III CSK 317/18

Sygn. akt III CSK 317/18 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa S. P., K. O., J. O. i E. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) Komendantowi Wojewódzkiemu Policji o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów K. O., J. O. i E. W. oraz skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I ACa (...), 1) odmawia przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania, 2) oddala wnioski skarżących o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w (...) oddalił apelacje powodów K. O., J. O. i E. W. oraz strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 marca 2017 r. wydanego w sprawie z powództwa S. P., K. O., J. O. i E. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) Komendantowi Wojewódzkiemu Policji o zapłatę zadośćuczynienia, którym uwzględniono powództwo S. P. co do kwoty 230 000 zł z odsetkami od dnia 10 lutego 2015 r. i oddalono powództwo pozostałych powodów. Skargi kasacyjne od wyroku Sądu drugiej instancji złożyli: strona pozwana w części oddalającej apelację Skarbu Państwa (...) - Komendanta 2 Wojewódzkiego Policji, a powodowie K. O., J. O. i E. W. w części oddalającej ich apelację. Sąd Najwyższy zważył: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., i przyjmuje skargę do rozpoznania, jeżeli jest spełniona przynajmniej jedna z nich. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie. Art. 3984 § 2 k.p.c. zawiera wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przedstawione skargi kasacyjne opierają wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynie wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistej zasadności skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, dla skutecznego wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej konieczne jest przedstawienie przez skarżącego wywodu potwierdzającego kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającą charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2016 r., IV CSK 729/14 oraz z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15 - nie publ.). Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym - jego zdaniem - Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich naruszenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2013 r., I UK 214/13, nie publ.). Powodowie podnieśli, że oczywista zasadność skargi wynika z naruszenia art. 4422 § 2 k.c., art. 231 i art. 160 § 2 k.k., polegającego na oddaleniu roszczenia 3 wobec niemożności ustalenia, który z pracowników służb policyjnych zawinił niewłaściwie reagując na zawiadomienia o groźbach karalnych formułowanych w stosunku do E. O. Tymczasem podstawą oddalenia powództwa było podzielenie, podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń opartego na art. 4422 § 1 i 3 k.c. przy braku argumentów mających uzasadniać przyjęcie, że stanowi on nadużycie prawa podmiotowego. Taką konstrukcję przyjął Sąd jedynie w odniesieniu do S. P., tj. syna ofiary małoletniego w chwili zabójstwa. Sąd rozważał wprawdzie dodatkowo, czy nie miałby zastosowania termin przedawnienia roszczeń, właściwy dla szkody wynikłej ze zbrodni lub występku (art. 4422 § 2 k.c.), ale wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2011 r. uniewinniono od zarzutów związanych z wydaniem pozwolenia na broń funkcjonariuszy L. S. co do popełnienia przestępstwa z art. 231 § 3 k.k., a J. P. co do popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. umorzono śledztwo w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji V w K. Sąd podkreślił, że powodowie wykazali bierność w zakresie inicjatywy dowodowej mającej wykazać twierdzenia o zaniedbaniach funkcjonariuszy, które przesłankowo mogłyby być zakwalifikowane w postępowaniu cywilnym jako przestępstwo, a wobec reprezentowania ich przez profesjonalnego pełnomocnika podjęcie przez Sąd działań z urzędu było niemożliwe. Skarżący pomijają te przyczyny, skupiając się na zagadnieniu winy anonimowej, i kwestionują podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. W tym zakresie polemizują z rozstrzygnięciem, opartym na odmiennej ocenie materiału dowodowego. Tymczasem podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Jednocześnie powodowie wskazują na przyczynę oznaczoną jako istotne zagadnienie prawne, przedstawiając je w formie pytania o treści: Czy w sytuacji gdy gwarantem jest Skarb Państwa i nie jest możliwe ustalenie, który funkcjonariusz odpowiada za zrealizowanie znamion czynu zabronionego, możliwe jest na gruncie art. 160 k.k. przyjęcie przestępstwa w oparciu o winę anonimową? Tak postawiony problem, odwołujący się do prawnego pojęcia gwarancji o całkowicie odmiennym znaczeniu, jest niezrozumiały. Skarżący poza stwierdzeniem, że brak jednoznacznego 4 stanowiska Sądu Najwyższego co do tej kwestii oraz odniesień orzecznictwa i doktryny do odpowiedzialności szpitali, nie przedstawili żadnego uzasadnienia mającego potwierdzić choćby istnienie, niezależnie od istotności, zagadnienia prawnego stanowiącego przyczynę kasacyjną. Odnosząc się do skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - (...) Komendanta Wojewódzkiemu Policji w pierwszym rzędzie podkreślić należy sprzeczność pomiędzy zakresem zaskarżenia obejmującym uwzględnienie powództwa S. P. o zapłatę kwoty 230 000 zł z odsetkami od dnia 10 lutego 2015 r. tytułem zadośćuczynienia a przedstawioną przyczyną kasacyjną, obejmująca jedynie zagadnienie daty początkowej płatności odsetek. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma bowiem wynikać z naruszenia art. 481 § 1 i 2 w zw. z art. 455, art. 363 § 2 k.c. i art. 316 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że odsetki za opóźnienie od zasądzonej kwoty należą się powodowi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Oznacza to, że pozwany zaniechał, a tym samym nie wykazał przyczyny mającej uzasadniać przyjęcie do rozpoznania skargi w zakresie odnoszącym się do należności głównej. Zagadnienia dotyczące daty początkowej płatności odsetek od należności zasądzonych na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych także nie spełniają kryterium oczywistości. Stanowisko judykatury w tym przedmiocie jest bowiem zróżnicowane. W związku ze stabilizacją sytuacji rynkowej, skutkującej obniżeniem odsetek, przyjmuje się, że częściowo straciło aktualność dotychczasowe orzecznictwo. Dominuje obecnie pogląd, że rozstrzyganie w tym przedmiocie powinno uwzględniać indywidualne okoliczności danej sprawy, w tym postawę pozwanego i czas trwania postępowania (por. niepublikowane wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, z dnia 8 marca 2013 r., III CSK 192/12, z dnia 7 marca 2014 r., IV CSK 375/13, z dnia 18 stycznia 2018 r., V CSK 142/17). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania. Uwzględniając okoliczności sprawy, charakter dochodzonego roszczenia oraz wynik postępowania w przedmiocie wniosków o przyjęcie skarg kasacyjnych do rozpoznania Sąd Najwyższy oddalił wnioski o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, zgłoszone w odpowiedziach na skargi kasacyjne. 5 jw