dotyczyła kwestii dopuszczenia do udziału w postępowaniu o podział majątku wierzycielki, która nie była pierwotnie stroną postępowania. Wnioskodawczyni twierdziła, że wierzycielka nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. i że postępowanie zostało wznowione mimo braku podstaw.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 291/15 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie działającego na rzecz H. J. o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku M. K. przy uczestnictwie A. K. o podział majątku dorobkowego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II Ca 120/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy dokonał podziału majątku wspólnego M. K. i A. K., ustalając, że w skład tego majątku wchodzi własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego i przyznając to prawo wnioskodawczyni. W dniu 14 marca 2008 r. Prokurator Okręgowy w Krakowie, działając na rzecz H. J., wniósł skargę o wznowienie postępowania wobec nieuczestniczenia w postępowaniu podmiotu zainteresowanego – wierzycielki, która wniosła o zasądzenie od uczestnika kwoty 200 000 złotych z tytułu czynu niedozwolonego. Postanowieniem z dnia 3 września 2008 r. Sąd Rejonowy w Krakowie wznowił postępowanie, a w dniu 16 grudnia 2009 r. wydał postanowienie o oddaleniu wniosku o podział majątku dorobkowego. Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie dokonał podziału majątku wspólnego. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Krakowie odrzucił apelację uczestnika oraz – częściowo uwzględniając apelację wnioskodawczyni – zmienił zaskarżone postanowienie. Od postanowienia Sądu drugiej instancji wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, twierdząc, że jest oczywiście uzasadniona, gdyż przyznano przymiot osoby zainteresowanej w sprawie podmiotowi, który nie jest zainteresowany w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., oraz że wznowiono postępowanie mimo, iż żądająca wznowienia postępowania nie była osobą zainteresowaną w sprawie w rozumieniu tego przepisu, oraz że żądająca wznowienia postępowania nie wykazała skutecznie na czym polega naruszenie jej prawa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Orzecznictwo Sądu Najwyższego w ostatnim dwudziestoleciu jednoznacznie uznaje, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności małżeńskiej mogą brać udział – w charakterze uczestników, jeżeli mają interes prawny – osoby trzecie, a w szczególności wierzyciel jednego z małżonków (por. np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1995 r., III CZP 34/97, OSNC 1995,
3 nr 7-8, poz. 109, i z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 36/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 52; z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 40/03, OSNC 2004, nr 6, poz. 89, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r., III CZP 103/09, OSNC-ZD 2010 nr C, poz. 82). Tym samym Sąd Najwyższy trwale odstąpił od wcześniejszego poglądu wynikającego z uchwały z dnia 26 grudnia 1973 r., III CZP 65/73 (OSNC 1974, nr 10, poz.164). Interes prawny wierzyciela został w sprawie wykazany, a także naruszenie jego praw, zatem nie można przyjąć, że skarga jest „oczywiście uzasadniona”. Skoro podnoszona przyczyna kasacyjna nie zachodzi, należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I CSK 225/14 2014-11-27Czy w sprawie o podział majątku wspólnego małżonków, w której uczestniczy wierzyciel jednego z małżonków, skarga kasacyjna dotycząca sposobu podziału nakładów ze środków majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z ma…
- I CSK 3041/23 2024-02-14Czy w postępowaniu o podział majątku wspólnego dopuszczalne jest rozliczenie nakładów z majątku osobistego wnioskodawczyni na majątek wspólny, który stanowił nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika?
- IV CZ 106/17 2018-01-25Czy wierzyciel może skutecznie domagać się podziału majątku wspólnego małżonków, jeśli prawo do żądania takiego podziału zostało zajęte przez komornika po wydaniu postanowienia przez sąd pierwszej instancji, a przed rozp…
- IV CSK 180/11 2011-12-08Czy umowny podział majątku wspólnego małżonków, dokonany przed ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, może być uznany za ważny i skuteczny po ustaniu tego związku, jeśli strony potwierdziły wolę podziału w późniejsz…
- III CZP 35/71 1971-07-07Czy w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd może postanowieniem wstępnym orzec o nieważności majątkowej umowy małżeńskiej zmieniającej ustrój ustawowy?
Powołane przepisy
art. 510 § 1 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026. · PDF źródłowy